Lightroom Exit Strategie

Met de nieuwe versie van Lightroom is er enorm veel discussie ontstaan over de vraag wat Adobe eigenlijk met Lightroom van Plan is. Eigenlijk betreft het tegenwoordig niet één product meer maar verschillende. Hier moet ik dan ook even aangeven dat het om ‘Lightroom Classic’, de nieuwste versie van het oude bekend Lightroom. Het product heeft dus een nieuwe naam gekregen. Om de verwarring nog wat groter te maken heeft Adobe de oude naam (Lightroom CC) aan een ander, nieuw product gegeven...

De naam ‘Classic’ zorgt bovendien voor veel speculatie over de toekomst van het product. Veel professionele en serieuze fotografen die er al jaren mee werken worden er wat onzeker van.

Omdat er al zo veel gespeculeerd wordt over het hoe en waarom van deze strategie van Adobe op internet ga ik dat hier niet nog eens dunnetjes over doen. Interessanter vond ik de vraag: “Stel dat ik van Lightroom af zou willen, kan dat dan?” Dit is namelijk de vraag die ik mezelf stelde. Niet dat ik meteen van Lightroom af wil want echte alternatieven zijn er naar mijn mening nog niet. Toch is het goed om er alvast over na te denken, misschien zijn er alvast bepaalde zaken aan te passen of kun je er specifiek rekening mee houden.

Sowieso is het goed om een Exit strategie te hebben voor belangrijke zaken (of dit nu de software is waar je mee werkt of iets anders).

Daar waar ik spreek over “Lightroom” bedoel ik telkens de Classic variant, niet de nieuwe light versie.

Zoals (hopelijk bekend) is Lightroom non-destructief, dat wil zeggen dat het oorspronkelijke fotobestand altijd ongemoeid wordt gelaten. Zaken die je in Lightroom doet komen in principe dus niet terecht in je bronbestanden. Je foto’s zitten ook niet ‘in’ Lightroom dus je kunt zondermeer van de ene dag op de andere dag ‘over’ naar een andere fotobeheerapplicatie.

Echter zitten er wat addertjes onder het gras en dat heeft onder andere te maken met het non-destructieve van Lightroom. Al het werk dat je in Lightroom hebt gedaan aan je foto’s, of dit nu bewerkingen zijn of organisatie, zitten in de database van Lightroom, de zogenaamde catalogus.

BEWERKINGEN

De lastigste is waarschijnlijk wel de bewerkingen. Die staan als instructies in de database van Lightroom. Wanneer jij een foto binnen Lightroom aanklikt dan worden die instructies toegepast voordat ze op het beeld worden getoond. Jij ziet dus de bewerkte foto, een zwart-wit omzetting bijvoorbeeld. Zou je het bijbehorende fotobestand in Windows verkenner of Apple Finder opzoeken dan zie je dat het nog altijd een kleurenfoto betreft zonder enige aanpassingen:

Kortom, wanneer je al deze bewerkingen wilt behouden dan moet je dit expliciet regelen.
Uiteraard zijn daar meerdere methoden voor…

Optie1: Opslaan in bestand

Allereerst kun je in Lightroom ervoor kiezen om je bewerkingen tóch in je bestand op te slaan: Vanuit het Lightroom Menu ‘Metagegevens’ Kiezen voor ‘Metagegevens opslaan in bestand’. Hou er rekening mee dat dit behoorlijk wat tijd kan kosten wanneer je dit doet voor al je bestanden, tot wel meer dan een dag (bij 100.000 foto’s).

De zaken die dan in het bestand worden opgeslagen betreffen dus (ook) de eerdergenoemde instructies (zoals het zwart/wit tonen van dit bestand). De tekst ‘Metagegevens opslaan in het bestand’ kan je op het verkeerde been zetten. Slechts in een beperkt aantal gevallen worden de gegevens ook daadwerkelijk in het bestand opgeslagen, dit is het geval bij o.a. JPG en DNG bestanden. Deze bestandsformaten hebben een zogenaamde XMP ruimte waarin de informatie wordt opgeslagen. RAW bestanden als NEF, RAF, CR2 etc hebben dit niet. In die gevallen maakt Lightroom een apart bestand met dezelfde naam als de foto maar met bestandsformaat XMP. Dit noemen we een sidecar bestand en die komt in dezelfde map als waar het fotobestand in staat. Een XMP bestand kun je trouwens inkijken met bijvoorbeeld kladblok:

Echter, of de gegevens nu in de XMP ruimte binnen een fotobestand worden opgeslagen of separaat naast het fotobestand als .XMP, voor het resultaat maakt dit geen verschil. Helaas is XMP maar beperkt bruikbaar om je gegevens over te brengen naar een andere applicatie. Wanneer je binnen hetzelfde Adobe domein blijft dan is er niet zo veel aan de hand. Wanneer ik de Zwart Wit foto wil openen in bijvoorbeeld Photoshop of Bridge dan zie ik hem inderdaad keurig in Zwart Wit. Wanneer ik hem echter open met de meeste ander programma dan zie ik hem in kleur, zonder aanpassingen dus. Dit komt omdat de XMP informatie niet volledig uitwisselbaar is maar deels merk-specifiek.

Het mooiste zou het zijn wanneer alle XMP informatie uitwisselbaar zou zijn tussen de verschillende programma’s. Dat bewerkingen gemaakt in het ene programma herkent worden door een ander programma. Dit is echter op dit moment niet het geval en het is zeer de vraag of dit ooit gaat gebeuren. Daarmee valt XMP dus af om je bewerkingen te migreren naar een andere toepassing.

Optie 2: Exporteren

Uiteraard kun je het bestand (inclusief alle bewerkingen) ook exporteren vanuit Lightroom. Dit doe je waarschijnlijk al regelmatig wanneer je een foto ergens voor wilt gebruiken; mail, website, sociale media, fotoboek o.i.d. Je exporteert dan over het algemeen een JPG. Dat formaat is voor ons doel echter niet goed genoeg, beter is om TIF te gebruiken. De bewerkingen die in Lightroom als instructies opgeslagen zijn worden bij een dergelijke export daadwerkelijk toegepast op en “ingebakken” in het uiteindelijke resultaat. De zwart wit foto uit het voorbeeld wordt nu dus wel door andere applicaties herkend. ALLE foto’s die je ooit hebt bewerkt hebt in Lightroom (en waarvan je de bewerkingen ook daadwerkelijk wilt behouden) zul je dan moeten exporteren in een hoge kwaliteit bestandsformaat. Dit heeft belangrijke nadelen:

• Het is veel werk (alle foto’s selecteren die in aanmerking komen). Wil je alle bewerkte foto’s vinden dan gaat dat gemakkelijk met bijvoorbeeld een slimme verzameling:

• Je hebt veel extra opslagruimte nodig (een hoge kwaliteit TIF is net zo groot of groter dan het oorspronkelijke RAW bestand). Sommige foto’s zul je meerdere keren moeten exporteren, Virtuele kopieën bijvoorbeeld. De opslagruimte neemt navenant toe.
• Toename van beheer (je hebt nu meerdere exemplaren van dezelfde foto die je van elkaar wilt kunnen onderscheiden)
• Je bent je ontwikkelhistorie kwijt (dat wil zeggen, de stappen die tot het huidige eindresultaat hebben geleid).

Hoewel exporteren dus belangrijke nadelen kent is het op dit moment de enige manier die ik ken om je bewerkingen van het ene programma mee te nemen naar het andere.

METADATA

Onder ‘Metadata’ versta ik zaken als Titel, Bijschrift, Trefwoorden, Locatie-informatie, Persoonsgegevens maar er zijn nog veel meer. Namen van personen die Lightroom herkend heeft worden opgeslagen als ‘normale’ trefwoorden.

Veel metadata komt wel mee wanneer je die opslaat in het bestand (zie het deel over ‘bewerkingen’) naar de XMP ruimte in het fotobestand of als separaat XMP bestand naast het fotobestand.

Er zijn echter ook metadata velden die NIET vanuit Lightroom mee komen en dat zijn bijvoorbeeld de hiërarchie bij hiërarchische trefwoorden, synoniemen bij trefwoorden, verzamelingen, slimme verzamelingen en de gepubliceerde services. Het opnieuw reconstrueren van deze zaken in een ander fotobeheerprogramma brengt vooral veel handwerk met zich mee.

Wanneer je een specifiek metadata veld vaak gebruikt dan is het goed om te testen of deze door andere programma’s herkend wordt (denk er wel aan dat je de metadata eerst opslaat in het bestand). Wanneer dit niet het geval is dan is het nog de moeite waard om te kijken naar Johan Beardswordt Lightroom Plugin “Search and Replace”: http://lightroomsolutions.com/plug-ins/search-and-replace/ Een van de dingen die je daarmee kunt doen is het bulksgewijs kopiëren van gegevens van het ene metadata veld naar het andere, een die wel herkend wordt door je favoriete nieuwe programma. Het trefwoorden veld wordt vaak ‘misbruikt’ om allerhande gegevens over te brengen omdat dit veld het meest compatibel is met de verschillende programma’s.

Bij het reconstrueren van je hiërarchische trefwoorden is het handig om te weten dat je de trefwoorden vanuit Lightroom kunt exporteren. De hiërarchie is daarin aanwezig en hoewel die door andere applicaties niet begrepen wordt kun je dat zelf wel. Open het bestand daarvoor in Kladblok.

Sterwaarderingen zijn redelijk compatible tussen verschillende applicaties maar het is vrij eenvoudig om ze te ‘synchroniseren’ met een ander veld zoals trefwoorden. Al mijn 5 sterren foto’s krijgen het trefwoord: RM:5STAR, de 4 sterren foto’s: RM:4STAR, etc.

ORGANISATIE

In Lightroom organiseer je je foto’s bij voorkeur niet met behulp van folders maar met verzamelingen. Daar waar de folders ‘echt’ zijn en ook herkend worden door andere applicaties, zijn verzamelingen dat niet, ze zijn zogezegd ‘virtueel’. Wanneer je niet weet wat verzamelingen (en slimme verzamelingen) zijn dan heb je ze waarschijnlijk ook niet. En dan hoef je er ook geen specifieke maatregelen voor te treffen.

Voor degenen die wel verzamelingen gebruiken (en afgeleiden daarvan: slimme verzamelingen en verzamelingensets) geldt hetzelfde als bewerkingen en metadata, ze bestaan alleen binnen Lightroom…

Wil je iets met de opgebouwde organisatie met (slimme)verzamelingen en sets dan zul je daar actief iets voor moeten ondernemen. Wat je bijvoorbeeld zou kunnen doen is om een ‘helper’trefwoord te maken voor iedere afzonderlijke verzameling en deze te plaatsen in alle foto’s die bij die verzameling horen. Voor mijn workflow gebruik ik al helpertrefwoorden en die beginnen allemaal met het @ teken. Ter onderscheid zou ik een ander leesteken kunnen gebruiken, bijvoorbeeld het dollarteken. Ik zou 1 zo’n teken kunnen gebruiken voor het hoogste niveau, 2 voor het tweede niveau etc. Op het hoogste niveau heb ik 4 verzamelingensets:

Binnen de set ‘Werk in Opdracht’ staan sets met opdrachtgevers en daaronder sets met opdrachten. Daarbinnen heb ik verzamelingen en slimme verzamelingen waar in de foto’s daadwerkelijk zijn ondergebracht. 

Voor de foto’s die staan onder: Werk in Opdracht | OpdrachtgeverA | OpdrachtA | OnderwerpA zou ik bijvoorbeeld het volgende helpertrefwoord kunnen opnemen: $WerkInOpdracht$$OpdrachtgeverA$$$OpdrachtA$$$$OnderwerpA

Dit trefwoord kun je later weer vrij gemakkelijk (dankzij het vreemde teken dat je specifiek hiervoor gebruik) terugvinden in een andere applicatie en daarmee de structuur opnieuw opbouwen. Dit heb ik eenmaal gedaan, een aantal jaren geleden toen ik overgegaan ben van MediaPro (Phase One) naar Lightroom. Toen had ik nog aanmerkelijk minder verzamelingen (in Medio Pro heten die overigens collection sets) en toen was het al verschrikkelijk veel werk. Ik zou nu toch op zoek gaan naar iemand die een script zou kunnen maken (wellicht bestaat het al) die iets dergelijks als wat ik hier beschreven heb, geautomatiseerd kan doen.

Slimme verzamelingen zijn gemakkelijker te reconstrueren in een nieuwe omgeving. Slimme verzamelingen zijn eigenlijk voorgedefinieerde zoekopdrachten die kijkt naar bepaalde eigenschappen van bestanden. Bijvoorbeeld alle foto’s die nog niet van een sterwaardering zijn voorzien. Wanneer de nieuwe fotobeheerapplicatie een soortgelijke functie heeft dan kun je die aan de hand van dezelfde criteria aanmaken. Vanuit Lightroom kun je de slimme verzamelingen overigens wel exporteren (rechtsklikken en dan ‘instellingen slimme verzameling exporteren’), je krijgt dan een bestand met de extensie .lrsmcol die ook weer in Kladblok geopend kan worden:

Vooral voor erg complexe en/of samengestelde slimme verzamelingen is dit handig. Ik heb vooral veel eenvoudige slimme verzamelingen waarvan alleen al de naam duidelijk maakt wat het doet. In die gevallen kun je veel sneller een schermafbeelding maken van die slimme verzamelingen in Lightroom. Dat kost aanmerkelijk minder tijd.

DNG Preview
Bewerkingen in Lightroom kunnen als instructies in het DNG bestand worden opgenomen. Die kunnen echter niet worden ‘gelezen’ door andere programma’s waardoor dit nog niet gebruikt kan worden om te migreren (zie ook het vervolg op deze blog van april 2019).

Er is echter een optie die kan helpen bij het reconstrueren van alle edits die je hebt toegepast. Echte ondersteuning is dit natuurlijk niet, het biedt alleen een beetje verlichting in het geval je toch echt al over wilt naar iets anders. Ik heb het over de optie ‘Update DNG Preview & Metadata’ in Lightroom:

In dit voorbeeld heb ik een crop gemaakt van de originele foto en die vervolgens omgezet naar zwart wit.

Wanneer ik de betreffende DNG open in een browser (zoals hier in de Windows Verkenner) dan toont die in de meeste gevallen 'correct':

Met andere woorden, je weet wat je oorspronkelijke bedoeling met deze foto was. Open je de foto in een fotobewerker dan zal hij de onderliggende RAW data ophalen en tonen (renderen) en je ziet dan de niet-gecropte, kleurenversie: Echter ontkom je er (anno 2018) nog niet aan om de foto in je nieuwe favoriete programma opnieuw te bewerken totdat hij er weer net zo uitziet als bedoeld. 

TENSLOTTE

Waarschijnlijk zijn er nog meer aspecten waarmee je te maken krijgt wanneer je echt afscheid wilt nemen van Lightroom maar in mijn geval is dat (nog) niet het geval. 

Als Adobe al afscheid gaat nemen van Classic dan is dat zeker niet binnen enkele jaren. Dat geeft voldoende tijd om bepaalde zaken anders aan te gaan pakken. Ik heb mij voorgenomen om wel alvast minder met 'domme' verzamelingen te gaan werken en meer met slimme verzamelingen die gebaseerd zijn op trefwoorden. Dat dwingt me om voldoende onderscheid aan te brengen op het niveau van trefwoorden om later bij elkaar horende foto’s terug te kunnen vinden. 

Wanneer ik daar een goed werkbare modus in heb gevonden zal ik al mijn bestaande verzamelingen om gaan zetten naar slimme verzamelingen. 

Addendum mei 2019: een vervolg op dit artikel:
Lightroom Exit Strategie - De ON1 migration tool aan de tand gevoeld

Lightroom ’s ‘virtuele kopie’ versus de opties ‘momentopname’ en ‘historie’

Vanuit het oogpunt van het beheren van foto's is de functie ‘virtuele kopie’ van Lightroom een hele waardevolle optie. Deze voorkomt namelijk overbodige versies van foto’s (die je anders zou moeten beheren).

Te veel verschillende versies van dezelfde foto in je catalogus kunnen namelijk verwarring veroorzaken en wanneer je daarbij een fout maakt loop je bijvoorbeeld het risico dat je origineel ongewenst wordt overschreven door een kopie.

De functie ‘virtuele kopie’ in Lightroom zegt het eigenlijk al. Er wordt geen echte kopie van je foto gemaakt, dat lijkt alleen maar zo. Wanneer je in Lightroom kijkt is het alsof je twee verschillende versies (of meer) van een foto hebt maar in werkelijkheid zijn het alleen verschillende ‘brillen’ waarmee je naar het originele bestand kijkt. Dit is mogelijk omdat Lightroom foto’s niet-destructief bewerkt. Met andere woorden, bewerkingen worden niet op de foto toegepast maar alleen als instructies in de database van Lightroom opgeslagen. Wanneer je de foto opent (in Lightroom) worden de toegepaste bewerkingen realtime op het bronmateriaal toegepast en op het scherm aan je getoond.

Door middel van een zogenaamde export kun je er overigens wel altijd een ‘echt’  bestand van maken waarin de bewerkingen worden samengevoegd met het originele bestand naar een nieuw bestand. Die kun je dan bijvoorbeeld met anderen delen.

Een virtuele kopie is dus eigenlijk niets anders dan een tweede set van instructies van hoe een foto getoond moet worden. Deze instructies zijn opgeslagen in de Lightroom database en voor de gebruiker ziet het eruit als een tweede versie van de oorspronkelijke foto. Een zwart-wit uitvoering bijvoorbeeld van een oorspronkelijke kleurenopname:

Deze instructies nemen bovendien nauwelijks ruimte in beslag, dit in tegenstelling tot een werkelijke kopie van een foto. Die neemt namelijk (vrijwel) net zo veel ruimte (extra) in beslag als het origineel.

De verschillende virtuele kopieën zijn net zo eenvoudig onderling met elkaar te vergelijken als verschillende ‘echte’ foto’s. Dat geeft je dus de gelegenheid om te experimenteren met verschillende aanpassingen en deze dan te vergelijken met het ‘origineel’ of een eerder experiment. Virtuele kopieën die je niet wilt bewaren gooi je naderhand gewoon weer weg.

Een Virtuele kopie maak je heel eenvoudig door rechts te klikken op een foto en dan de optie te kiezen uit het contextmenu:

Momentopname (Snapshot) versus virtuele kopie

Virtuele kopieën en momentopnames worden nog wel eens door elkaar gehaald. Enerzijds is dat logisch omdat ze deels voor hetzelfde kunnen worden gebruikt. Anderzijds zijn het toch heel verschillende dingen. 

Een Momentopname gebruik je vooral wanneer je aan het experimenteren bent met aanpassingen en vooraf niet helemaal zeker bent of je het resultaat wilt houden. Om iedere keer weer met ‘opnieuw instellen’ bij nul te beginnen is natuurlijk niet logisch. Nu, wanneer je enkele veranderingen hebt aangebracht kun je die als het ware ‘bevriezen’ door middel van een momentopname. Mocht je de eerstvolgende verandering niet goed vinden dan kun je met een klik terug naar een eerder gemaakte momentopname. Je hoeft dan dus niet helemaal weer bij nul te beginnen.

Toch gebruik ikzelf deze functie eigenlijk nooit. Dit omdat je iets soortgelijks kunt doen in het Historie paneel:

Historie versys virtuele kopie

Ook in het historiepaneel kun je snel terug naar een eerdere aanpassing door daar met de rechtermuisknop op te klikken en dan te kiezen voor ‘Historie stapinstelling kopiëren naar voor’.  

Het grote voordeel is dat je dit binnen het Historie paneel altijd kunt doen, ook wanneer je er niet vooraf expliciet aan hebt gedacht (zoals dat bij een momentopname wel nodig is). De stappen die je onder historie ziet worden namelijk automatisch door Lightroom bijgehouden.

Conclusie

Hoewel de drie besproken opties veel overeenkomsten hebben, biedt de ‘Virtuele kopie’ in mijn beleving de grootste toegevoegde waarde. 
Het maakt het heel eenvoudig om verschillende bewerkingen met elkaar te vergelijken. Een zwart-wit uitvoering wil je misschien niet vergelijken met het kleuren origineel maar dat is anders bij kleine nuanceverschillen of bij het maken en testen van voorinstellingen. Zeker wanneer je snel wilt kunnen terugkeren naar een bepaalde uitvoering van een foto is een virtuele kopie het handigst.

Ook kun je eenvoudig meerdere verschillende versies van een foto’s naast elkaar bewaren en behandelen alsof het ‘echte’ afzonderlijke foto’s zijn. 

Nog een laatste tip:

Kun je nooit onthouden waarom je een virtuele kopie hebt gemaakt? Zet de reden dan in het veld ‘naam kopie’ in het Metadatapaneel aan de rechterkant in de Bibliotheekmodule:

Als je daarna over de foto in de Filmstrip gaat met de muis (hovert) komt deze tekst tevoorschijn als toevoeging op de bestandsnaam:

Kijkerdekijk

Als tiener ontving ik maandelijks de ‘Kijk’, een populairwetenschappelijk tijdschrift. Hij werd steevast persoonlijk afgegeven door de vaste bezorger met "Hier is de kijkerdekijk!". 
Hij dacht daarmee leuk te zijn maar niet om die reden was het altijd fijn dat hij kwam, ik keek namelijk erg uit naar wat er deze maand weer in zou staan!

Na een paar jaar Kijk’s verzamelen (en jaarlijks bundelen in een jaarband) bleek het vaak lastig om bepaalde artikelen terug te vinden. Ik wist zeker dat ik ergens iets over een onderwerp had gelezen maar om het opnieuw te raadplegen of om aan iemand anders te laten zien lukte het me vaak niet of pas na veel moeite om het betreffende artikel terug te vinden.

Uiteraard hadden de afzonderlijke tijdschriften een inhoudsopgave maar per jaargang moest je dan 12 inhoudsopgaven doorbladeren. Allemaal verspreid door de betreffende jaarband en dus onhandig. Bovendien waren de inhoudsopgaven alleen voorzien van de koppen van de artikelen en die bleken vaak niet primair gericht op het overbrengen van de kern van het onderwerp. (Bijvoorbeeld de titel ‘Moeilijk, moeilijk’ wanneer het ging over de Indonesische genocide...).

Ik heb toen een stuk of 10 losbladige notitieboekjes gekocht en daarin onderwerpen op alfabetisch volgorde bijgehouden met het betreffende Kijk-nummer en (start)pagina. 

Het losbladige systeem zorgde ervoor dat wanneer ik een nieuw onderwerp had dat tussen twee andere onderwerpen in moest dan eenvoudig het betreffende blaadje kon vervangen. Een mooi systeem dat initieel wel veel werk koste (al mijn jaargangen doorwerken en de onderwerpen er uit distilleren en registreren) maar waarvan ik naderhand veel plezier had. Ik kon eenvoudig en snel een artikel terugvinden!

Af en toe moet ik hier nog aan terugdenken wanneer ik bezig ben om orde op zaken te stellen met betrekking tot mijn fotocollectie. Ook daar weet ik van bepaalde opnames dat ze moeten bestaan. Het terugvinden is alleen vaak een uitdaging. Vandaar dat ik al jaren geleden gestart ben met specifieke software voor het beheren van mijn collectie. Naast het veiligstellen van de foto’s voor de toekomst gaat het in mijn beleving dan vooral over dat ik de foto’s kan gebruiken wanneer mij dat goed uitkomt. Dat wil zeggen dat ik een bepaalde opname snel en eenvoudig terug kan vinden.

Ook nu kost dit initieel weer het een en ander aan werk voordat ik er de vruchten van kan plukken. Eerst moeten de foto’s van trefwoorden, locaties en persoonsnamen worden voorzien voordat ze op basis van die informatie kunnen worden doorzocht. Gelukkig wordt de software steeds intelligenter en brengen zaken als GPS en gezichtsherkenning een hoop verbetering. Met het juiste gereedschap hoef je die informatie dus al niet meer met de hand in te vullen en de toekomst brengt waarschijnlijk alleen nog maar meer gemak.

Blijft eigenlijk alleen de informatie over die we als mens moeten interpreteren. Vaak gaat het daarbij om het conceptuele begrip die niet zo maar door een apparaat of software over is te nemen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan minder tastbare trefwoorden en uitdrukkingen als ‘toekomst’, ‘ geluk’, ‘vergane glorie’ (Hier schreef ik eerder al eens over).

Uiteraard hoef je niet al je foto’s voorzien van dit soort informatie. Ikzelf beperk dit tot alleen mijn allerbeste foto’s. Ook daarvoor is een fotobeheerapplicatie weer onontbeerlijk maar wanneer je consequent een (ster)waarderingsysteem aanhoudt is het heel laagdrempelig om alleen de foto’s met bijvoorbeeld 3 sterren of meer te voorzien van extra trefwoorden. De hoeveelheid werkt valt dan reuze mee. (hier schreef ik al eens eerder over een praktisch te gebruiken methodiek om je foto’s te waarderen).

Is de Bibliotheek module van Lightroom lastig?

Heel veel fotografen gebruiken tegenwoordig Adobe Lightroom maar het wordt niet door iedereen even handig gevonden. Vooral over de Bibliotheek module zie ik vaak vragen voorbij komen in fora e.d.

Eén van de recentste vragen die ik zag was waarom je niet een foto kunt openen en opslaan zoals dat met andere fotobewerkers kan (zoals Photoshop). 
Nu, dit raakt aan het basisconcept van Lightroom. Lightroom is namelijk niet primair een fotobewerkingsprogramma maar een fotobeheerprogramma. Dit aspect wordt vaak lastig gevonden is mijn ervaring. Toch is het niet zo moeilijk, wellicht werkt onderstaande vergelijking verhelderend:

In de tijd van de analoge fotografie beheerde ik mijn negatieven in mappen:

Ieder nieuw jaar begon ik met een nieuwe map en dan gaf ik die het betreffende jaartal als nummer mee. In hele drukke jaren konden er meerder mappen zijn. In dat geval had ik dan bijvoorbeeld een map 1999/1 en een map 1999/2.

Iedere pagina in zo’n album had z’n eigen nummer (of in mijn geval een lettercombinatie):

Ik bewaarde maximaal 1 film op zo'n pagina en zoals je aan de afbeelding hierboven kunt zien lukte dat bij kleinbeeld (maar ook rolfilm) prima. Elke film correspondeerde dus met een specifieke pagina nummer.

De individuele opnames hadden ook vrijwel altijd (met uitzondering van sommige bulkfilm, die je zelf moest vullen in cassettes die daar speciaal voor gemaakt waren) een eigen volgnummer.

Foto afdrukken voorzag ik (op de achterkant) dan altijd van het Albumnummer-paginalettercombi-negatiefnummer, bijvoorbeeld: 1999/1-ABC-24

Voor mijn eigen overzicht (en vooral om later nog eens iets terug te kunnen vinden...) had ik iedere album voorzien van een indexpagina met daarop:

JAAR, BLADZIJDE, FILMNUMMER, BESCHRIJVING

Toen de computer eenmaal intrede had gedaan heb ik al deze overzichten overgenomen naar een Excelsheet zodat ik er ook daadwerkelijk gemakkelijk in kon zoeken (Ctrl F). Zo'n sheet zag er zo uit:

Later, toen ik m’n negatieven ging scannen heb ik de betreffende tabel uitgebreid met links (URL's) naar de mappen waarin de scans stonden:

Door op de URL van een bepaalde map te klikken werden de scans van de betreffende film getoond.

Nu, op een vergelijkbare manier zie ik Lightroom eigenlijk ook. Mijn foto’s zitten niet echt ‘in’ Lightroom zoals veel mensen denken. Het betreft slechts een VERWIJZING naar mijn foto’s, net zoals de URL in mijn Excel sheet dat ook was.

Wanneer je Lightroom ziet als een wat uitgebreidere Excel sheet waarop de gegevens van je foto’s staan dan is het waarschijnlijk ook duidelijk waarom je foto’s moet "importeren". Feitelijk worden je foto’s helemaal niet geïmporteerd, ik vind dat dan ook geen goede naam, maar worden alleen de gegevens over je foto’s ingelezen. Dat zijn naast de camera gegevens en de locatie (waar de foto’s staan) ook een thumbnail zodat ook een visuele controle mogelijk is. Ook veel leuker dan de saaie overzichten van mijn vroegere Excel sheets trouwens.

Nieuwe foto’s moeten dus telkens eerst worden toegevoegd aan de ‘sheet’ voordat je er vanuit Lightroom iets mee kunt zoals bewerken. Want dat is de wat bekendere ‘tak’ van de applicatie. Voor veelgebruikte beeldbewerkingen als helderheid, contrast, kleur, doordrukken en tegenhouden, bijsnijden e.d. heb je Photoshop dan ook helemaal niet meer nodig. Maar daarvoor moet de foto dus wel eerst bekend zijn in Lightroom en moet je die dus allereerst ‘importeren’ (lees ook: inlezen, indexeren o.i.d.).

Nadat je foto’s eenmaal bekend zijn bij Lightroom is het belangrijk om het bestandsbeheer alleen binnen Lightroom te doen. Omdat je foto’s niet ‘echt’ in Lightroom zitten weet het niet wanneer je foto’s buiten Lightroom om zou verplaatsen naar andere folders. Wanneer je dit binnen Lightroom doet worden je foto’s niet alleen naar de gewenste map verplaatst maar werkt Lightroom zijn eigen administratie ook meteen bij. Om de vergelijking met de Exel scheet nogmaals te maken. Daarin kon dit niet. Ik kon bestanden alleen verplaatsen met de verkenner of finder. De link in mijn sheet werkte dan niet meer en die moest ik daar dus wijzigen. 

Wanneer ik de foto’s verplaatste naar een andere harde schijf moest ik ze zelfs allemaal bij langs….

Gelukkig zijn dat soort problemen niet meer aan de orde maar wellicht komen er weer andere voor terug...