Consistent waarderen

Ik schreef al meerdere malen over het (ster)waarderingssysteem zoals in 2015 maar daarvoor ook al in 2009. In die artikelen ging het vooral over het waarom en dat is eigenlijk onveranderd. 

Over het hoe heb ik ook wel het één en ander geschreven maar waar ik ditmaal op wil ingaan is de consistentie die nodig is bij het waarderen van je foto’s. Dat je niet vandaag andere criteria hanteert dan volgende week of vorig jaar.

De criteria die ik sinds 2015 gebruik heb zijn als volgt: 

Zoals ik toen uit heb gelegd zijn mijn criteria niet beter of slechter dan die van iemand anders. Mocht je over het hoe en waarom willen weten, neem dan vooral even de blog van 2015 door.

Belangrijk voor nu is om vooral je eigen afwegingen te maken en dus zelf je criteria bepalen. Pas die dan echter wel consequent toe!

Het helpt dan bijvoorbeeld om het lijstje uit te printen en aan je beeldscherm te hangen. Wanneer je Lightroom gebruikt om je foto’s te beheren is er een leuk alternatief om jezelf eraan te herinneren welke criteria je hanteert en dat is het ‘Eindmarkering deelvenster’*: 

Je kunt daar namelijk zelf een .PNG bestand neerzetten. 
Tot nog toe heb ik daar nooit echt een goede toepassing voor gevonden maar als geheugensteun voor het consequent toepassen van je sterwaardering is het ideaal en het scheelt weer een papiertje aan je monitor!

Wanneer je rechts klikt in het geel omcirkelde gebied krijg je een contextmenu. Kies daar voor ‘Eindemarkering deelvenster’ en dan voor ‘Naar map Eindemarkeringen deelvenster’: 

De verkenner opent dan met de folder ‘Panel End Marks’ geselecteerd. Open die vervolgens: 

In dit voorbeeld staan er al een aantal .PNG bestanden in de folder maar in de meeste gevallen zal de folder leeg zijn. Zet hier nu een .PNG bestand neer (zoals dit voorbeeld van mij).

Vervolgens kun je in Lightroom onder ‘Eindemarkering deelvenster’ en dan ‘Naar map Eindemarkeringen deelvenster’ het betreffende bestand selecteren. Die wordt dan vervolgens in Lightroom op die plek getoond.

Download hier eventueel mijn.psd bronbestand om je eigen bestand te maken. Sla het resultaat op als .PNG en zet die in bovengenoemde folder.

* Helaas werkt dit op de Mac niet meer vanaf Catalina.

Hoe worstel je je door al die vakantiefoto’s?

Wanneer je, net als ik, met meer dan duizend foto’s weer thuis komt sta je voor de grote uitdaging om die, eenmaal weer thuis, allemaal te verwerken. Vooral wanneer je in RAW hebt geschoten moeten je foto’s eigenlijk eerst worden ‘ontwikkeld’ voordat je ze verder kunt gebruiken in fotoboeken, websites e.d.

Potentieel kan dat erg veel tijd kosten. Echter kun je je workflow optimaliseren waardoor dit proces efficiënt is te doorlopen en je niet tot aan je volgende vakantie alle avonden achter je computer zit..

Zo zul je waarschijnlijk in eerste instantie altijd even snel je foto’s doornemen om te zien of ze een beetje gelukt zijn. Bij deze eerste ronde is het een kleine moeite om meteen een eerste beoordeling mee te geven. Echte missers verwijder je meteen en alle opnames met enige potentie krijgen één ster.

In deze eerste ronde heb je dan meteen een schifting gemaakt tussen foto’s waar je nog eens naar moet kijken en foto’s die je voorlopig eerst aan de kant kunt leggen.

Bij de tweede ronde kijk je alleen naar de foto’s met een sterwaardering. Wanneer je een fotobeheerprogramma gebruikt kun je daar gemakkelijk een filter voor instellen. Foto’s die je naar alle waarschijnlijkheid zult gaan gebruiken (in een fotoboek bijvoorbeeld of op een website) geef je twee sterren. Ook de beste foto uit een reeks van hetzelfde onderwerp geef je twee sterren. Ik probeer zelf om tot een verhouding van niet meer dan 1 op 10 te komen. Dus tegenover elke 2 sterrenfoto staan 10 foto’s met één ster.

In volgende beoordelingsrondes kun je desgewenst nog meer onderscheid aanbrengen en je 3 sterrenfoto’s of hoger er uit halen maar in deze fase hoeft dat nog niet. Dit omdat je alles vanaf 2 sterren zult willen ontwikkelen. Omdat je op dat moment intensiever met je beeldmateriaal bezig bent zul je ook  veel gemakkelijker zien welke opnames er bovenuit springen. Overigens gebruik ik bij mijn 3 en 4 sterren foto’s dezelfde 1 op 10 verhouding (5 sterrenfotos heb ik nog niet). De ‘hooiberg’ waarmee ik m’n archief graag vergelijk heeft daarmee een piramidevorm gekregen en dat maakt het vinden van de ‘naalden’, namelijk bovenin het puntje, veel gemakkelijker. Over hoe je consequent je sterrenwaarderingssysteem kunt gebruiken schreef ik eerder al eens dit artikel. Omdat er meerdere wegen naar Rome bestaan beschrijft dit artikel een alternatieve aanpak.

Na beide selectierondes is er nu dus een substantieel deel afgevallen waardoor het deel dat nog wel ontwikkeld moet worden veel beter behapbaar  is geworden. Een paar honderd foto’s misschien en dat is geen berg meer waar je tegenaan hoeft te  zien. Veel programma’s waarmee RAW foto’s kunnen worden ontwikkeld zijn bovendien in staat om de aanpassingen die je op de ene foto hebt aangebracht ook toe te passen op één of meerdere andere foto’s (uit dezelfde serie bijvoorbeeld) of met voorgedefinieerde presets te werken.

Na het ontwikkelen van je foto’s is het natuurlijk nog wel van belang om ze van trefwoorden te voorzien maar daarbij kun je van hetzelfde selectie principe gebruik maken; je waardevolste foto’s (met de meeste sterren) eerst en daarna pas (eventueel) de rest. Dit laatste doe ik overigens zelf tegenwoordig niet meer. Vaak maken mijn twee sterrenfoto’s deel uit van een serie zonder sterren of met één ster. Die zijn weliswaar volledig ‘onbehandeld’ maar dat is eigenlijk nooit een probleem. Stel dat ik ze toch eens nodig heb, ik zoek dan de twee- of drie-sterrenfoto van de betreffende serie en kijk dan naar de aangrenzende foto’s er voor en er na. Mocht ik dan tot de conclusie komen dat voor de toepassing die ik op dat moment in gedachten heb een andere foto uit de serie geschikter is dan die met de hoogste waardering dan zoek ik die er uit en ontwikkel hem dan alsnog. Het heeft in mijn ogen dus geen zin om aan alle foto’s evenveel aandacht te besteden. Door hierop te differentiëren kun je je een hoop tijd besparen die je kunt besteden aan het maken van nieuwe foto’s!

Geef je foto's altijd een sterwaardering mee, desnoods een hele simpele!

In dit artikel wil ik ingaan het op waarderen van je foto’s. Dit kan potentieel namelijk een zeer tijdrovende bezigheid zijn maar desondanks is het zo belangrijk dat je dit zeker niet moet overslaan of alleen ad-hoc toepassen.

In het artikel van mei 2009 over het meegeven van een sterwaardering aan foto’s heb ik beschreven wanneer, naar mijn mening, een foto van 1, 2, 3, 4 of 5 sterren zou moeten worden voorzien maar voor veel mensen is de beschreven methode wellicht te veel van het goede. Bij de beschreven methode loop je het gevaar dat je gaat twijfelen; moet deze foto nu 1 of 2 sterren krijgen? Ook kun je (te) veel tijd kwijt zijn bij het waarderen van foto’s die je toch nooit weer zult bekijken. Stel je hebt een serie foto’s gemaakt van een onderwerp waar er 2 foto’s echt met kop en schouder boven de rest uit steekt. Zeg dat ze zo goed zijn gelukt dat ze volgens je eigen criteria 3 sterren zouden moeten krijgen. Moet je dan van de overige 50 (ik zeg maar wat) voor iedere opname afzonderlijk bepalen of een een 0, 1 of 2 sterren foto is? Naar alle waarschijnlijkheid zul je de 2 topfoto’s voor alle toepassingen gebruiken die je maar voor deze foto’s in gedachten hebt (afdruk, website, fotoalbum, fotolijstje, etc). De overige doen er feitelijk dus niet toe en je zou dan ook kunnen overwegen om daar dan ook geen tijd aan te verspillen (of althans heel weinig).

Scott Kelby, een gerenommeerd auteur van boeken over Photoshop en Lightroom, adviseert zelfs om alleen te kiezen tussen 'pick’s' en 'no-picks'. Deze laatste categorie gooit hij zelfs helemaal weg maar zo ver zou ik zelf niet willen gaan. De enige foto’s die ik zelf weg gooi zijn de overduidelijke mislukkingen.

Een pragmatische maar toch snelle insteek voor het waarderen is om te kiezen voor 1 ster of 5 sterren. Je hebt dan 3 categorieën; de foto’s zonder een ster, die met 1 ster en die met 5 sterren.
In de praktijk zou dat er als volgt uit kunnen zien; je doorloopt alle nieuw gemaakte opname’s (dat zul je sowieso al doen). De foto’s waarvan je ook maar een vermoeden hebt dat je er ooit iets mee zou willen doen geef je 1 ster. Bij een tweede beoordelingsronde pik je de kwalitatief beste foto’s er tussenuit en verander je de waarde naar 5 sterren. De foto’s die geen ster krijgen gooi ik niet weg omdat het geen mislukkingen zijn. Wie weet kan ik er in de toekomst nog eens iets mee. Denk maar eens aan de belichtingstrapjes die je in het verleden misschien wel een gemaakt hebt om zeker te zijn van een goed belichte opname. Tegenwoordig kun je zo’n set mooi combineren in een HDR montage. Een toepassing die je destijds niet had kunnen vermoeden.

Feitelijk zijn in dit scenario dus alleen de foto’s met 5 sterren interessant. Die zul je willen gebruiken om te laten zien op websites, fotoalbums, in print en dergelijke. Het loont dan ook de moeite om juist die opnames (waarschijnlijk zijn het er niet zo veel) uitgebreid te voorzien van metadata om ze later op trefwoord of persoonsnamen weer snel terug te kunnen vinden. Over het belang van deze handeling heb ik meerdere keren geschreven maar net als het geven van een sterwaardering is het van het hoogste belang je beste foto’s terug te kunnen vinden op het moment dat je daar behoefte aan hebt. Om de overhead te beperken, je maakt tenslotte liever foto’s dan dat je er mee bezig bent op je computer, beperk je je tot alleen de beste foto’s; die paar met 5 sterren.

Exact dezelfde argumenten kun je hanteren als het aankomt op het bewerken van je foto's. Dat is alleen nodig voor je beste foto's omdat je de anderen toch niet gaat gebruiken. Mocht je een dergelijke foto toch eens willen gebruiken dan ontwikkel je hem op dat moment.

Aanvulling dd sept 2013: Een vereenvoudiging van m'n workflow: https://digitaalfotobeheer.blogspot.nl/2013/09/workflow-vereenvoudiging-automatisch.html 

Waardeer je foto’s en pas daarom een rating systeem toe!

Wat je ook doet om je foto's te beheren, voorzie ze minimaal van een waardering!

Meer dan iets anders zal dit je namelijk helpen om later de foto's terug te vinden die je op dat moment zoekt.

Veel fotografen zullen misschien al trefwoorden en andere kenmerken meegeven aan hun foto's en dat is zeker van belang maar toch is het verstandig om daarnaast ook nog eens een rating toe te kennen.

De belangrijkste reden is dat je meestal naar een naald in een hooiberg zoekt. Ik weet bijvoorbeeld dat ik ooit een mooie opname heb gemaakt van m'n zoon op vakantie in Oostenrijk in het zwembad op de camping. Wanneer ik nu zoek op de trefwoorden 'Vakantie', 'Oostenrijk', 'Zwembad' en de naam van m'n zoon dan heb ik zo maar een honderden treffers. Omdat ik een rating (sterwaardering) heb toegepast filter ik mijn zoekresultaat eerst op 1 ster en daarna op 2 sterren en wanneer ik dan nog steeds te veel 'hits' heb kan ik zelfs doorfilteren naar 3 sterren. Er blijven dan nog 2 foto's over in het zoekresultaat waaronder de foto die ik in gedachten had.

Nuttig dus, dit rating gebeuren maar wel met de kanttekening dat je het gestructureerd dient aan te pakken. Je wilt niet dat je vandaag foto's die voldoen aan bepaalde criteria 2 sterren krijgen terwijl dat er gisteren 3 zouden zijn.

Kortom; voordat je een waardering gaat toekennen is het goed om een lijstje te maken met jouw criteria. Deze ga je vervolgens consequent toepassen, print het lijstje desnoods uit en leg hem naast je computerscherm.

Een veelgebruikte systeem is om tussen de 0 en 5 sterren toe te kennen waarbij er meer sterren worden toegekend naarmate de foto's beter zijn. Zoals gezegd, het is zaak om consistente criteria te gebruiken zodat een foto die je vandaag met 2 sterren waardeert er morgen ook 2 zou krijgen. Je kunt je criteria natuurlijk zelf bepalen maar zet ze wel op papier, print ze uit en hou ze bij de hand wanneer je bezig gaat nieuwe foto's te waarderen. In ieder geval voor de eerste periode totdat je het spiekbriefje niet meer nodig hebt.
Ter inspiratie nog even mijn eigen criteria:

0 Ster Neutraal. Steekt niet boven de rest uit maar is ook niet slecht genoeg voor een negatieve rating

1 Ster Goed genoeg om af te drukken, gebruiken op een website of diashow. Professionals zouden deze set opnames aan hun klant kunnen presenteren

2 Sterren De beste van de reeks of set. Let er op om het spaarzaam toe te passen i.v.m. het onderscheid met de 1 ster opnames. Professionals: Keus van de fotograaf

3 Sterren Hele sterke foto, geschikt voor porfolio of poster. Wellicht insturen naar stockbureau. Professionals: keuze van de klant als masterfile

4 Sterren Behorende tot de beste van je collectie

5 Sterren Gereserveerd voor de toekomst zodat een verdere onderverdeling van de 4 sterrengroep mogelijk is

Verder gebruik ik (kleur) labels voor negatieve en neutrale ratings. Met het rode label bijvoorbeeld geef ik aan dat een foto nog beoordeeld moet worden. Hiermee onderscheid ik deze groep dus van de groep foto's die bewust van 0 sterren (neutraal) is voorzien. Deze foto's worden dan niet onbewust door elkaar heen gehaald. Wanneer ik nieuwe foto's op m'n computer binnenhaal kijk ik eerst of ik tijd heb om ze meteen te waarderen. Heb ik op dat moment daar geen tijd voor dan voorzie ik ze dus meteen van het rode label, dit kost maar enkele seconden omdat je een label aan alle foto's tegelijk kunt toekennen (met Shift+A selecteer je alle foto's in de folder) .

PIRAMIDE: Mijn uitgangspunt is dat er telkens (ongeveer0 een verhouding van 1 op 10 is tussen de verschillende ratings. Op 100 foto's met 0 sterren krijg je dan 10 foto met 1 ster en 1 foto met 2 sterren. Deze verhouding is belangrijk om de hooiberg waarin je zoekt een mooie piramide vorm te geven. Je zoekt dan namelijk altijd in het bovenste puntje van de hooiberg!

Update: In maart 2015 heb ik m'n waarderingssysteem aangepast. Lees hier waarom.