Lightroom Exit Strategie 2 - De ON1 migration tool aan de tand gevoeld

In December 2017 schreef ik het eerste deel over een Exit Strategie omdat ik vond (en vind) dat je die moet hebben als je met een bepaald ecosysteem werkt. Je wilt daar weer uit kunnen wanneer het moment daar is.

Uiteraard kun je altijd gebruik gaan maken van een ander programma om je foto’s mee te gaan beheren. Je foto’s zitten tenslotte niet echt ‘in’ Lightroom of ON1. Je organisatie (trefwoorden, collecties e.d.), je workflow en je bewerkingen zitten allemaal opgeborgen in de database van het programma dat je gebruikt. Zoals ik destijds schreef zijn er verschillende manieren om de informatie over te hevelen van het oude programma naar het nieuwe. De grootste uitdaging zit hem echter in de bewerkingen die je op je foto’s hebt aangebracht. Daar is hoogstwaarschijnlijk erg veel tijd in gaan zitten (zo niet, dan kun je vrij snel over naar een ander programma) en dat wil je niet allemaal kwijt zijn.

Ik beschreef dat je natuurlijk altijd een hoge resolutie export kunt maken van je foto’s met alle bewerkingen ‘ingebakken’ maar dat heeft belangrijke nadelen zoals dat je opslag enorm toeneemt en je opeens allerhande dubbele bestanden moet gaan beheren. Bovendien is het resultaat niet meer aan te passen.

Dit alles heeft te maken met een beperking van Non-destructieve editors, hoewel die vrijwel alleen voordelen hebben (lees ook deze of deze blog over PIE ware). Vrijwel alle RAW converters zijn namelijk Non destructief omdat ze het originele RAW bestand niet ‘aanraken’. De bewerkingen worden als instructies in de database opgeslagen. Wanneer je de foto dan opent dan worden die instructies eerst toegepast voordat de foto wordt getoond.

Je begrijpt al dat dit lastig is met de migratie van de ene fotobeheerprogramma naar een andere. De genoemde instructies zijn niet compatible dus het nieuwe programma begrijpt ze niet.

Nu heeft ON1 een veelbelovende ingang gevonden om die instructies (althans wanneer je met Lightroom werkte) te reconstrueren met behulp van AI (Artificiële intelligentie)!

De diverse filmpjes die ik erover heb gezien en de artikelen die ik erover heb gelezen zijn indrukwekkend maar toch wil ik graag weten wat ON1 kan doen met een echt representatieve praktijksituatie. Waar loopt het programma tegenaan en met hoeveel tijd moet je rekening houden?

Conclusie:

Helaas is het algoritme nog niet volwassen genoeg om bruikbaar te zijn. Daarnaast is het programma nog erg instabiel. Dit maakt ON1 Photo Raw nog niet het gedroomde alternatief voor Lightroom maar de ontwikkelingen lijken veelbelovend. Wat meer concurrentie voor Adobe is alleen maar goed en op termijn lijkt een goede exit strategie dus daadwerkelijk mogelijk.

Onderzoek:

Ik heb uiteraard verschillen gemerkt in de mogelijkheden en het gebruik van ON1 Photo Raw 2019 (zoals het programma voluit heet) maar daar ga ik deze blog niet nader op in. De focus ligt helemaal op het overbrengen van mijn Lightroom bewerkingen naar ON1 zoals op hun site wordt aangegeven:

Voor deze test maak ik eerst een min-of-meer representatieve catalogus van m’n eigen Master catalogus. Inclusief foto’s is die namelijk te groot om op een externe SSD kwijt te kunnen en ik wil deze test niet op mijn hoofdcomputer uitvoeren. Ik maak dus een selectie van NEF, RAF, DNG’s (Originelen) en JPG, PSD en TIFF’s (derivatieven), met en zonder Virtuele kopieën, met en zonder bewerkingen. Deze catalogus bevat zo'n 10.000 foto’s.

Ik laat de details van mijn testopstelling hier achterwege maar uiteraard deel ik die graag met mensen die zich hier wat verder in willen verdiepen, ik heb alles namelijk wel gedocumenteerd.

Allereerst de stappen die moeten worden doorlopen:

• Download ON1 Photo RAW 2019.2 (30 dagen trial). Je hoeft alleen je e-mail-adres op te geven en het land waarin je woont, daarna start de download automatisch. Daarna kun je het bestand dubbelklikken om het te installeren.
  
• Er is ook een video die de overgang van Lightroom naar ON1 uitlegt: 
  
• Tijdens de installatie wordt er een plug-in geïnstalleerd in Lightroom die je straks nodig hebt voor de migratie: 
  
• De ‘Migrationtool’ waarover wordt gesproken op de ON1 website is overigens niet meer dan een pagina met (Engelstalige) gedetailleerde instructies: https://on1help.zendesk.com/hc/en-us/articles/360018410051. De ‘echte’ migrationtool is ingebouwd in ON1 Photo RAW gecombineerd met de plugin die zich in Lightroom genesteld heeft.

• Open Lightroom en ga naar Bestand/Plug-inopties/Migrate Catalog to ON1 Photo 
  

Wanneer je deze optie aanklikt opent een dialoogscherm.

Op de site van On1 spreekt men over Path1 en Path2 maar die termen zie je in de tooling nergens terugkomen. In plaats daarvan 4 tabbladen, Intro, Prepare, Settings en Copies.

Intro

Hier worden de stappen beschreven en kun je doorklikken naar meer details (Learn more)

Prepare

Ook onder deze tab gebeurt er nog niets behalve dat er nog wat aanvullende informatie wordt getoond.

Settings

Alle organisatie en bewerkingen die in LR zijn gedaan worden overgenomen. Dit komt overeen met wat op de site van ON1 met Path1 wordt bedoeld.

Beide opties aangevinkt, dit is namelijk waar het in deze test om gaat!

Copies
Hiermee wordt alleen de folderstructuur overgenomen. Dit komt overeen met wat op de site als Path2 wordt beschreven.

De optie met ‘Copies’ is weliswaar sneller dan de optie onder ‘Settings’ maar eigenlijk is dit alleen interessant wanneer je geen non-destructieve bewerkingen hebt. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer je foto’s niet bewerkt of wanneer je dit altijd met een pixel editor (zoals photoshop) doet.

Deze optie creëert kopieën van foto’s met de ontwikkelinstellingen (adjustments) als het ware ‘ingebakken’. Deze komen in dezelfde folder terecht als de originele foto’s. Deze optie om te migreren vanuit LR bestond al langere tijd en daar ga ik in deze blog niet verder op in

Concrete bevindingen:

De export vanuit Lightroom (ca 10.000 foto’s) duurt 3,5 uur

Het aantal foto’s dat wordt geëxporteerd (4919) komt NIET overeen met het aantal foto’s in de catalogus (9826). Dit verschil is niet te verklaren uit virtuele kopieën (110). Er ontbreken ook geen foto’s. In ON1 is het aantal ‘binnengekomen’ foto’s niet zien. Het is dus niet duidelijk of dit ze allemaal zijn. Nader onderzoek is nodig.

Wanneer Lightroom klaar is met exporteren start ON1 automatisch op. Er zijn dan ‘Cataloged Folders’ beschikbaar waarin de foto’s staan die vanuit Lightroom ‘binnen’ zijn gekomen. Die zijn echter dan nog niet klaar, ze moeten eerst nog geprocessed worden (geconverteerd):

Het programma is niet erg stabiel in het verwerken van deze hoeveelheid foto’s. Op een gegeven moment reageert hij nergens meer op en moet hij geforceerd herstart worden. Pas daarna wordt ook de status (zoals hierboven te zien) zichtbaar. Het programma is enkele tientallen malen ‘onverwacht gestopt’:

Telkens wel een melding gedaan zodat ON1 hopelijk iets kan doen met de informatie om het programma stabieler te maken. Na drie dagen staat de status op 80%.

Zolang ON1 bezig is met de conversie zie je een klein LR ‘badge’ rechtsonder in de hoek van de foto staan (alleen in thumbnail view):

Deze badge verdwijnt zodra ON1 de betreffende foto heeft verwerkt.

Hoewel ik Lightroom in het Nederlands gebruik is ON1 alleen in het Engels, dit is volgens mij niet in te stellen.

De ‘Virtuele kopieën’ in Lightroom worden ‘Versions’ in ON1 Photo Raw. Dit gaat goed bij alle steekproeven die ik heb genomen. Vreemd is dat ON1 veel meer bestanden creëert dan verwacht:

In Lightroom is er 1 origineel en 1 virtuele kopie:

In Finder wordt naast het origineel alleen een tijdelijk ON1 bestand getoond:

in ON1 worden echter naast het origineel opeens 8 ‘versions’ getoond:

Waar deze vandaan komen of waar ze voor nodig zijn is niet duidelijk.

Trefwoorden (Keywords)
Wat bij de conversie verder opviel is dat de trefwoorden bij alle steekproeven identiek overkwamen. De hiërarchie zoals in Lightroom ontbrak maar dat was verwacht. Pas in de mei editie van ON1 Photo Raw worden Hiërarchische trefwoorden ondersteund. Of ze vanaf dat moment ook goed meekomen vanuit Lightroom is dan natuurlijk nog wel de vraag.

Copyright, Caption, Sterwaardering e.d. komen allemaal mee zoals in Lightroom.

GPS
Een opvallende afwezige bleek de GPS (locatie) informatie. ON1 heeft daar wel een veld voor maar die wordt niet gevuld met de informatie die hetzelfde veld in Lightroom heeft.

AI Algoritme voor het reconstrueren van de bewerkingen
Hier was het me in de test primair om te doen maar zoals ik al aan het begin schreef is dit algoritme nog niet uitgekristalliseerd. 

Hieronder enkele concrete voorbeelden. Die heb ik niet hoeven zoeken, ze deden zich vrijwel meteen voor. Het lijkt erop dat ON1 Photo Raw vooral moeite heeft met lokale bewerkingen.

Voorbeeld 1 - lucht

Dit is de foto zoals ON1 die liet zien voordat deze ‘verwerkt’ was (toen de LR 'badge' nog zichtbaar was). Het betreft dus de preview / voorvertoning zoals die in het RAW bestand ingekapseld was. 

Dit was hoe ik de foto bewerkt had in Lightroom. Horizon rechtgezet, belichting en contrast in de lucht aangepast.

En dit is wat ON1 er van heeft gemaakt.

Voorbeeld 2 – Crop en achtergrond blurren

Uitsnede in Lightroom waarbij ik de achtergrond nog wat zachter heb gemaakt.

ON1 neemt de Crop goed over maar de achtergrond komt er heel vreemd uit te zien. Ook nu weer heeft ON1 meerdere (8 stuks) versions aangemaakt zonder dat duidelijk is waarom. In Lightroom was er 1 virtuele kopie naast het origineel.

Voorbeeld 3 – Zwart/wit omzetting

Dit betrof een min-of-meer recht-toe-recht-aan zwart/wit omzetting: 

De zwart/wit omzetting in Lightroom. 

In ON1 ziet het resultaat er weliswaar iets anders uit maar voor het eerst is het wel echt bruikbaar. Ook hier heeft ON1 vijf versions meer dan virtuele kopieën in Lightroom.

Voorbeeld 4 – geretoucheerd in Photoshop

Dit betrof een foto waarbij ik in Photoshop een takje weg had geretoucheerd. Het resultaat is als TIF opgeslagen en in Lightroom ondergebracht.

Dit maakt het AI algoritme van ON1 Photo Raw ervan.

Voorbeeld 5 – Lightroom Panorama

Dit is een Panorama die in Lightroom is gemaakt uit een aantal RAW bestanden. Het resultaat is een nieuw DNG bestand.

Dezelfde foto is in ON1 helemaal niet herkenbaar meer.

Voorbeeld 6 – Waddenlandschap (lucht)

Op zich een vrij recht-toe-recht-aan bewerking, de lucht is licht aangepast.

Dit maakt het AI algoritme van ON1 Photo Raw ervan. 

De voorbeelde spreken, denk ik, voor zich. Vandaar ook mijn conclusie dat het AI algoritme van ON1 voor het converteren van Lightroom bewerkingen naar ON1 bewerkingen nog niet volwassen genoeg is.

Desondanks is het wel een hele interessante ontwikkeling om te blijven volgen!

Exit Media Pro!

Per 30 augustus 2018 is Media Pro niet meer te koop. 

Phase One biedt vooralsnog ondersteuning voor de huidige besturingssystemen waarop Media Pro draait maar er worden geen nieuwe functionaliteiten meer ontwikkeld. Dit laatste is overigens niet nieuw, er wordt namelijk al jaren niet meer serieus aan Media Pro ontwikkeld en dat is volgens mij dan ook de voornaamste reden dat de gebruikers massaal zijn overgestapt naar andere programma’s als Lightroom, ON1 en DxO.

Daarmee is het dan ook weer min-of-meer logisch dat Phase One ermee stopt.

PhaseOne heeft een aantal ideeën uit Media Pro verwerkt in hun eigen beeldbewerker, Capture One, en ik heb achteraf het idee dat het hen vanaf het begin af aan hierom te doen is geweest. Plus de klantengroep van Media Pro wellicht.

Phase One heeft de aankondiging van het stoppen met Media Pro hier gedaan en er staat ook een handleiding bij over hoe je een Media Pro catalogus kunt overhevelen naar Capture One. Mijn (inmiddels gedateerde) mening over de geschiktheid van Capture One als fotobeheerapplicatie beschreef ik hier. Mochten er nog mensen zijn die willen overstappen naar Lightroom dan hebben die wellicht nog iets aan mijn ervaringen (link).

Niet lang nadat ik was begonnen met digitale fotografie maakte ik kennis met Media Pro toen het nog iView Media Pro heette (uitgekomen in 1994). 

In juli 2006 werd het door Microsoft overgenomen en hernoemd naar Expression Media. 

In mei 2010 nam Phase One het stokje over en doopte het weer om tot Media Pro (blogartikel).

Heel veel fotografen werkten toen met i-view Media Pro omdat het z'n tijd ver vooruit was op de concurrentie:

• Het was snel
• Zoeken over meerdere catalogi tegelijk
• Ondersteuning voor heel veel bestandsformaten waardoor je er niet alleen foto's mee kon beheren maar ook je office documenten
• Ondersteuning voor DNG
• Listview en goede export mogelijkheden
• Multi platform

In de loop van de tijd werd de concurrentie sterker en kwam er geen nieuwe functionaliteit meer bij waarmee de concurrentie op afstand kon worden gehouden. Sterker, die werd kleiner. Veel wensen bleven open staan en zelfs echte issues werden niet opgelost.

Toen Microsoft het pakket overnam was dan de hoop ook groot dat er met de komst van zo'n kapitaalkrachtige eigenaar, de ontwikkeling voortvarend ter hand zou worden genomen. Dit bleek echter ijdele hoop. Het voornaamste dat Microsoft heeft gedaan (naast het wijzigen van de naam) is het programma geschikt houden voor de nieuwe besturingssystemen. Echte functionaliteiten kwamen er niet bij. Toen al stond ik in dubio om over te stappen naar een andere fotobeheerapplicatie maar daar bleek nog heel wat bij te komen kijken. 

Toen kwam echter Phase One in beeld, ik weet nog hoe enthousiast ik was! Als 'echt' fotobedrijf zou Phase One zeker de ontwikkeling weer serieus ter hand nemen. En ik was niet de enige met deze hoop, de fora bruisten weer. Er waren nog altijd erg veel gebruikers die het pakket gebruikten en naar mijn idee was het toen nog zeker niet te laat voor het Media Pro.

Weliswaar heeft Phase One meer voor Media Pro gedaan dan Microsoft maar uiteindelijk waren de ontwikkelingen toch te marginaal om het verschil te kunnen (blijven) maken. Ook ik ben overgestapt (naar Lightroom, link) en met mij velen.

Dat het niet langer uit kon om het pakket te blijven ondersteunen en te ontwikkelen verbaast me dan ook niet maar het blijft jammer dat het veld van fotobeheerapplicaties zich weer verkleint (eerder vertrok Apple al van het strijdveld met Aperture). Mijn beeld dat de desktop DAM aan het uitsterven is wordt hiermee feitelijk bevestigd (link) maar het blijft jammer.

Lightroom Exit Strategie

Met de nieuwe versie van Lightroom is er enorm veel discussie ontstaan over de vraag wat Adobe eigenlijk met Lightroom van Plan is. Eigenlijk betreft het tegenwoordig niet één product meer maar verschillende. Hier moet ik dan ook even aangeven dat het om ‘Lightroom Classic’, de nieuwste versie van het oude bekend Lightroom. Het product heeft dus een nieuwe naam gekregen. Om de verwarring nog wat groter te maken heeft Adobe de oude naam (Lightroom CC) aan een ander, nieuw product gegeven...

De naam ‘Classic’ zorgt bovendien voor veel speculatie over de toekomst van het product. Veel professionele en serieuze fotografen die er al jaren mee werken worden er wat onzeker van.

Omdat er al zo veel gespeculeerd wordt over het hoe en waarom van deze strategie van Adobe op internet ga ik dat hier niet nog eens dunnetjes over doen. Interessanter vond ik de vraag: “Stel dat ik van Lightroom af zou willen, kan dat dan?” Dit is namelijk de vraag die ik mezelf stelde. Niet dat ik meteen van Lightroom af wil want echte alternatieven zijn er naar mijn mening nog niet. Toch is het goed om er alvast over na te denken, misschien zijn er alvast bepaalde zaken aan te passen of kun je er specifiek rekening mee houden.

Sowieso is het goed om een Exit strategie te hebben voor belangrijke zaken (of dit nu de software is waar je mee werkt of iets anders).

Daar waar ik spreek over “Lightroom” bedoel ik telkens de Classic variant, niet de nieuwe light versie.

Zoals (hopelijk bekend) is Lightroom non-destructief, dat wil zeggen dat het oorspronkelijke fotobestand altijd ongemoeid wordt gelaten. Zaken die je in Lightroom doet komen in principe dus niet terecht in je bronbestanden. Je foto’s zitten ook niet ‘in’ Lightroom dus je kunt zondermeer van de ene dag op de andere dag ‘over’ naar een andere fotobeheerapplicatie.

Echter zitten er wat addertjes onder het gras en dat heeft onder andere te maken met het non-destructieve van Lightroom. Al het werk dat je in Lightroom hebt gedaan aan je foto’s, of dit nu bewerkingen zijn of organisatie, zitten in de database van Lightroom, de zogenaamde catalogus.

BEWERKINGEN

De lastigste is waarschijnlijk wel de bewerkingen. Die staan als instructies in de database van Lightroom. Wanneer jij een foto binnen Lightroom aanklikt dan worden die instructies toegepast voordat ze op het beeld worden getoond. Jij ziet dus de bewerkte foto, een zwart-wit omzetting bijvoorbeeld. Zou je het bijbehorende fotobestand in Windows verkenner of Apple Finder opzoeken dan zie je dat het nog altijd een kleurenfoto betreft zonder enige aanpassingen:

Kortom, wanneer je al deze bewerkingen wilt behouden dan moet je dit expliciet regelen.
Uiteraard zijn daar meerdere methoden voor…

Optie1: Opslaan in bestand

Allereerst kun je in Lightroom ervoor kiezen om je bewerkingen tóch in je bestand op te slaan: Vanuit het Lightroom Menu ‘Metagegevens’ Kiezen voor ‘Metagegevens opslaan in bestand’. Hou er rekening mee dat dit behoorlijk wat tijd kan kosten wanneer je dit doet voor al je bestanden, tot wel meer dan een dag (bij 100.000 foto’s).

De zaken die dan in het bestand worden opgeslagen betreffen dus (ook) de eerdergenoemde instructies (zoals het zwart/wit tonen van dit bestand). De tekst ‘Metagegevens opslaan in het bestand’ kan je op het verkeerde been zetten. Slechts in een beperkt aantal gevallen worden de gegevens ook daadwerkelijk in het bestand opgeslagen, dit is het geval bij o.a. JPG en DNG bestanden. Deze bestandsformaten hebben een zogenaamde XMP ruimte waarin de informatie wordt opgeslagen. RAW bestanden als NEF, RAF, CR2 etc hebben dit niet. In die gevallen maakt Lightroom een apart bestand met dezelfde naam als de foto maar met bestandsformaat XMP. Dit noemen we een sidecar bestand en die komt in dezelfde map als waar het fotobestand in staat. Een XMP bestand kun je trouwens inkijken met bijvoorbeeld kladblok:

Echter, of de gegevens nu in de XMP ruimte binnen een fotobestand worden opgeslagen of separaat naast het fotobestand als .XMP, voor het resultaat maakt dit geen verschil. Helaas is XMP maar beperkt bruikbaar om je gegevens over te brengen naar een andere applicatie. Wanneer je binnen hetzelfde Adobe domein blijft dan is er niet zo veel aan de hand. Wanneer ik de Zwart Wit foto wil openen in bijvoorbeeld Photoshop of Bridge dan zie ik hem inderdaad keurig in Zwart Wit. Wanneer ik hem echter open met de meeste ander programma dan zie ik hem in kleur, zonder aanpassingen dus. Dit komt omdat de XMP informatie niet volledig uitwisselbaar is maar deels merk-specifiek.

Het mooiste zou het zijn wanneer alle XMP informatie uitwisselbaar zou zijn tussen de verschillende programma’s. Dat bewerkingen gemaakt in het ene programma herkent worden door een ander programma. Dit is echter op dit moment niet het geval en het is zeer de vraag of dit ooit gaat gebeuren. Daarmee valt XMP dus af om je bewerkingen te migreren naar een andere toepassing.

Optie 2: Exporteren

Uiteraard kun je het bestand (inclusief alle bewerkingen) ook exporteren vanuit Lightroom. Dit doe je waarschijnlijk al regelmatig wanneer je een foto ergens voor wilt gebruiken; mail, website, sociale media, fotoboek o.i.d. Je exporteert dan over het algemeen een JPG. Dat formaat is voor ons doel echter niet goed genoeg, beter is om TIF te gebruiken. De bewerkingen die in Lightroom als instructies opgeslagen zijn worden bij een dergelijke export daadwerkelijk toegepast op en “ingebakken” in het uiteindelijke resultaat. De zwart wit foto uit het voorbeeld wordt nu dus wel door andere applicaties herkend. ALLE foto’s die je ooit hebt bewerkt hebt in Lightroom (en waarvan je de bewerkingen ook daadwerkelijk wilt behouden) zul je dan moeten exporteren in een hoge kwaliteit bestandsformaat. Dit heeft belangrijke nadelen:

• Het is veel werk (alle foto’s selecteren die in aanmerking komen). Wil je alle bewerkte foto’s vinden dan gaat dat gemakkelijk met bijvoorbeeld een slimme verzameling:

• Je hebt veel extra opslagruimte nodig (een hoge kwaliteit TIF is net zo groot of groter dan het oorspronkelijke RAW bestand). Sommige foto’s zul je meerdere keren moeten exporteren, Virtuele kopieën bijvoorbeeld. De opslagruimte neemt navenant toe.
• Toename van beheer (je hebt nu meerdere exemplaren van dezelfde foto die je van elkaar wilt kunnen onderscheiden)
• Je bent je ontwikkelhistorie kwijt (dat wil zeggen, de stappen die tot het huidige eindresultaat hebben geleid).

Hoewel exporteren dus belangrijke nadelen kent is het op dit moment de enige manier die ik ken om je bewerkingen van het ene programma mee te nemen naar het andere.

METADATA

Onder ‘Metadata’ versta ik zaken als Titel, Bijschrift, Trefwoorden, Locatie-informatie, Persoonsgegevens maar er zijn nog veel meer. Namen van personen die Lightroom herkend heeft worden opgeslagen als ‘normale’ trefwoorden.

Veel metadata komt wel mee wanneer je die opslaat in het bestand (zie het deel over ‘bewerkingen’) naar de XMP ruimte in het fotobestand of als separaat XMP bestand naast het fotobestand.

Er zijn echter ook metadata velden die NIET vanuit Lightroom mee komen en dat zijn bijvoorbeeld de hiërarchie bij hiërarchische trefwoorden, synoniemen bij trefwoorden, verzamelingen, slimme verzamelingen en de gepubliceerde services. Het opnieuw reconstrueren van deze zaken in een ander fotobeheerprogramma brengt vooral veel handwerk met zich mee.

Wanneer je een specifiek metadata veld vaak gebruikt dan is het goed om te testen of deze door andere programma’s herkend wordt (denk er wel aan dat je de metadata eerst opslaat in het bestand). Wanneer dit niet het geval is dan is het nog de moeite waard om te kijken naar Johan Beardswordt Lightroom Plugin “Search and Replace”: http://lightroomsolutions.com/plug-ins/search-and-replace/ Een van de dingen die je daarmee kunt doen is het bulksgewijs kopiëren van gegevens van het ene metadata veld naar het andere, een die wel herkend wordt door je favoriete nieuwe programma. Het trefwoorden veld wordt vaak ‘misbruikt’ om allerhande gegevens over te brengen omdat dit veld het meest compatibel is met de verschillende programma’s.

Bij het reconstrueren van je hiërarchische trefwoorden is het handig om te weten dat je de trefwoorden vanuit Lightroom kunt exporteren. De hiërarchie is daarin aanwezig en hoewel die door andere applicaties niet begrepen wordt kun je dat zelf wel. Open het bestand daarvoor in Kladblok.

Sterwaarderingen zijn redelijk compatible tussen verschillende applicaties maar het is vrij eenvoudig om ze te ‘synchroniseren’ met een ander veld zoals trefwoorden. Al mijn 5 sterren foto’s krijgen het trefwoord: RM:5STAR, de 4 sterren foto’s: RM:4STAR, etc.

ORGANISATIE

In Lightroom organiseer je je foto’s bij voorkeur niet met behulp van folders maar met verzamelingen. Daar waar de folders ‘echt’ zijn en ook herkend worden door andere applicaties, zijn verzamelingen dat niet, ze zijn zogezegd ‘virtueel’. Wanneer je niet weet wat verzamelingen (en slimme verzamelingen) zijn dan heb je ze waarschijnlijk ook niet. En dan hoef je er ook geen specifieke maatregelen voor te treffen.

Voor degenen die wel verzamelingen gebruiken (en afgeleiden daarvan: slimme verzamelingen en verzamelingensets) geldt hetzelfde als bewerkingen en metadata, ze bestaan alleen binnen Lightroom…

Wil je iets met de opgebouwde organisatie met (slimme)verzamelingen en sets dan zul je daar actief iets voor moeten ondernemen. Wat je bijvoorbeeld zou kunnen doen is om een ‘helper’trefwoord te maken voor iedere afzonderlijke verzameling en deze te plaatsen in alle foto’s die bij die verzameling horen. Voor mijn workflow gebruik ik al helpertrefwoorden en die beginnen allemaal met het @ teken. Ter onderscheid zou ik een ander leesteken kunnen gebruiken, bijvoorbeeld het dollarteken. Ik zou 1 zo’n teken kunnen gebruiken voor het hoogste niveau, 2 voor het tweede niveau etc. Op het hoogste niveau heb ik 4 verzamelingensets:

Binnen de set ‘Werk in Opdracht’ staan sets met opdrachtgevers en daaronder sets met opdrachten. Daarbinnen heb ik verzamelingen en slimme verzamelingen waar in de foto’s daadwerkelijk zijn ondergebracht. 

Voor de foto’s die staan onder: Werk in Opdracht | OpdrachtgeverA | OpdrachtA | OnderwerpA zou ik bijvoorbeeld het volgende helpertrefwoord kunnen opnemen: $WerkInOpdracht$$OpdrachtgeverA$$$OpdrachtA$$$$OnderwerpA

Dit trefwoord kun je later weer vrij gemakkelijk (dankzij het vreemde teken dat je specifiek hiervoor gebruik) terugvinden in een andere applicatie en daarmee de structuur opnieuw opbouwen. Dit heb ik eenmaal gedaan, een aantal jaren geleden toen ik overgegaan ben van MediaPro (Phase One) naar Lightroom. Toen had ik nog aanmerkelijk minder verzamelingen (in Medio Pro heten die overigens collection sets) en toen was het al verschrikkelijk veel werk. Ik zou nu toch op zoek gaan naar iemand die een script zou kunnen maken (wellicht bestaat het al) die iets dergelijks als wat ik hier beschreven heb, geautomatiseerd kan doen.

Slimme verzamelingen zijn gemakkelijker te reconstrueren in een nieuwe omgeving. Slimme verzamelingen zijn eigenlijk voorgedefinieerde zoekopdrachten die kijkt naar bepaalde eigenschappen van bestanden. Bijvoorbeeld alle foto’s die nog niet van een sterwaardering zijn voorzien. Wanneer de nieuwe fotobeheerapplicatie een soortgelijke functie heeft dan kun je die aan de hand van dezelfde criteria aanmaken. Vanuit Lightroom kun je de slimme verzamelingen overigens wel exporteren (rechtsklikken en dan ‘instellingen slimme verzameling exporteren’), je krijgt dan een bestand met de extensie .lrsmcol die ook weer in Kladblok geopend kan worden:

Vooral voor erg complexe en/of samengestelde slimme verzamelingen is dit handig. Ik heb vooral veel eenvoudige slimme verzamelingen waarvan alleen al de naam duidelijk maakt wat het doet. In die gevallen kun je veel sneller een schermafbeelding maken van die slimme verzamelingen in Lightroom. Dat kost aanmerkelijk minder tijd.

DNG Preview
Bewerkingen in Lightroom kunnen als instructies in het DNG bestand worden opgenomen. Die kunnen echter niet worden ‘gelezen’ door andere programma’s waardoor dit nog niet gebruikt kan worden om te migreren (zie ook het vervolg op deze blog van april 2019).

Er is echter een optie die kan helpen bij het reconstrueren van alle edits die je hebt toegepast. Echte ondersteuning is dit natuurlijk niet, het biedt alleen een beetje verlichting in het geval je toch echt al over wilt naar iets anders. Ik heb het over de optie ‘Update DNG Preview & Metadata’ in Lightroom:

In dit voorbeeld heb ik een crop gemaakt van de originele foto en die vervolgens omgezet naar zwart wit.

Wanneer ik de betreffende DNG open in een browser (zoals hier in de Windows Verkenner) dan toont die in de meeste gevallen 'correct':

Met andere woorden, je weet wat je oorspronkelijke bedoeling met deze foto was. Open je de foto in een fotobewerker dan zal hij de onderliggende RAW data ophalen en tonen (renderen) en je ziet dan de niet-gecropte, kleurenversie: Echter ontkom je er (anno 2018) nog niet aan om de foto in je nieuwe favoriete programma opnieuw te bewerken totdat hij er weer net zo uitziet als bedoeld. 

TENSLOTTE

Waarschijnlijk zijn er nog meer aspecten waarmee je te maken krijgt wanneer je echt afscheid wilt nemen van Lightroom maar in mijn geval is dat (nog) niet het geval. 

Als Adobe al afscheid gaat nemen van Classic dan is dat zeker niet binnen enkele jaren. Dat geeft voldoende tijd om bepaalde zaken anders aan te gaan pakken. Ik heb mij voorgenomen om wel alvast minder met 'domme' verzamelingen te gaan werken en meer met slimme verzamelingen die gebaseerd zijn op trefwoorden. Dat dwingt me om voldoende onderscheid aan te brengen op het niveau van trefwoorden om later bij elkaar horende foto’s terug te kunnen vinden. 

Wanneer ik daar een goed werkbare modus in heb gevonden zal ik al mijn bestaande verzamelingen om gaan zetten naar slimme verzamelingen. 

Addendum mei 2019: een vervolg op dit artikel:
Lightroom Exit Strategie - De ON1 migration tool aan de tand gevoeld