Gratis Lightroom?

Niet helemaal gratis maar het komt wel aardig in de buurt met de recente veranderingen die Adobe heeft doorgevoerd vanaf versie 5.5 

Wanneer de trail periode is afgelopen of je eindigt je CC overeenkomst dan blijft Lightroom nu namelijk voor een belangrijk deel werken.

Bewerken (Ontwikkelen) wordt weliswaar grotendeels onbruikbaar maar het beheerdeel (Bibliotheek) kun je blijven gebruiken. Een gratis DAM dus!

Trefwoorden en verzamelingen, je kunt ze gewoon blijven aanmaken en toevoegen. Je kunt ook nog steeds nieuwe catalogi aanmaken en er foto’s aan toevoegen.

Zelfs aanpassingen die je kunt maken in de bibliotheekmodus (snel ontwikkelen) kun je gewoon blijven gebruiken!

Zoals gezegd kun je de ontwikkel modus niet gebruiken en ook de kaart modus werkt niet meer. Adobe gebruikt dit namelijk in licentie van Google en ze moeten er dus gewoon voor betalen. Blijkbaar wensen ze dat niet te doen bij installaties waar geen inkomsten tegenover staan. Lijkt me logisch.

Adobe heeft goed geluisterd naar alle kritiek die er is gekomen sinds het Creative Cloud concept, het abonnement systeem zeg maar.  Belangrijk argument tegen dat concept was dat je als gebruiker te veel onzekerheid hebt ten aanzien van al het werk dat je in je foto’s steekt (ontwikkelen, organiseren, etc) als je besluit om geen abonnement meer te willen. ‘ Vroeger’ zou je je werk dan niet meer (volledig) kunnen gebruiken, aangezien dat grotendeels in de database van Lightroom is opgeslagen. Vanzelfsprekend kun je wel altijd bij je foto’s maar dus niet bij alle additionele toevoegingen en aanpassingen.

Daarmee zou er dus sprake zijn van een leveranciers lock-in en de meeste mensen vinden dat ongewenst.

Nu, bij de recentste release lijkt me dit dan ook meer dan rechtgezet.

Adobe verzamelt stiekem gebruikersdata met de nieuwe release CC 2014

In de 2014 release van CC die zojuist is uitgekomen heeft Adobe er voor gekozen om het verzamelen van gebruikersdata standaard aan te vinken. Persoonlijk ben ik gewend dat de software mij daar vooraf beleefd om vraagt maar waarschijnlijk doen er dan te weinig mensen mee...

Geen erg sympathieke move van Adobe maar gelukkig kun je het uitzetten. Dat kan echter niet vanuit je lokale applicatie maar moet je online inloggen op je account bij Adobe:

Kies voor 'Account beheren'

Linksonder in het scherm staat het onderdeel 'Beveiliging en privacybeleid', ga naar 'Beheren'

Zet nu het vinkje uit en sla de wijziging op, klaar.

De allerbeste nieuwe functie van Lightroom 5

In April 2013, toen de bèta van Lightroom 5 zojuist bekend was gemaakt, heb ik er meteen naar gekeken en dit artikel erover geschreven. Echter heb ik daarbij de, naar mijn mening, beste nieuwe functie over het hoofd gezien en dat is de DNG validatie. Althans vanuit een bepaald perspectief (het beheren van de daadwerkelijke fotobestanden) gezien en dat zal ik toelichten.

We willen natuurlijk telkens meer interessante snufjes in de nieuwe software. Voor foto software als Lightroom heeft dat deels betrekking op het kunnen aanpassen van de beelden zoals belichting, kleurtemperatuur, perspectiefcorrectie e.d.

Net zo belangrijk echter, zo niet belangrijker, in een foto-beheer programma is ‘echt’ kunnen beheren van je foto’s. Denk daarbij aan controleren of al je foto’s er nog daadwerkelijk zijn of dat ze niet corrupt zijn.

Omdat fotobeheer applicaties als Lightroom zogenaamde previews genereren op het moment dat je foto’s aan de catalogus toevoegt, kijk je niet rechtstreeks naar je fotobestanden maar naar deze preview. Het is dus mogelijk dat foto’s verdwijnen zonder dat je dat meteen in de gaten hebt. Wanneer je door je catalogus navigeert zijn alle foto’s tenslotte gewoon zichtbaar. Totdat je een verdwenen of corrupt bestand probeert te openen, dat lukt dan namelijk niet en dit wil je natuurlijk vóór zijn. Lightroom biedt daar vanaf versie 5 twee opties voor:

• Het zoeken van ontbrekende foto's
• DNG validatie

Het zoeken van ontbrekende foto's

Zoals je ziet is de vertaling nog niet helemaal correct maar dat wordt in de definitieve versie vast hersteld. Wat er gebeurt is dat Lightroom in zijn catalogus kijkt of er foto’s in voorkomen waarvan het bronbestand niet meer gekoppeld zijn. Zoals gezegd, de afbeeldingen die Lightroom toont zijn niet de ‘echte’ foto’s maar previews. Met behulp van deze optie wordt dus gecontroleerd of de ‘echte’, onderliggende foto’s er nog altijd zijn zoals het de bedoeling is. Wanneer dat niet het geval is presenteert Lightroom je een overzicht van de ontbrekende foto's:

Je kunt daarna zelf bepalen wat er aan de hand is. Het kan natuurlijk een bewuste actie zijn geweest om een bestand weg te gooien en dat je vergeten bent om dit in Lightroom vast te leggen. Wanneer het echter geen bewuste actie is geweest, ben je waarschijnlijk erg blij over deze informatie te beschikken want nu kun je vrij snel een back-up van de betreffende bestanden opzoeken en terugzetten.

DNG validatie

Om DNG validatie te doorgronden (en op zijn waarde te beoordelen) is wat meer achtergrond informatie nodig over zowel DNG als data validatie.

Om met Data Validatie te beginnen, dit betreft de integriteit van een bestand.
Alle bestanden (ook foto’s) bestaan uit een reeks bits, eigenlijk één groot getal. Door daar een berekening op los te laten kun je de zogenaamde hashwaarde (ook wel checksum genoemd) berekenen, ook weer gewoon een getal. Dit getal is wel een stuk korter dan het origineel, een soort samenvatting zeg maar. Nu, dit getal (hashwaarde) kun je samen met (of afzonderlijk van) het oorspronkelijke bestand bewaren.

Door op een later moment opnieuw de hashwaarde te laten berekenen van dezelfde foto en die waarde dan te vergelijken met de eerder berekende waarde, weet je of er iets gewijzigd is. Beide waardes moeten namelijk identiek zijn en is dat niet het geval dan weet je dat er iets aan de hand is.

Nu kun je, als je op internet zoekt, wel tools vinden die dergelijke hash waardes van je foto’s kunnen berekenen maar dit is niet alleen veel werk maar de hele administratie er om heen is ook nog eens dusdanig dat ik niemand ken die dit ook daadwerkelijk doet. Het principe echter is uitermate geschikt om geautomatiseerd in een tool of applicatie op te nemen. Nu, dat is dus precies wat Adobe in Lightroom 5 heeft gedaan maar wel alleen voor DNG bestanden!

DNG was al een erg zinvol formaat, lees ook mijn eerdere artikelen hierover, maar deze functie in Lightroom voegt dus alleen nog maar meer waarde toe en dat zit zo;

DNG is eigenlijk een container waarin de RAW foto data zit met daaromheen een schil met ondermeer de metadata.

Nu is het leuke van Lightroom dat ook alle beeldaanpassingen in deze schil worden opgeslagen. De RAW foto data wordt dus nooit aangeraakt. Nu, dit principe kan worden gebruikt om te kijken of de foto nog altijd onaangeraakt is:

Wanneer de foto voor het eerst in Lightoom wordt ondergebracht rekent Lightroom allereerst uit wat de hashwaarde van de RAW data is. Deze waarde wordt in de database van Lightroom opgeslagen en wanneer je dan later op ‘DNG bestanden valideren’ klikt, gaat Lightroom opnieuw de hashes voor alle DNG foto’s berekenen. Deze vergelijkt Lightroom dan met de historische gegevens in zijn database, ook als dit duizenden foto’s betreft (iets dat met de hand vrijwel ondoenlijk is). Wanneer Lightroom foto’s ontdekt die wel gewijzigd zijn dan presenteert hij je die zodat je zelf volgacties kunt bepalen en een onderzoek naar de oorzaak in kunt stellen.

Zoals gezegd is deze optie voor ‘normale’ bestanden (DOCX, XLSX, JPG etc) niet erg zinvol omdat je dit soort bestanden nu eenmaal regelmatig bewerkt. Na een validatie zoals hierboven uitgelegd zou je dan een overzicht krijgen van alle bestanden die sinds hun aanmaak zijn gewijzigd. In de meeste gevallen zul je dan niet kunnen zeggen of dit nu terecht dan wel onterecht is omdat het domweg om veel de veel bestanden in het overzicht gaat. Met zo’n overzicht kun je dus niet zo veel.

Bij DNG echter worden alle wijzigingen die je aanbrengt opgeslagen als meta data...(niet alleen trefwoorden maar ook de bewerkingen!) Het echte foto bestand, de RAW data, wordt dus niet gewijzigd. Nooit. Nu heeft de validatie dus opeens wel zin omdat alleen die foto’s worden getoond die onterecht zijn veranderd. En dat nu is zeer waardevolle informatie vanuit het oogpunt van beheer.

Hoe gaat dit nu concreet in zijn werk?

Door in het Bibliotheek menu te kiezen voor de optie ‘DNG bestanden valideren’ wordt de volledige catalogus doorlopen op het voorkomen van onterecht gewijzigde (DNG) bestanden. Als het goed is krijg je telkens onderstaande melding te zien:

Mocht dit onverhoopt toch een keer niet het geval zijn dan weet je dat je meteen actie moet ondernemen!

Wat mij betreft is dit dan ook de allerbelangrijkste uitbreiding van Lightroom 5 en het is me een raadsel waarom Adobe (maar ook collega-bloggers) er zo weinig aandacht aan besteden!

Lightroom 4

Er zijn inmiddels al talloze reviews geschreven over de nieuwste versie van Lightroom die kortgeleden uitgekomen is en dat ga ik op deze plek dus niet over doen. Wat ik wel wil delen zijn mijn eigen overwegingen, zoals: ga ik de software gebruiken of niet?

De mensen die m’n blog volgen weten dat ik vaker over Microsoft Expression Media (EM) schrijf dan over Adobe’s Lightroom. Dat komt deels door het boek dat ik een aantal jaren geleden las van Peter Krogh (The DAM book for Photographers), waarin hij beschrijft hoe hij tot die keus is gekomen. Anderzijds heb ik mezelf wel goed georiënteerd op de DAM (Digital Asset Management) applicaties en natuurlijk kwam Lightroom daarbij altijd nadrukkelijk in beeld. Echter waren de eerste versies van Lightroom nog niet geweldig, er konden te veel dingen nog niet (of niet goed, zie het lijstje hieronder) en de prijs (tot voor kort 300,- euro) was veel te hoog. Voor behoorlijk minder geld (239,- euro) kocht ik EM PLUS Adobe Photoshop Elements (respectievelijk 139,-  en 99,-) waarmee, als “best-of-breed”, veel meer mogelijk was en waarvan de kwaliteit veel hoger was.

De situatie in DAM wereld is inmiddels toch wel behoorlijk veranderd. Lightroom heeft zich de afgelopen vijf jaar ontwikkeld tot een zeer volwassen product waarvan het DAM gedeelte niet meer onderdoet voor dat van EM, vooral ook omdat daarin al jaren geen ontwikkeling meer is. Microsoft heeft weliswaar het product een poos geleden verkocht aan Phase One. Tegenwoordig gaat het door het leven als Media Pro (MP) maar de ontwikkelingen gaan zo tergend langzaam, vooralsnog is er zelfs alleen nog maar sprake van achteruitgang (lees daarover desgewenst eerdere blogs van me of de fora van Phase One of the DAM book).

De tweede pijler van Lightroom is natuurlijk het bewerkingsdeel, veel mensen zullen meer dan voldoende hebben aan de opties die Lightroom biedt. Een erg groot voordeel is natuurlijk dat je alles met één enkele applicatie kunt doen. Een zeer grote vereenvoudiging van je workflow die wat mij betreft zeer wenselijk is! En hoewel (of misschien zelfs wel dankzij) veel mensen vonden dat een combinatie van RAW converter, Edit tool en Bibliotheek (DAM) een compromis was, blijken er nu eigenlijk helemaal geen echte concurrenten voor Lightroom te bestaan.

Nu Adobe, bij de introductie van versie 4 van Lightroom, de prijs heeft verlaagd naar 130,- euro is de deal zelfs voordeliger dan EM (of MP) + Elements en daarmee dus nog interessanter!
Dit komt doordat Lightroom, zoals gezegd, standaard al veel bewerkingsopties kent. Degenen die dit desondanks onvoldoende vinden kunnen natuurlijk alsnog kiezen voor de combinatie met Photoshop Elements. De totaalprijs is dan vergelijkbaar met die van Expression Media (Media Pro) + Elements met het verschil dat je veel meer waar voor je geld krijgt zoals dat voorheen andersom het geval was.

Wanneer ik niet een paar jaar geleden maar op dit moment de keuze zou moeten maken welke DAM te nemen dan zou Lightroom hoogstwaarschijnlijk erg hoog op mijn shortlist terecht komen, samen met IDimager. Meer (serieuze) alternatieven (platform-onafhankelijk) zou ik momenteel niet weten.

Voor mezelf geef ik Phase One nog even wat tijd om de nodige verbeteringen aan te brengen in Media Pro, met name toch wel omdat ik erg tegen een migratie aan zie…

Het lijstje met zaken die in Lightroom 2 ontbraken of niet goed werkten:

·   De mogelijkheid om meerdere catalogi tegelijkertijd naast elkaar open te hebben
(niet opgelost in versie 4)

·   Weergavebeperkingen van bepaalde bestandstypes zoals de in-camera video’s
(opgelost in versie 4)

·   Ondersteuning bij het vinden en herstellen van duplicaten of verschillende versies van een bestand
(opgelost in versie 4)

·   De mogelijkheid om bepaalde essentiële metadata snel toe te voegen zoals de locatie (GPS) waar de foto werd gemaakt
(opgelost in versie 4)

·   De mogelijkheid om kleine en eenvoudig mee te nemen catalogs te maken
(opgelost in versie 4)

·   De mogelijkheid om aan te geven of alle afbeeldingen in een catalogus zich bevinden waar ze worden verwacht
(niet opgelost in versie 4)

iPad inzetten als Porfolio?

Steeds meer fotografen ontdekken de iPad als nieuwe manier om hun portfolio aan geïnteresseerden te presenteren. Daar waar een fysieke portfolio relatief veel werk kost om actueel te houden is dat bij de iPad veel gemakkelijker. Naast het up-to-date houden van je portfolio, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn, kun je hem eenvoudig telkens aanpassen aan je (wisselende) publiek.

Net als bij een fysieke portfolio wil je natuurlijk wel dat je foto’s op hun best gepresenteerd worden en Matt Kloskowski heeft daarvoor alweer een poosje geleden een tweetal presets samengesteld waarmee je vanuit Lightroom foto’s kunt exporteren die geoptimaliseerd zijn voor het iPad scherm.

Het viel Matt namelijk op dat de foto’s er veel beter uit zien wanneer de afmetingen exact overeenkomen met die van het iPad scherm. Beter dan wanneer je iPhoto of de iPad zelf de foto’s laat resizen.

Lees hier op ‘Adobe Photoshop Lighroom Killer Tips’ Matt zijn ervaringen,  je kunt er bovendien zijn presets downloaden.