Foto's beoordelen

 

Meermalen schreef ik op deze blog over hoe je foto’s kunt beoordelen maar dat betrof eigenlijk altijd de meer ‘technische invalshoeken’. Welke functies zijn ervoor beschikbaar bijvoorbeeld in de programma’s die je gebruikt, waarom is het belangrijk om je foto’s een (ster)waardering te geven of hoe pas je een consistente methode toe zodat een waardering vandaag vergelijkbaar is met die van vorig- of volgend jaar. Deze artikelen heb ik aan het eind van dit artikel even in een overzichtje opgenomen, mocht je daar (ook) in geïnteresseerd zijn.

Belangrijk in het beoordelingsproces is natuurlijk dat je allereerst in staat bent om te bepalen welke foto, uit een reeks bijvoorbeeld, nu de beste is. Of kunt verwoorden waarom een foto een grotere aantrekkingskracht op je heeft dan een andere.

De meeste mensen zullen wel in staat zijn om een keuze te maken tussen twee verschillende foto’s maar het blijkt lastiger om het waarom te beantwoorden. Toch kun je dit voor een belangrijk deel leren en oefenen. Door met anderen over foto’s te praten bijvoorbeeld, in fotoclubs gebeurt dat veel. Ik vind de ‘Aarsman collectie’, een column in de  Volkskrant van oud fotograaf Hans Aarsman, zelf heel leerzaam als het op kijken naar foto’s aankomt. Iedere week bespreekt hij een foto en hem vallen de kleinste details op. Veel van zijn besprekingen kun je online terugvinden.

Er is ook een boek van uitgebracht maar die heb ik (nog) niet gelezen: 

Momenteel ben ik wel bezig met een ander boek, ‘Looking at Photographs’ van John Szarkowski: 

Dit is een soort standaardwerk die op veel foto-opleidingen (sinds de jaren zeventig) gebruikt wordt om studenten te leren kijken naar foto’s. Dit aan de hand van 100 foto’s uit de collectie van het Museum of Modern Art van New York. Het betreft voornamelijk Amerikaanse fotografen waarvan het werk wordt besproken en het is heel leerzaam. Aan de rechterkant een foto en aan de linkerkant tekst. Heel vaak beschrijft die tekst waarom de foto in de collectie van het museum is opgenomen, waarom het een bijzondere opname is en welke zaken daarbij een rol spelen.

Gerelateerde artikelen (op deze blog):

Consistent waarderen

Wees je eigen jury

Wijziging in m’n (ster)waarderingssysteem

Hoe worstel je je door al die vakantiefoto’s?

Mooie foto’s zoeken

Geef je foto’s altijd een sterwaardering mee, desnoods een hele simpele!

Waardeer je foto’s en pas daarom een rating systeem toe

 

Consistent waarderen

Ik schreef al meerdere malen over het (ster)waarderingssysteem zoals in 2015 maar daarvoor ook al in 2009. In die artikelen ging het vooral over het waarom en dat is eigenlijk onveranderd. 

Over het hoe heb ik ook wel het één en ander geschreven maar waar ik ditmaal op wil ingaan is de consistentie die nodig is bij het waarderen van je foto’s. Dat je niet vandaag andere criteria hanteert dan volgende week of vorig jaar.

De criteria die ik sinds 2015 gebruik heb zijn als volgt: 

Zoals ik toen uit heb gelegd zijn mijn criteria niet beter of slechter dan die van iemand anders. Mocht je over het hoe en waarom willen weten, neem dan vooral even de blog van 2015 door.

Belangrijk voor nu is om vooral je eigen afwegingen te maken en dus zelf je criteria bepalen. Pas die dan echter wel consequent toe!

Het helpt dan bijvoorbeeld om het lijstje uit te printen en aan je beeldscherm te hangen. Wanneer je Lightroom gebruikt om je foto’s te beheren is er een leuk alternatief om jezelf eraan te herinneren welke criteria je hanteert en dat is het ‘Eindmarkering deelvenster’*: 

Je kunt daar namelijk zelf een .PNG bestand neerzetten. 
Tot nog toe heb ik daar nooit echt een goede toepassing voor gevonden maar als geheugensteun voor het consequent toepassen van je sterwaardering is het ideaal en het scheelt weer een papiertje aan je monitor!

Wanneer je rechts klikt in het geel omcirkelde gebied krijg je een contextmenu. Kies daar voor ‘Eindemarkering deelvenster’ en dan voor ‘Naar map Eindemarkeringen deelvenster’: 

De verkenner opent dan met de folder ‘Panel End Marks’ geselecteerd. Open die vervolgens: 

In dit voorbeeld staan er al een aantal .PNG bestanden in de folder maar in de meeste gevallen zal de folder leeg zijn. Zet hier nu een .PNG bestand neer (zoals dit voorbeeld van mij).

Vervolgens kun je in Lightroom onder ‘Eindemarkering deelvenster’ en dan ‘Naar map Eindemarkeringen deelvenster’ het betreffende bestand selecteren. Die wordt dan vervolgens in Lightroom op die plek getoond.

Download hier eventueel mijn.psd bronbestand om je eigen bestand te maken. Sla het resultaat op als .PNG en zet die in bovengenoemde folder.

* Helaas werkt dit op de Mac niet meer vanaf Catalina.

Wees je eigen jury

Gisteren bij de bekendmaking van de World Press Photo van het jaar moest ik denken aan de manier waarop die geselecteerd moet zijn. Dit jaar waren er 78.801 inzendingen en dat is heel wat meer dan het aantal foto’s waarmee ik thuis kom na een opdracht of vakantie. 

In dit geval moesten meerdere mensen (dit jaar 4738) al die duizenden foto’s door en de ene foto hoger of lager waarderen dan de andere totdat de beste foto’s kwamen bovendrijven.

Als eerste helpt het natuurlijk om categorieën te hanteren om de verschillende foto’s van elkaar te onderscheiden zoals portretten, natuur en sport. Een fotobeheerprogramma kent daar vaak verschillende manieren voor zodat je hiervoor geen folders hoeft te gebruiken. Dit is namelijk ongewenst vanuit meerdere perspectieven. Zo is het rondpompen van bestanden een crime voor je back-up strategie maar belangrijker nog; een foto kan maar in één map staan. In werkelijkheid komt een foto vaak voor in meerdere categorieën. Dat lukt dus niet met mappen tenzij je kopieën maakt en dat is nog ongewenster dan het rondpompen van bestanden. Hier schreef ik eerder al eens over (link).

De rangschikking binnen zo’n categorie gebeurt meestal met behulp van een sterwaarderingssysteem waarin 0 of 1 ster de laagste waardering is en 5 de hoogste. Wanneer je met een paar duizend mensen de beste foto probeert te vinden is het natuurlijk belangrijk om dezelfde criteria te gebruiken voor deze waardering. Wanneer is het nu 2 sterren en wanneer 3? Echter geldt dit net zo goed wanneer je de enige bent die door al je (vakantie)foto’s worstelt. Ook dan kan het helpen om een checklist te hebben waaraan je toetst. De criteria bepaal je natuurlijk zelf, ter illustratie hieronder de (huidige…) mijne:

Toch is het nog steeds lastig

Ook wanneer je zo’n checklist uitprint en naast je monitor legt blijft het lastig. De mens is namelijk vrij slecht in zaken in absolute zin inschatten (is deze 2 of 3 sterren?). 

Echter is de mens juist weer heel goed in ze relatief tegen elkaar af te zetten (is deze beter dan de ander?). Hier kun je dan ook goed gebruik van maken.

Een methode die ikzelf steeds vaker gebruik is te beginnen met de hele set nieuwe foto’s. Ik beoordeel dan of ik de foto wil houden of niet. Concreet krijgen de foto’s dan 1 ster (keepers) of een X (die gooi ik later dan in één keer weg). Dat gaat echt heel snel.

In de volgende stap selecteer ik alle nieuwe foto’s met 1 ster en doe dan hetzelfde. Ik stel me dan de vraag: wil ik deze foto alleen houden vanwege de emotionele waarde / ‘voor het geval dat’ of is het een foto die ik daadwerkelijk zou willen gebruiken? Bijvoorbeeld om te delen met anderen (Facebook, fotoalbum, whatsapp groep, etc). Die foto’s krijgen dan 2 sterren. Ook dit gaat vrij snel, in het geval van twijfel geef ik altijd twee sterren.

Doordat de foto’s naast elkaar staan kun je vrij snel ‘switchen’ tussen de ene opname uit een shoot en een andere. Over het algemeen kun je dan vrij snel beoordelen welke van de 2 (of meer) beter is dan de andere. De meeste fotobeheerprogramma’s hebben daar zelfs een speciale vergelijkingsmogelijkheid voor. Daar kom ik later nog even op terug.

Deze stappen herhaal ik totdat ik geen verschil meer zie. Ik forceer dus geen keuze totdat ik bij 5 sterren uitkom! Het komt zelfs vaak genoeg voor dat ik na een shoot alleen maar 1 en 2 sterren foto’s heb (en rejects natuurlijk). Dit is mijn huidige verdeling:

De verhouding is ruwweg 1 op 10, geïnspireerd op het Piramidesysteem van Peter Krogh. Hierover schreef ik al eens op deze blog (eerste keer en de tweede keer).

Vergelijkingsopties

Fotobeheerprogramma’s als Lightroom hebben een mogelijkheid waarmee je foto’s nog beter met elkaar kunt vergelijken. In Lightroom heeft dit ‘Vergelijkingsweergave’, je vergelijkt dan twee foto’s met elkaar. Wanneer je bijvoorbeeld inzoomt op de ene foto dan zoom je automatisch ook in op de foto waarmee je vergelijkt (om de scherpte te beoordelen bijvoorbeeld).

Bij een grotere reeks foto’s die erg op elkaar lijken kun je zelfs één foto ‘vastzetten’ en dan in het tweede scherm telkens een nieuwe foto uit de reeks er naast zetten. Wanneer die dan beter is dan het vergelijkingsmateriaal dan ‘promoveer’ je die foto tot ‘Eerste keuze’ (zo heet dit in Lightroom) en ga je vervolgens verder met de rest. Kom je nog een betere foto tegen dan bombardeer je die tot ‘Eerste keuze’. De winnaar van dit traject krijgt dan de hoogste sterwaardering zodat je deze handelingen later niet nog eens over hoeft te doen.

Wijziging in m’n (ster)waarderingssysteem

Na de overgang naar Lightroom begin 2015 heb ik meerdere vereenvoudigingen in mijn workflow proberen aan te brengen. Ditmaal betreft dat m'n (ster)waarderingssysteem.

Potentieel ben ik nu minder tijd kwijt aan het beheer van mijn foto’s en de praktijk zal nu uitwijzen of dat ook werkelijk het geval is.

Kwestie?

Over sterwaarderingen schreef ik al eens eerder en ik beschouw het nog altijd als één van de belangrijkste instrumenten om je werk te beheren (beheersen). 

Een consistente toepassing daarbij is erg belangrijk! Gebleven is dan ook de ‘verhouding’ van ongeveer 1:10 die ik eerder beschreef. Op iedere 5-sterrenfoto staan 10 foto’s met 4 sterren en 100 met 3. Hier de huidige inhoud van m’n eigen bibliotheek:

Omdat de sterwaardering zo belangrijk is moet je er dus voor zorgen al je foto’s ook daadwerkelijk van een waardering worden voorzien.

In het verleden gaf ik alle binnenkomende foto’s dan ook een label mee (de kleur rood) zodat het duidelijk was dat deze foto’s nog beoordeeld moesten worden. Na beoordeling (dat konden destijds ook 0 sterren zijn) haalde ik de kleurlabel er weer van af. In een ideale situatie had ik dus geen rood gelabelde foto’s en was alles beoordeeld, ook de foto’s met nul sterren.

Hoewel het niet echt veel werk is om een foto eerst van een rood kleurlabel te voorzien en die na beoordeling weer weg te halen zijn het toch weer (een paar) extra handelingen. Met een beetje moeite is dit te vereenvoudigen.

Tot nog toe gebruikte ik eigenlijk alleen de eerste vier sterren plus de 0 sterren waardering.

Om totaal vijf niveaus dus, dit met het idee dat ik de vijf sterren in de toekomst nog eens zou willen gaan gebruiken om de allerbeste foto’s uit mijn vier sterren collectie te differentiëren. Echter blijkt dat na al die jaren nog steeds niet nodig. Ik heb namelijk 26 vier sterren foto’s en ook met een snellere aangroei dan tot nu toe is er geen reden om een extra niveau daarboven toe te voegen. Met andere woorden, mijn vier sterren foto’s zouden gerust ook vijf sterren mogen hebben.

Oplossing

Door de ‘reserve’ ster in gebruik te nemen kan ik dus afstappen van mijn rode kleurlabel. Alle foto’s komen namelijk al automatisch binnen met 0 sterren dus wanneer ik het principe hanteer dat iedere foto minstens een sterwaardering moet hebben dan ben ik er ook. Bovendien heeft Lightroom nog een extra laag tot zijn beschikking en dat betreft de reject/geweigerd optie, Ik heb dus armslag voldoende…

Op dus naar het volgende systeem:

Hier inclusief de criteria die ik hanteer (aanklikken voor een grotere afbeelding):

Het liefst doorloop ik meteen na het overzetten van de foto's naar de computer alle foto’s die nog geen ster hebben maar uiteraard kan dit ook later. 
Je weigert ze (met een X) of je geeft ze een ster (of meer). Foto’s zonder sterren komen dus in principe niet meer voor. 

Foto’s die nog gewaardeerd moeten worden zijn eenvoudig te herkennen (die hebben namelijk geen ster). Voor nog meer gemak kan er eenvoudig een slimme verzameling voor aangemaakt worden. Hier is te zien dat je bovendien kunt voorkomen dat geweigerde opnames in de slimme verzameling getoond worden (door deze uit te sluiten):

‘Migratie’

Voordat ik m’n huidige foto’s simpelweg even een ster ‘upgrade’ zorg ik toch eerst even voor de administratie.

Voor iedere ster maak ik een (statische) verzameling. Ik selecteer alle foto’s met een bepaalde sterwaardering en sleep die naar de betreffende verzameling. Dit gaat het gemakkelijkst vanuit het Bibliotheekfilter (boven de foto’s). Klik op ‘Kenmerk’. Naast ‘Classificatie’ kun je dan aangeven op welke sterwaardering je wilt filteren.

NB: Zorg er wel voor dat het filter wel op = staat en niet op het groter-of-gelijk-aan-teken. Dat is namelijk wel de voorkeurstand. Door op het teken te klikken kun je hem aanpassen aan het = teken. Wanneer je nu twee sterren aanklikt worden alleen de foto’s getoond met twee sterren en niet de hoger gewaardeerde:

Wanneer je nu alle foto’s met één ster in de verzameling voor 1 ster hebt gesleept en die met twee sterren in de verzameling 2 sterren enzovoort, kun je ze gaan wijzigen.

• Selecteer de set foto’s met 1 ster en verhoog de waardering naar 2 sterren door(bijvoorbeeld) simpelweg de 2 op het toetsenbord in te toetsen.
• Ga nu verder naar de volgende verzameling, selecteer de foto’s daar en geef ze de nieuwe waardering. Ga verder naar de volgende totdat alle sterwaarderingen zijn opgewaardeerd.

De tijdelijke verzamelingen die zijn aangemaakt om de administratie bij te houden kunnen nu verwijderd worden.

In principe is het werk nu klaar, ware het niet dat mijn workflow nog een extra ‘bewakingsmechanisme’ kent. Ik ‘synchroniseer’ mijn sterwaarderingen namelijk ook altijd naar mijn trefwoorden. Dit als veiligheidsvoorziening tegen het per ongeluk herwaarderen. Het is me in het verleden namelijk wel eens overkomen dat ik, zonder me er van bewust te zijn, meer foto’s had geselecteerd in de veronderstelling dat ik maar één of een paar foto’s had geselecteerd. Wanneer je nu in zo’n situatie een sterwaardering toekent, krijgen alle geselecteerde foto’s die mee. Als je dit meteen merkt dan kun je je handelingen natuurlijk ongedaan maken met Crtl+Z maar de voorziening die ik heb getroffen is voor die keren dat je het niet merkt.

Wanneer de waardering namelijk ook in de trefwoorden onder is gebracht kan bovenstaand ongelukje vrij eenvoudig worden hersteld. Voor een twee-sterren-waardering geef ik bijvoorbeeld het trefwoord RM:2STAR mee. Periodiek controleer ik dan ook even of er verschil zit in het aantal foto’s dat gewaardeerd is met twee sterren en het aantal foto’s dat dit trefwoord heeft meegekregen. Normaal gesproken komen de aantallen overeen en bij verschillen ga ik op onderzoek uit naar de oorzaak. Zonder dit trefwoord blijf je dus in het ongewisse.

In mijn situatie moet dit trefwoord dus ook nog vervangen worden door het juiste trefwoord maar dat kan op exact dezelfde manier als hierboven beschreven met behulp van een tijdelijke (statische) verzameling. Ik heb beide onderdelen (sterwaardering en trefwoord) zelfs tegelijk aangepast en niet na elkaar.

Hoe worstel je je door al die vakantiefoto’s?

Wanneer je, net als ik, met meer dan duizend foto’s weer thuis komt sta je voor de grote uitdaging om die, eenmaal weer thuis, allemaal te verwerken. Vooral wanneer je in RAW hebt geschoten moeten je foto’s eigenlijk eerst worden ‘ontwikkeld’ voordat je ze verder kunt gebruiken in fotoboeken, websites e.d.

Potentieel kan dat erg veel tijd kosten. Echter kun je je workflow optimaliseren waardoor dit proces efficiënt is te doorlopen en je niet tot aan je volgende vakantie alle avonden achter je computer zit..

Zo zul je waarschijnlijk in eerste instantie altijd even snel je foto’s doornemen om te zien of ze een beetje gelukt zijn. Bij deze eerste ronde is het een kleine moeite om meteen een eerste beoordeling mee te geven. Echte missers verwijder je meteen en alle opnames met enige potentie krijgen één ster.

In deze eerste ronde heb je dan meteen een schifting gemaakt tussen foto’s waar je nog eens naar moet kijken en foto’s die je voorlopig eerst aan de kant kunt leggen.

Bij de tweede ronde kijk je alleen naar de foto’s met een sterwaardering. Wanneer je een fotobeheerprogramma gebruikt kun je daar gemakkelijk een filter voor instellen. Foto’s die je naar alle waarschijnlijkheid zult gaan gebruiken (in een fotoboek bijvoorbeeld of op een website) geef je twee sterren. Ook de beste foto uit een reeks van hetzelfde onderwerp geef je twee sterren. Ik probeer zelf om tot een verhouding van niet meer dan 1 op 10 te komen. Dus tegenover elke 2 sterrenfoto staan 10 foto’s met één ster.

In volgende beoordelingsrondes kun je desgewenst nog meer onderscheid aanbrengen en je 3 sterrenfoto’s of hoger er uit halen maar in deze fase hoeft dat nog niet. Dit omdat je alles vanaf 2 sterren zult willen ontwikkelen. Omdat je op dat moment intensiever met je beeldmateriaal bezig bent zul je ook  veel gemakkelijker zien welke opnames er bovenuit springen. Overigens gebruik ik bij mijn 3 en 4 sterren foto’s dezelfde 1 op 10 verhouding (5 sterrenfotos heb ik nog niet). De ‘hooiberg’ waarmee ik m’n archief graag vergelijk heeft daarmee een piramidevorm gekregen en dat maakt het vinden van de ‘naalden’, namelijk bovenin het puntje, veel gemakkelijker. Over hoe je consequent je sterrenwaarderingssysteem kunt gebruiken schreef ik eerder al eens dit artikel. Omdat er meerdere wegen naar Rome bestaan beschrijft dit artikel een alternatieve aanpak.

Na beide selectierondes is er nu dus een substantieel deel afgevallen waardoor het deel dat nog wel ontwikkeld moet worden veel beter behapbaar  is geworden. Een paar honderd foto’s misschien en dat is geen berg meer waar je tegenaan hoeft te  zien. Veel programma’s waarmee RAW foto’s kunnen worden ontwikkeld zijn bovendien in staat om de aanpassingen die je op de ene foto hebt aangebracht ook toe te passen op één of meerdere andere foto’s (uit dezelfde serie bijvoorbeeld) of met voorgedefinieerde presets te werken.

Na het ontwikkelen van je foto’s is het natuurlijk nog wel van belang om ze van trefwoorden te voorzien maar daarbij kun je van hetzelfde selectie principe gebruik maken; je waardevolste foto’s (met de meeste sterren) eerst en daarna pas (eventueel) de rest. Dit laatste doe ik overigens zelf tegenwoordig niet meer. Vaak maken mijn twee sterrenfoto’s deel uit van een serie zonder sterren of met één ster. Die zijn weliswaar volledig ‘onbehandeld’ maar dat is eigenlijk nooit een probleem. Stel dat ik ze toch eens nodig heb, ik zoek dan de twee- of drie-sterrenfoto van de betreffende serie en kijk dan naar de aangrenzende foto’s er voor en er na. Mocht ik dan tot de conclusie komen dat voor de toepassing die ik op dat moment in gedachten heb een andere foto uit de serie geschikter is dan die met de hoogste waardering dan zoek ik die er uit en ontwikkel hem dan alsnog. Het heeft in mijn ogen dus geen zin om aan alle foto’s evenveel aandacht te besteden. Door hierop te differentiëren kun je je een hoop tijd besparen die je kunt besteden aan het maken van nieuwe foto’s!

Geef je foto's altijd een sterwaardering mee, desnoods een hele simpele!

In dit artikel wil ik ingaan het op waarderen van je foto’s. Dit kan potentieel namelijk een zeer tijdrovende bezigheid zijn maar desondanks is het zo belangrijk dat je dit zeker niet moet overslaan of alleen ad-hoc toepassen.

In het artikel van mei 2009 over het meegeven van een sterwaardering aan foto’s heb ik beschreven wanneer, naar mijn mening, een foto van 1, 2, 3, 4 of 5 sterren zou moeten worden voorzien maar voor veel mensen is de beschreven methode wellicht te veel van het goede. Bij de beschreven methode loop je het gevaar dat je gaat twijfelen; moet deze foto nu 1 of 2 sterren krijgen? Ook kun je (te) veel tijd kwijt zijn bij het waarderen van foto’s die je toch nooit weer zult bekijken. Stel je hebt een serie foto’s gemaakt van een onderwerp waar er 2 foto’s echt met kop en schouder boven de rest uit steekt. Zeg dat ze zo goed zijn gelukt dat ze volgens je eigen criteria 3 sterren zouden moeten krijgen. Moet je dan van de overige 50 (ik zeg maar wat) voor iedere opname afzonderlijk bepalen of een een 0, 1 of 2 sterren foto is? Naar alle waarschijnlijkheid zul je de 2 topfoto’s voor alle toepassingen gebruiken die je maar voor deze foto’s in gedachten hebt (afdruk, website, fotoalbum, fotolijstje, etc). De overige doen er feitelijk dus niet toe en je zou dan ook kunnen overwegen om daar dan ook geen tijd aan te verspillen (of althans heel weinig).

Scott Kelby, een gerenommeerd auteur van boeken over Photoshop en Lightroom, adviseert zelfs om alleen te kiezen tussen 'pick’s' en 'no-picks'. Deze laatste categorie gooit hij zelfs helemaal weg maar zo ver zou ik zelf niet willen gaan. De enige foto’s die ik zelf weg gooi zijn de overduidelijke mislukkingen.

Een pragmatische maar toch snelle insteek voor het waarderen is om te kiezen voor 1 ster of 5 sterren. Je hebt dan 3 categorieën; de foto’s zonder een ster, die met 1 ster en die met 5 sterren.
In de praktijk zou dat er als volgt uit kunnen zien; je doorloopt alle nieuw gemaakte opname’s (dat zul je sowieso al doen). De foto’s waarvan je ook maar een vermoeden hebt dat je er ooit iets mee zou willen doen geef je 1 ster. Bij een tweede beoordelingsronde pik je de kwalitatief beste foto’s er tussenuit en verander je de waarde naar 5 sterren. De foto’s die geen ster krijgen gooi ik niet weg omdat het geen mislukkingen zijn. Wie weet kan ik er in de toekomst nog eens iets mee. Denk maar eens aan de belichtingstrapjes die je in het verleden misschien wel een gemaakt hebt om zeker te zijn van een goed belichte opname. Tegenwoordig kun je zo’n set mooi combineren in een HDR montage. Een toepassing die je destijds niet had kunnen vermoeden.

Feitelijk zijn in dit scenario dus alleen de foto’s met 5 sterren interessant. Die zul je willen gebruiken om te laten zien op websites, fotoalbums, in print en dergelijke. Het loont dan ook de moeite om juist die opnames (waarschijnlijk zijn het er niet zo veel) uitgebreid te voorzien van metadata om ze later op trefwoord of persoonsnamen weer snel terug te kunnen vinden. Over het belang van deze handeling heb ik meerdere keren geschreven maar net als het geven van een sterwaardering is het van het hoogste belang je beste foto’s terug te kunnen vinden op het moment dat je daar behoefte aan hebt. Om de overhead te beperken, je maakt tenslotte liever foto’s dan dat je er mee bezig bent op je computer, beperk je je tot alleen de beste foto’s; die paar met 5 sterren.

Exact dezelfde argumenten kun je hanteren als het aankomt op het bewerken van je foto's. Dat is alleen nodig voor je beste foto's omdat je de anderen toch niet gaat gebruiken. Mocht je een dergelijke foto toch eens willen gebruiken dan ontwikkel je hem op dat moment.

Aanvulling dd sept 2013: Een vereenvoudiging van m'n workflow: https://digitaalfotobeheer.blogspot.nl/2013/09/workflow-vereenvoudiging-automatisch.html 

Waardeer je foto’s en pas daarom een rating systeem toe!

Wat je ook doet om je foto's te beheren, voorzie ze minimaal van een waardering!

Meer dan iets anders zal dit je namelijk helpen om later de foto's terug te vinden die je op dat moment zoekt.

Veel fotografen zullen misschien al trefwoorden en andere kenmerken meegeven aan hun foto's en dat is zeker van belang maar toch is het verstandig om daarnaast ook nog eens een rating toe te kennen.

De belangrijkste reden is dat je meestal naar een naald in een hooiberg zoekt. Ik weet bijvoorbeeld dat ik ooit een mooie opname heb gemaakt van m'n zoon op vakantie in Oostenrijk in het zwembad op de camping. Wanneer ik nu zoek op de trefwoorden 'Vakantie', 'Oostenrijk', 'Zwembad' en de naam van m'n zoon dan heb ik zo maar een honderden treffers. Omdat ik een rating (sterwaardering) heb toegepast filter ik mijn zoekresultaat eerst op 1 ster en daarna op 2 sterren en wanneer ik dan nog steeds te veel 'hits' heb kan ik zelfs doorfilteren naar 3 sterren. Er blijven dan nog 2 foto's over in het zoekresultaat waaronder de foto die ik in gedachten had.

Nuttig dus, dit rating gebeuren maar wel met de kanttekening dat je het gestructureerd dient aan te pakken. Je wilt niet dat je vandaag foto's die voldoen aan bepaalde criteria 2 sterren krijgen terwijl dat er gisteren 3 zouden zijn.

Kortom; voordat je een waardering gaat toekennen is het goed om een lijstje te maken met jouw criteria. Deze ga je vervolgens consequent toepassen, print het lijstje desnoods uit en leg hem naast je computerscherm.

Een veelgebruikte systeem is om tussen de 0 en 5 sterren toe te kennen waarbij er meer sterren worden toegekend naarmate de foto's beter zijn. Zoals gezegd, het is zaak om consistente criteria te gebruiken zodat een foto die je vandaag met 2 sterren waardeert er morgen ook 2 zou krijgen. Je kunt je criteria natuurlijk zelf bepalen maar zet ze wel op papier, print ze uit en hou ze bij de hand wanneer je bezig gaat nieuwe foto's te waarderen. In ieder geval voor de eerste periode totdat je het spiekbriefje niet meer nodig hebt.
Ter inspiratie nog even mijn eigen criteria:

0 Ster Neutraal. Steekt niet boven de rest uit maar is ook niet slecht genoeg voor een negatieve rating

1 Ster Goed genoeg om af te drukken, gebruiken op een website of diashow. Professionals zouden deze set opnames aan hun klant kunnen presenteren

2 Sterren De beste van de reeks of set. Let er op om het spaarzaam toe te passen i.v.m. het onderscheid met de 1 ster opnames. Professionals: Keus van de fotograaf

3 Sterren Hele sterke foto, geschikt voor porfolio of poster. Wellicht insturen naar stockbureau. Professionals: keuze van de klant als masterfile

4 Sterren Behorende tot de beste van je collectie

5 Sterren Gereserveerd voor de toekomst zodat een verdere onderverdeling van de 4 sterrengroep mogelijk is

Verder gebruik ik (kleur) labels voor negatieve en neutrale ratings. Met het rode label bijvoorbeeld geef ik aan dat een foto nog beoordeeld moet worden. Hiermee onderscheid ik deze groep dus van de groep foto's die bewust van 0 sterren (neutraal) is voorzien. Deze foto's worden dan niet onbewust door elkaar heen gehaald. Wanneer ik nieuwe foto's op m'n computer binnenhaal kijk ik eerst of ik tijd heb om ze meteen te waarderen. Heb ik op dat moment daar geen tijd voor dan voorzie ik ze dus meteen van het rode label, dit kost maar enkele seconden omdat je een label aan alle foto's tegelijk kunt toekennen (met Shift+A selecteer je alle foto's in de folder) .

PIRAMIDE: Mijn uitgangspunt is dat er telkens (ongeveer0 een verhouding van 1 op 10 is tussen de verschillende ratings. Op 100 foto's met 0 sterren krijg je dan 10 foto met 1 ster en 1 foto met 2 sterren. Deze verhouding is belangrijk om de hooiberg waarin je zoekt een mooie piramide vorm te geven. Je zoekt dan namelijk altijd in het bovenste puntje van de hooiberg!

Update: In maart 2015 heb ik m'n waarderingssysteem aangepast. Lees hier waarom.