Het Lightroom HSL/Kleur paneel

Bij het nabewerken van je foto’s in Lightroom biedt het HSL/Kleur paneel (In de ‘Ontwikkelen’ module) belangrijke opties die niet altijd even goed begrepen worden. Toch is het niet zo ingewikkeld.

HSL is Engels voor ‘Hue, Saturation and Luminance’ maar deze afkorting wordt niet alleen gebruikt in de Engelstalige interface maar ook in de Nederlandstalige. Daarin komt het dus niet overeen met waar het voor staat: Kleurtoon, verzadiging en Luminantie. Het paneel had dus beter (ook) vertaald kunnen worden naar KVL/Kleur :)

Met behulp van het paneel kun je verschillende kleuren onafhankelijk van elkaar beïnvloeden op kleurtoon, verzadiging en luminantie. En hoewel het dus specifiek over kleurbeïnvloeding gaat is het paneel ook erg handig voor mensen die met zwart wit werken. Daarover later meer.

Als eerste ga ik even in op waar de drie begrippen voor staan:

KLEURTOON
Dit is het lastigste begrip van de drie denk ik maar wellicht helpt het om aan een regenboog te denken.

In een regenboog lopen de kleuren in elkaar over. Ergens in het ‘midden’ van de ene kleur is het duidelijk om welke kleur het gaat, bijvoorbeeld geel. Ga je nu naar links of rechts dan kom je dichter bij oranje of groen maar zo lang het nog geen oranje of groen is, is het dus nog steeds geel maar dan met verschillende kleurtonen. Dus is het geel van je foto wat te groen dan kun je het met de kleurtoon aanpassen naar wat meer oranje of andersom. Hetzelfde principe geldt voor alle overige kleuren.

VERZADIGING
Hierbij denk ik altijd aan een pot met (neutraal) grijze verf. Wanneer ik daar een beetje blauw bij doe dan is de verzadiging minimaal. Wanneer ik er net zo veel blauw bij doe als grijs, dan neemt de verzadiging toe. Het betreft dus als het ware de intensiteit van de kleur. Als je de verzadiging van een kleur naar -100 brengt wordt het een grijstint. En als je de verzadiging van alle kleuren naar -100 brengt krijg je een zwart/wit foto. Omdat je met het HSL paneel voor iedere individuele kleur dit kunt aanpassen krijg je controle over de sfeer van een foto. Intense kleuren worden vaak als vrolijk beschouwd terwijl minder intense kleuren vaak als wat somberder worden gezien.

LUMINANTIE
Het woord Luminantie staat letterlijk voor helderheid maar dat begrip heeft binnen Lightroom een andere betekenis dus dit kan verwarrend zijn. Het gaat hier om het lichter of donkerder maken van een kleur. Een praktisch voorbeeld is de lucht. Die is blauw en vaak wil je de lucht iets donkerder maken zonder de rest van de foto te beïnvloedend. Nu, dan kun je de dus het eenvoudigst de luminantie van blauw wat terugbrengen.

TWEE INGANGEN 
Zoals je ziet kun je de kleuren aanpassen op Kleurtoon, verzadiging en luminantie, daarvoor klik je op de titel van het paneel op het woord ‘HSL’:

Andersom kun je ook de kleurtoon, verzadiging en luminantie aanpassen op kleur, dan klik je op ‘Kleur’:

In beide gevallen doe je eigenlijk precies hetzelfde maar dan met een iets andere ‘invalshoek’. De meeste mensen die ik ken kiezen één van beide invalshoeken en werken dan altijd van daaruit.

KLEURENKIEZER

Dit is een heel handig tooltje! Het is wat verborgen en daarom kennen veel mensen het dan ook niet. Je kunt er heel nauwkeurig de kleur selecteren die je in je foto wilt aanpassen. Dit doe je door het tooltje simpelweg aan te klikken en dan op de betreffende plek in de foto te zetten. Dan hoef je niet meer te gokken of het nu geel is of groen wat je aan moet passen. 

Wanneer je de tool eenmaal op de plek hebt neergezet dan klik je met de linkermuisknop en houdt die ingedrukt terwijl je de muis omhoog of omlaag beweegt. Nu verandert de Kleurtoon, luminantie of verzadiging, afhankelijk van je hebt gekozen. In het voorbeeld hierboven is dat luminantie. Je schuift omhoog of naar beneden totdat het je naar de zin is en laat dan de muisknop weer los. In het HSL paneel kun je zien welke waardes nu precies zijn gewijzigd en hoeveel

ZWART/WIT 
Zoals bij de intro aangegeven is het HSL paneel ook goed te gebruiken in combinatie met zwart/wit. Voorheen heette het paneel dan ook HSL/Kleur/Zwart-wit maar tegenwoordig (vanaf versie 8) verandert het paneel van naam wanneer je in het Standaard paneel kiest voor Zwart-wit:

Het ‘HSL/Kleur’ paneel staat er nu niet meer tussen maar heet nu ‘Zwart-wit’:

De schuifjes doen echter hetzelfde! Je ziet nu alleen de effecten gerepresenteerd worden in grijswaarden. (Dit werkt overigens alleen wanneer de foto’s zijn gemaakt in RAW).

Door de ‘helderheid’ van elke kleur selectief aan te passen kun je creatief de stemming van het beeld drastisch beïnvloeden.

EXPERIMENTEER!
Mensen die misschien wat geïmponeerd zijn door het HSL paneel adviseer ik om er gewoon eens mee te experimenteren! Op ieder moment kun je namelijk weer opnieuw beginnen door de knop ‘Opnieuw instellen’ te klikken:

Lightroom werkt namelijk niet-destructief! Daardoor verlies je geen kwaliteit en loop je geen enkel risico. 

Kun je de performance van Lightroom verbeteren door de ontwikkelhistorie te wissen?

Er zijn veel sites waarop tips zijn te vinden voor het verbeteren van de prestaties van LR (zoals deze tweaks van de Lightroomqueen). 

Een tip die heel vaak genoemd wordt is het verwijderen van de ontwikkelhistorie en daar ben ik ditmaal eens wat dieper ingedoken. Het is namelijk zo dat ik weliswaar graag een beter presterende Lightroom zou willen hebben maar dat ik ook niet graag iets weg gooi...

Allereerst dus maar eens kijken wat nu precies de impact is. Daarvoor maak ik eerst een back-up van m’n catalogus. Als het resultaat me niet aanstaat kan ik altijd weer terug...

Wat is het idee achter de tip?

Nu, wanneer je veel bewerkingen (vooral lokale) hebt toegepast op een foto dan heeft dit effect op de performance van Lightroom en de catalogus kan er flink van groeien. In het Historiepaneel (zichtbaar wanneer je in de ontwikkelmodus zit aan de linkerkant van het scherm) kun je zien of er veel bewerkingen zijn toegepast op een foto zoals hier:

Deze historie kun je dus verwijderen en wel op twee niveaus; individuele foto’s of meerdere. 

Belangrijk hierbij is om te weten dat je dan NIET het eindresultaat ongedaan maakt! Je kunt alleen niet meer zien hoe ver je bepaalde schuifjes hebt verplaatst en in welke volgorde je dat hebt gedaan (de stappen die je gedaan hebt zeg maar). Soms is dit handige informatie, bijvoorbeeld om van iemand anders iets te leren maar meestal zul je de informatie niet meer nodig hebben.

Hoe nu concreet?

Mijn catalogus bestaat uit bijna 92.000 foto’s:

Nu heeft het aantal foto’s op zich geen invloed op de performance van Lightroom. Echter wordt de database wel groter naarmate er meer foto’s in beheerd worden en de bewerkingen die daarbij horen.

M’n Lightroom database (het Lrcat bestand) is 2,3 Gb groot:

Naarmate de database groter is duurt het langer om af te sluiten (althans, als je Lightroom zo hebt ingesteld dat hij een back-up maak bij het afsluiten). In feite optimaliseert Lightroom dan eerst het bestand en comprimeert hem daarna. Dit duurde in mijn situatie zo’n 1,5 minuut en dat ‘voelt’ altijd vrij lang.

Na het weer opstarten van Lightroom selecteer ik een foto met historie. Vanuit het Ontwikkel scherm > menu ‘Ontwikkelen’ > kiezen voor ‘Historie wissen’ (Engels: Develop mode > Develop menu > Clear History)

Wanneer je één foto hebt geselecteerd op het moment dat je bovenstaande commando geeft dan zie je waarschijnlijk niets gebeuren. Als je oplet zie je de historie aan de linkerkant verdwijnen. Van:

 Naar:

Ik wil echter niet van een enkele foto de ontwikkelhistorie verwijderen maar dat doen voor m’n hele catalogus tegelijk. Daarvoor ga ik eerst in de bibliotheekmodus en selecteer ik alle foto’s (Ctrl +A op windows en CMD + A op mac).

Wanneer alle foto’s geselecteerd zijn ga ik naar de ontwikkelmodule en geef ik nogmaals het commando ‘Ontwikkelen’ > ‘Historie wissen’ . Ditmaal volgt er wel een dialoogscherm:

Hier is ‘geselecteerde foto’s’ dan de juiste keuze

Resultaten:

Voordat de historie werd verwijderd zijn alle ontwikkelstappen nog te zien (links onder Historie).

Nadat de ontwikkelhistorie is verwijderd blijft het resultaat van de ontwikkeling gewoon behouden (zie de schuifjes in het ontwikkelscherm rechts):

Je kunt de individuele ontwikkelstappen dus gewoon blijven zien nadat je de ontwikkelhistorie hebt verwijderd. Je kunt er zelfs gewoon op 'voortborduren'.

De optie die daarnaast nog bestaat heet ‘Opnieuw instellen’ maar daarmee ga je terug naar het oorspronkelijke nulpunt van alle schuifjes. In dat geval moet je dus echt helemaal van vooraf aan beginnen met ontwikkelen van de betreffende foto. Wees voorzichtig dat je deze optie niet per ongeluk aanklikt wanneer je alle foto’s geselecteerd heb…

Conclusie:

Mijn Master catalogus met 92.000 foto’s ging van 2,3 Gb naar 1,7 Gb.

Het afsluiten (inclusief het optimaliseren van de catalogus en het maken van een back-up) ging van 1,5 naar 1 minuut.

Voor beide componenten had ik op meer 'winst' gehoopt.

Is de performance nu ook beter geworden? Met name bij het ontwikkelen met lokale aanpassingen reageert LR steeds trager naarmate je langer aan het werk bent. Wanneer je een aantal foto’s hebt aangepast kun je het programma beter eens opnieuw opstarten zodat het allemaal weer een beetje ‘snappy’ aanvoelt. 

Nu, na het verwijderen van de ontwikkelhistorie van de hele catalogus is dit (bij mij) helaas niet merkbaar beter geworden. Uiteraard ben ik benieuwd naar de ervaringen van anderen, laat het me vooral weten!