woensdag 14 februari 2018

Nieuwe organisatiehulpmiddelen in Lightroom Classic CC 7.2



Gisteren heeft Adobe de nieuwe release uitgebracht voor (onder andere) de Lightroom Classic editie, die komt daarmee op 7.2. 

Een kleine update zou je zeggen maar toch zitten er veel belangrijke zaken in. Op veel sites is er al aandacht besteed aan de performanceverbeteringen waar Adobe nu eens echt serieus werk van zou hebben gemaakt. Hier op DPreview bijvoorbeeld (link) of een nog betere hier op Puget (link). 

Daar ga ik nu dus niet al te veel aandacht besteden maar voor de geïnteresseerden is hier een volledig overzicht van alle aanpassingen (link).

Veel interessanter, wat mij betreft (en vanuit het perspectief van deze blog gezien), zijn de vernieuwingen op organisatorisch gebied!
  • In geneste mappen zoeken
  • Verzameling maken van mappen
  • Verzameling maken van (geo) locaties op de kaart
  • Nieuw bibliotheekfilter voor bewerkte en onbewerkte afbeeldingen


In geneste mappen zoeken


Net als dat onder ‘Verzamelingen’ al mogelijk was, kun je nu ook binnen het onderdeel ‘Mappen’ zoeken op (delen) van de naam van een specifieke folder. Dat scheelt een heel hoop scrollen. Het is vooral handig wanneer je gebruik maakt van beschrijvende foldernamen en mijn ervaring is dat nogal veel mensen dit doen (in plaats van een datum gebaseerde hiërarchie).


Ook handig is dat je (tijdelijk) bepaalde mappen (folders) als favoriet kunt kenmerken door met de rechtermuisknop op een folder te klikken en dan te kiezen voor ‘Als favoriet markeren’.


Door op het naar beneden gerichte pijltje te klikken vlak achter het vergrootglassymbool in het zoekveld kun je filteren op alle folders of de folder(s) die je eerder als favoriet hebt gemarkeerd.



Verzameling maken van mappen


Ook dit is weer een handige functie wanneer je veel gebruik maakt van folders met beschrijvende namen. 
Wanneer je een complete folder hierarchie wilt ‘reconstrueren’ naar Verzamelingen en Verzamelingensets dan kan dit ook heel eenvoudig:


Kies een Folder waar subfolders in staan, klik met rechts en kies voor de optie ‘Verzmalingenset XX maken’.
Onder het onderdeel Verzamelingen zie je nu een nieuwe Verzamelingenset (in dit voorbeeld ‘2017’) staan met daarin de verzamelingen ‘2017-08-05’ etc. met daarin weer de foto’s. Wanneer je al je foto’s hebt ondergebracht onder 1 toplevel folder dan kun je de hele structuur dus met één druk op de knop als verzamelingen reconstrueren.

In het geval dat je je foto’s niet alleen in subfolders hebt staan maar ook in de toplevel folder dan plaatst Lightroom die niet rechtstreeks onder de verzamelingenset, dat is namelijk niet mogelijk.


Voor deze foto’s creëert Lightroom een nieuwe verzameling ‘folder photos’

Het lijkt er bijna op dat Adobe deze functie (verzamelingen maken van mappen) gemaakt heeft voor Scott Kelby. Althans, in zijn SLIM methode maakt hij verzamelingen en verzamelingensets aan de hand van de folder namen en hiërarchie. Deze nieuwe functie binnen Lightroom neemt een groot deel van het handmatige werk dat hiervoor nodig is (en wat ik een belangrijk nadeel van de SLIM methode vond – zie link) uit handen.

Verzameling maken van (geo) locaties op de kaart


Wanneer je in de kaartmodule zit van Lightroom kun je verzamelingen maken van foto’s die op dezelfde locatie zijn gemaakt door met de rechtermuisknop op de ‘pin’ te klikken.
Deze ‘pins’ zijn er natuurlijk alleen maar wanneer foto’s ook daadwerkelijk van geo informatie zijn voorzien. Dat kan doordat je foto’s op de kaart hebt gesleept of wanneer je camera deze informatie standaard al aan de foto’s toekent bij de opname zoals je smartphone.


Nieuw bibliotheekfilter voor bewerkte en onbewerkte afbeeldingen
Het is nu mogelijk om foto’s te vinden die aangepast zijn met ‘Snel ontwikkelen’, in de Ontwikkel module of met een ontwikkel voorinstelling. Dat kan op verschillende manieren:


In de Bibliotheekfilter, onder ‘Kenmerk’ zijn er twee icoontjes bijgekomen. De linker schakelt tussen ‘onbewerkte foto’s’ en filter uit. De rechter schakelt tussen ‘bewerkte foto’s en filter uit.


Dezelfde functionaliteit zit nogmaals onder de foto’s in het filmstrip filter


In de Bibliotheekfilter onder ‘Metagegevens’ kun de ‘Bewerken’ optie kiezen en kiezen tussen bewerkte en onbewerkte foto’s. Aan de hand daarvan worden de gefilterde foto's getoond.


Bewerkte (of onbewerkte) foto’s kunnen uiteraard ook met behulp van een slimme verzameling worden getoond.
Hoewel er al een functie in Lightroom bestond om bewerkte foto’s te vinden (die heet ‘Is aangepast’) laat die niet foto’s zien waarvan de uitsnede is aangepast (crop), deze nieuwe optie doet dat wel.

De ‘winst’ ten opzichte van de oude situatie is niet zo groot omdat er ook al een mogelijkheid was om foto’s met uitsnedes te vinden of te filteren. Gecombineerd met ‘Is aangepast’ levert dit dezelfde resultaten op als de nieuwe ‘Is bewerkt’ optie.

Al met al ben ik blij dat er eindelijk toch weer eens wat ontwikkelingen zijn geweest op het beheergebeuren binnen Lightroom.



woensdag 7 februari 2018

Trefwoorden bij foto’s opschonen



In augustus 2018 schreef ik al eens over trefwoorden (link) en toen was ik ervan overtuigd dat ik een consistente lijst met trefwoorden nodig had (‘Controlled vocabularies’) maar jaren later blijkt dat mee te vallen. Mocht je je foto’s willen verkopen via een (micro)stock bureau dan ligt het iets anders maar voor eigen gebruik is het zeker niet noodzakelijk.

Zaken die je als trefwoord (in het engels ‘Keyword’) opneemt hebben normaal gesproken als eerste betrekking op datgene wat er op de foto staat; Wie, Wat, Waarom, Wanneer, Waar en Hoe. Wees daarbij relevant, consistent (als je erom denkt), specifiek en beschrijvend. Gebruik enkelvoud tenzij de spelling met meervoud verschilt (catalogus versus catalogi bijvoorbeeld).

De meeste mensen die al een poosje foto’s beheren hebben al wel eens gebruik gemaakt van trefwoorden. Wanneer je toen geen rekening hebt gehouden met bovenstaande, kan het zijn dat je wilt gaan ‘opschonen’. Nu, met een fotobeheerprogramma als Lightroom (de Classic versie moet ik er tegenwoordig bij zeggen) kan dit heel eenvoudig. Wanneer je in de ‘Bibliotheekmodus’ zit heb je aan de rechterkant een ‘Pane’ die ‘Trefwoordenlijst’ heet:
LR_Trefwoorden2.jpg
Hier zie je alle trefwoorden die je in totaal aan alle foto’s hebt toegekend Hier kun je rustig eens doorheen navigeren om te zien of je zaken opvallen je ‘gerepareerd’ wilt hebben:


Hierboven bijvoorbeeld zie ik dat ik een trefwoord ‘avond opname’ heb maar ook een ‘Avondopname’. Nu vind ikzelf eigenlijk de tweede beter, ik wil dus de foto’s die voorzien zijn met het trefwoord ‘avond opname’ aanpassen. Daartoe selecteer ik het trefwoord ‘avond opname’ en klik daarna op het witte pijltje naar rechts dat naast dit trefwoord staat. Daarmee worden alle foto’s die voorzien zijn van dit trefwoord gefilterd.

Je kunt al deze (29 in dit geval) foto’s selecteren d.m.v. de toetscombinatie Ctrl + A (bij Mac is dit Cmd + A).
Het juiste trefwoord (‘Avondopname’) is op verschillende manieren aan deze set foto’s toe te kennen. De twee eenvoudigste zijn:
  1. Je kunt de geselecteerde 29 foto’s eenvoudigweg op het betreffende trefwoord slepen met de muis
  2. Je kunt het aanvinkvakje (dat voor het trefwoord staat) aanvinken

In beide gevallen gaat de teller achter het trefwoord omhoog van 46 naar 75. Als er niets gebeurt met de teller wijst dit erop dat de foto’s al voorzien waren van het betreffende trefwoord. Dit kan overigens ook voor een deel van de foto’s gelden.

Omdat de foto’s nu het gewenste trefwoord ‘Avondopname’ hebben wil ik het niet-gewenste trefwoord ‘avond opname’ verwijderen. Dit gaat heel eenvoudig door met de rechtermuisknop op dat trefwoord te klikken en dan voor ‘verwijderen’ te kiezen. Je ziet dan onderstaande melding:



Zoals je ziet gebeurt er niets met de foto’s zelf, precies wat we willen. Bevestig dan ook ‘Verwijderen’.

Op deze manier kun je al te trefwoorden doorlopen. Echter wanneer dit er veel zijn dan kan het zijn dat Lightroom ze niet allemaal kan tonen. Dan helpt het om ze te groeperen. In Lightroom is het namelijk mogelijk om een hiërarchie van trefwoorden te maken waarbij het ene trefwoord onder een andere wordt geplaatst. Het trefwoord Zwolle kan dan bijvoorbeeld onder Overijssel komen. Over ‘hiërarchische trefwoorden’ is veel meer te vertellen dan wat ik hier doe. Hier beperkt ik me tot het gebruik ervan bij het reorganiseren van trefwoorden.

Wat ik gedaan heb ik is voor iedere letter van het alfabet een trefwoord op het hoogste niveau aanmaken. Onder de A komen dan alle trefwoorden die beginnen met een A. Dit kan eenvoudig door ze te selecteren en te slepen. Meerdere trefwoorden selecteer je door de eerste aan te klikken, dan de Ctrl (bij Mac de Cmd) toets ingedrukt te houden en dan het laatste trefwoord van de reeks aan te klikken.
Wat ik vervolgens gedaan heb is voor de verschillende soorten trefwoorden categorieën aanmaken:

Nu doorloop ik alle trefwoorden onder ‘A’
  • Alle trefwoorden die op een locatie slaan sleep ik naar ‘_Locatie’
  • Alle persoonsnamen die ik tegenkom sleep ik naar ‘_Mensen’
  • Al mijn ‘helpertrefwoorden’ (Daar zal ik nog een keer een afzonderlijk artikel over schrijven. In augustus 2016 bracht ik het al kort ter sprake) sleep ik naar ‘_Utility set’.

Wanneer ik alle trefwoorden heb doorlopen ga ik naar ‘_Mensen’ en kijk ik of er bepaalde personen dubbel staan genoemd (Dit kan doordat ik vroeger voornaam/achternaam schreef maar tegenwoordig achternaam/voornaam. Verder kunnen meisjesnamen en schrijffouten eenvoudig voor dubbelelingen zorgen). Doe daar hetzelfde als hiervoor beschreven. Het niet meer gebruikte en/of foutief geschreven trefwoord verwijder ik.

Onder ‘_Locatie’ maak ik vervolgens een nadere onderverdeling: Werelddelen, landen en plaatsen. Daar breng ik dan alle trefwoorden verder in onder door ze daar simpelweg naar toe te slepen.

Door er op deze manier aan de slag te gaan met je trefwoorden leer je heel snel de logica die schuil gaat achter bepaalde dubbelingen. Daardoor ga je in de toekomst  trefwoorden consistenter gebruiken. En dat helpt je weer om later foto’s terug te vinden van personen, onderwerpen of situaties.



maandag 22 januari 2018

Spaar tijd door foto’s gelijktijdig (batch) te bewerken


Batchgewijs aanpassingen aanbrengen op je foto’s kan een belangrijke manier zijn om tijd uit te sparen. Veel mensen doorlopen één-op-één hun foto’s en ‘ontwikkelen’ die dan. Vooral wanneer je in RAW fotografeert is het ontwikkelen nodig. Wanneer je in JPG fotografeert doet je fotocamera dat voor je maar zoals het woord RAW al aangeeft, gebeurt dat hier niet. Net als vroeger in de doka moet je dus na het fotograferen zelf de foto ontwikkelen tot een optimaal resultaat. Je negatief (het RAW bestand) ziet er meteen nadat je het overgezet hebt naar je computer over het algemeen namelijk erg vlak en flauw uit en dus pas je als eerste de algemene zaken aan als witbalans, contrast, scherpte e.d.

In die gevallen dat je fouten hebt gemaakt in de belichting laat RAW zelfs daar behoorlijke aanpassingen mogelijk maar net als het rechtzetten van foto’s of een uitsnede maken (crop) zijn dit acties die je alleen op individuele foto’s toepast. Dat laat ik voor nu even buiten beschouwing , hier concentreer ik me op de algemene zaken die je voor al je nieuwe foto’s wilt instellen of voor grote groepen foto’s (die in bijvoorbeeld dezelfde omstandigheden zijn gemaakt, een sportwedstrijd bijvoorbeeld).

Batchgewijs ontwikkelen dus
Alle moderne fotomanagers hebben mogelijkheden om groepsgewijs foto’s te bewerken, ook Lightroom (Classic) want het individueel bewerken van alle nieuw binnengekomen foto’s is te arbeidsintensief voor de meesten van ons. Met een zogenaamde ‘Ontwikkel voorinstelling’ kun je grote groepen foto’s ontwikkelen op het moment dat je ze van de fotokaart of camera naar de computer binnenhaalt zonder enige menselijke tussenkomst. Omdat alle foto’s van elkaar verschillen ben je er in de meeste gevallen dan nog niet maar het is wel mogelijk om een veel betere startpositie te krijgen. De puntjes op de i kun je vervolgens zetten op de foto’s met de hoogste sterwaardering (over deze efficiencymaatregel schreef ik eerder al eens hier bijvoorbeeld).

Lightroom voorinstelling
In Lightroom kun je voorinstellingen maken (o.a. voor het ontwikkelen) die je kunt toepassen op één of meerdere foto’s tegelijk. Er zijn al een aantal standaard voorinstellingen beschikbaar in Lightroom, echter zijn die voor onze toepassing niet geschikt. Voor het geval je het fenomeen voorinstelling niet kent zijn ze echter wel handig om er even te bekijken om er kennis mee te maken.


Tenslotte kun je de efficiency verhogen door de ontwikkel voorinstelling op te nemen in de ’Voorinstelling voor importeren’. 

Over zowel het zelf maken van een (ontwikkel) voorinstelling als deze gebruiken binnen een import voorinstelling schreef ik een uitgebreid artikel (inclusief een downloadbare whitepaper): Link.

vrijdag 22 december 2017

Lightroom Exit Strategie


Met de nieuwe versie van Lightroom is er enorm veel discussie ontstaan over de vraag wat Adobe eigenlijk met Lightroom van Plan is. Eigenlijk betreft het tegenwoordig niet één product meer maar verschillende. Hier moet ik dan ook even aangeven dat het om ‘Lightroom Classic’, de nieuwste versie van het oude bekend Lightroom. Het product heeft dus een nieuwe naam gekregen. Om de verwarring nog wat groter te maken heeft Adobe de oude naam (Lightroom CC) aan een ander, nieuw product gegeven...

De naam ‘Classic’ zorgt bovendien voor veel speculatie over de toekomst van het product. Veel professionele en serieuze fotografen die er al jaren mee werken worden er wat onzeker van.

Omdat er al zo veel gespeculeerd wordt over het hoe en waarom van deze strategie van Adobe op internet ga ik dat hier niet nog eens dunnetjes over doen. Interessanter vond ik de vraag: “Stel dat ik van Lightroom af zou willen, kan dat dan?” Dit is namelijk de vraag die ik mezelf stelde. Niet dat ik meteen van Lightroom af wil want echte alternatieven zijn er naar mijn mening nog niet. Toch is het goed om er alvast over na te denken, misschien zijn er alvast bepaalde zaken aan te passen of kun je er specifiek rekening mee houden.
Sowieso is het goed om een Exit strategie te hebben voor belangrijke zaken (of dit nu de software is waar je mee werkt of iets anders).

Daar waar ik spreek over “Lightroom” bedoel ik telkens de Classic variant, niet de nieuwe light versie.

Zoals (hopelijk bekend) is Lightroom non-destructief, dat wil zeggen dat het oorspronkelijke fotobestand altijd ongemoeid wordt gelaten. Zaken die je in Lightroom doet komen in principe dus niet terecht in je bronbestanden. Je foto’s zitten ook niet ‘in’ Lightroom dus je kunt zondermeer van de ene dag op de andere dag ‘over’ naar een andere fotobeheerapplicatie.

Echter zitten er wat addertjes onder het gras en dat heeft onder andere te maken met het non-destructieve van Lightroom. Al het werk dat je in Lightroom hebt gedaan aan je foto’s, of dit nu bewerkingen zijn of organisatie, zitten in de database van Lightroom, de zogenaamde catalogus.

BEWERKINGEN
De lastigste is waarschijnlijk wel de bewerkingen. Die staan als instructies in de database van Lightroom. Wanneer jij een foto binnen Lightroom aanklikt dan worden die instructies toegepast voordat ze op het beeld worden getoond. Jij ziet dus de bewerkte foto, een zwart-wit omzetting bijvoorbeeld. Zou je het bijbehorende fotobestand in Windows verkenner of Apple Finder opzoeken dan zie je dat het nog altijd een kleurenfoto betreft zonder enige aanpassingen:



Kortom, wanneer je al deze bewerkingen wilt behouden dan moet je dit expliciet regelen.
Uiteraard zijn daar meerdere methoden voor…

Optie1: Opslaan in bestand
Allereerst kun je in Lightroom ervoor kiezen om je bewerkingen tóch in je bestand op te slaan: Vanuit het Lightroom Menu ‘Metagegevens’ Kiezen voor ‘Metagegevens opslaan in bestand’. Hou er rekening mee dat dit behoorlijk wat tijd kan kosten wanneer je dit doet voor al je bestanden, tot wel meer dan een dag (bij 100.000 foto’s).
De zaken die dan in het bestand worden opgeslagen betreffen dus (ook) de eerdergenoemde instructies (zoals het zwart/wit tonen van dit bestand). De tekst ‘Metagegevens opslaan in het bestand’ kan je op het verkeerde been zetten. Slechts in een beperkt aantal gevallen worden de gegevens ook daadwerkelijk in het bestand opgeslagen, dit is het geval bij o.a. JPG en DNG bestanden. Deze bestandsformaten hebben een zogenaamde XMP ruimte waarin de informatie wordt opgeslagen. RAW bestanden als NEF, RAF, CR2 etc hebben dit niet. In die gevallen maakt Lightroom een apart bestand met dezelfde naam als de foto maar met bestandsformaat XMP. Dit noemen we een sidecar bestand en die komt in dezelfde map als waar het fotobestand in staat. Een XMP bestand kun je trouwens inkijken met bijvoorbeeld kladblok:

Echter, of de gegevens nu in de XMP ruimte binnen een fotobestand worden opgeslagen of separaat naast het fotobestand als .XMP, voor het resultaat maakt dit geen verschil. Helaas is XMP maar beperkt bruikbaar om je gegevens over te brengen naar een andere applicatie. Wanneer je binnen hetzelfde Adobe domein blijft dan is er niet zo veel aan de hand. Wanneer ik de Zwart Wit foto wil openen in bijvoorbeeld Photoshop of Bridge dan zie ik hem inderdaad keurig in Zwart Wit. Wanneer ik hem echter open met de meeste ander programma dan zie ik hem in kleur, zonder aanpassingen dus. Dit komt omdat de XMP informatie niet volledig uitwisselbaar is maar deels merk-specifiek.

Het mooiste zou het zijn wanneer alle XMP informatie uitwisselbaar zou zijn tussen de verschillende programma’s. Dat bewerkingen gemaakt in het ene programma herkent worden door een ander programma. Dit is echter op dit moment niet het geval en het is zeer de vraag of dit ooit gaat gebeuren. Daarmee valt XMP dus af om je bewerkingen te migreren naar een andere toepassing.

Optie 2: Exporteren
Uiteraard kun je het bestand (inclusief alle bewerkingen) ook exporteren vanuit Lightroom. Dit doe je waarschijnlijk al regelmatig wanneer je een foto ergens voor wilt gebruiken; mail, website, sociale media, fotoboek o.i.d. Je exporteert dan over het algemeen een JPG. Dat formaat is voor ons doel echter niet goed genoeg, beter is om TIF te gebruiken. De bewerkingen die in Lightroom als instructies opgeslagen zijn worden bij een dergelijke export daadwerkelijk toegepast op en “ingebakken” in het uiteindelijke resultaat. De zwart wit foto uit het voorbeeld wordt nu dus wel door andere applicaties herkend. ALLE foto’s die je ooit hebt bewerkt hebt in Lightroom (en waarvan je de bewerkingen ook daadwerkelijk wilt behouden) zul je dan moeten exporteren in een hoge kwaliteit bestandsformaat. Dit heeft belangrijke nadelen:
  • Het is veel werk (alle foto’s selecteren die in aanmerking komen). Wil je alle bewerkte foto’s vinden dan gaat dat gemakkelijk met bijvoorbeeld een slimme verzameling:



  • Je hebt veel extra opslagruimte nodig (een hoge kwaliteit TIF is net zo groot of groter dan het oorspronkelijke RAW bestand). Sommige foto’s zul je meerdere keren moeten exporteren, Virtuele kopieën bijvoorbeeld. De opslagruimte neemt navenant toe.
  • Toename van beheer (je hebt nu meerdere exemplaren van dezelfde foto die je van elkaar wilt kunnen onderscheiden)
  • Je bent je ontwikkelhistorie kwijt (dat wil zeggen, de stappen die tot het huidige eindresultaat hebben geleid).

Hoewel exporteren dus belangrijke nadelen kent is het op dit moment de enige manier die ik ken om je bewerkingen van het ene programma mee te nemen naar het andere.

METADATA
Onder ‘Metadata’ versta ik zaken als Titel, Bijschrift, Trefwoorden, Locatie-informatie, Persoonsgegevens maar er zijn nog veel meer. Namen van personen die Lightroom herkend heeft worden opgeslagen als ‘normale’ trefwoorden.

Veel metadata komt wel mee wanneer je die opslaat in het bestand (zie het deel over ‘bewerkingen’) naar de XMP ruimte in het fotobestand of als separaat XMP bestand naast het fotobestand.

Er zijn echter ook metadata velden die NIET vanuit Lightroom mee komen en dat zijn bijvoorbeeld de hiërarchie bij hiërarchische trefwoorden, synoniemen bij trefwoorden, verzamelingen, slimme verzamelingen en de gepubliceerde services. Het opnieuw reconstrueren van deze zaken in een ander fotobeheerprogramma brengt vooral veel handwerk met zich mee.

Wanneer je een specifiek metadata veld vaak gebruikt dan is het goed om te testen of deze door andere programma’s herkend wordt (denk er wel aan dat je de metadata eerst opslaat in het bestand). Wanneer dit niet het geval is dan is het nog de moeite waard om te kijken naar Johan Beardswordt Lightroom Plugin “Search and Replace”: http://lightroomsolutions.com/plug-ins/search-and-replace/ Een van de dingen die je daarmee kunt doen is het bulksgewijs kopiëren van gegevens van het ene metadata veld naar het andere, een die wel herkend wordt door je favoriete nieuwe programma. Het trefwoorden veld wordt vaak ‘misbruikt’ om allerhande gegevens over te brengen omdat dit veld het meest compatibel is met de verschillende programma’s.

Bij het reconstrueren van je hiërarchische trefwoorden is het handig om te weten dat je de trefwoorden vanuit Lightroom kunt exporteren. De hiërarchie is daarin aanwezig en hoewel die door andere applicaties niet begrepen wordt kun je dat zelf wel. Open het bestand daarvoor in Kladblok.
Sterwaarderingen zijn redelijk compatible tussen verschillende applicaties maar het is vrij eenvoudig om ze te ‘synchroniseren’ met een ander veld zoals trefwoorden. Al mijn 5 sterren foto’s krijgen het trefwoord: RM:5STAR, de 4 sterren foto’s: RM:4STAR, etc.

ORGANISATIE
In Lightroom organiseer je je foto’s bij voorkeur niet met behulp van folders maar met verzamelingen. Daar waar de folders ‘echt’ zijn en ook herkend worden door andere applicaties, zijn verzamelingen dat niet, ze zijn zogezegd ‘virtueel’. Wanneer je niet weet wat verzamelingen (en slimme verzamelingen) zijn dan heb je ze waarschijnlijk ook niet. En dan hoef je er ook geen specifieke maatregelen voor te treffen.

Voor degenen die wel verzamelingen gebruiken (en afgeleiden daarvan: slimme verzamelingen en verzamelingensets) geldt hetzelfde als bewerkingen en metadata, ze bestaan alleen binnen Lightroom…

Wil je iets met de opgebouwde organisatie met (slimme)verzamelingen en sets dan zul je daar actief iets voor moeten ondernemen. Wat je bijvoorbeeld zou kunnen doen is om een ‘helper’trefwoord te maken voor iedere afzonderlijke verzameling en deze te plaatsen in alle foto’s die bij die verzameling horen. Voor mijn workflow gebruik ik al helpertrefwoorden en die beginnen allemaal met het @ teken. Ter onderscheid zou ik een ander leesteken kunnen gebruiken, bijvoorbeeld het dollarteken. Ik zou 1 zo’n teken kunnen gebruiken voor het hoogste niveau, 2 voor het tweede niveau etc. Op het hoogste niveau heb ik 4 verzamelingensets:



Binnen de set ‘Werk in Opdracht’ staan sets met opdrachtgevers en daaronder sets met opdrachten. Daarbinnen heb ik verzamelingen en slimme verzamelingen waar in de foto’s daadwerkelijk zijn ondergebracht. 
Voor de foto’s die staan onder: Werk in Opdracht | OpdrachtgeverA | OpdrachtA | OnderwerpA zou ik bijvoorbeeld het volgende helpertrefwoord kunnen opnemen: $WerkInOpdracht$$OpdrachtgeverA$$$OpdrachtA$$$$OnderwerpA
Dit trefwoord kun je later weer vrij gemakkelijk (dankzij het vreemde teken dat je specifiek hiervoor gebruik) terugvinden in een andere applicatie en daarmee de structuur opnieuw opbouwen. Dit heb ik eenmaal gedaan, een aantal jaren geleden toen ik overgegaan ben van MediaPro (Phase One) naar Lightroom. Toen had ik nog aanmerkelijk minder verzamelingen (in Medio Pro heten ze collection sets) en toen was het al verschrikkelijk veel werk. Ik zou nu toch op zoek gaan naar iemand die een script zou kunnen maken (wellicht bestaat het al) die iets dergelijks als wat ik hier beschreven heb, geautomatiseerd kan doen.

Slimme verzamelingen zijn gemakkelijker te reconstrueren in een nieuwe omgeving. Slimme verzamelingen zijn eigenlijk voorgedefinieerde zoekopdrachten die kijkt naar bepaalde eigenschappen van bestanden. Bijvoorbeeld alle foto’s die nog niet van een sterwaardering zijn voorzien. Wanneer de nieuwe fotobeheerapplicatie een soortgelijke functie heeft dan kun je die aan de hand van dezelfde criteria aanmaken. Vanuit Lightroom kun je de slimme verzamelingen overigens wel exporteren (rechtsklikken en dan ‘instellingen slimme verzameling exporteren’), je krijgt dan een bestand met de extensie .lrsmcol die ook weer in Kladblok geopend kan worden:


Vooral voor erg complexe en/of samengestelde slimme verzamelingen is dit handig. Ik heb vooral veel eenvoudige slimme verzamelingen waarvan alleen al de naam duidelijk maakt wat het doet. In die gevallen kun je veel sneller een schermafbeelding maken van die slimme verzamelingen in Lightroom. Dat kost aanmerkelijk minder tijd.

TENSLOTTE

Waarschijnlijk zijn er nog meer aspecten waarmee je te maken krijgt wanneer je echt afscheid wilt nemen van Lightroom maar in mijn geval is dat nog niet zo ver. Als Adobe al afscheid gaat nemen van Classic dan zeker niet binnen enkele jaren. Dat geeft voldoende tijd om bepaalde zaken anders aan te gaan pakken. Ik heb mij voorgenomen om minder met 'domme' verzamelingen te gaan werken en meer met slimme verzamelingen die gebaseerd zijn op trefwoorden. Dat dwingt me om voldoende onderscheid aan te brengen op het niveau van trefwoorden om later bij elkaar horende foto’s terug te kunnen vinden. 
Wanneer ik daar een goed werkbare modus in heb gevonden zal ik al mijn bestaande verzamelingen om gaat zetten naar slimme verzamelingen. 


vrijdag 24 november 2017

Hoe kun je Lightroom Slimme verzamelingen toch synchroniseren met Lightroom Mobile ?


Lightroom 'Slimme verzamelingen' zijn heel erg handig maar een nadeel is dat ze niet kunnen synchroniseren met 'de Cloud' (LR web / LR mobile). Alleen normale verzamelingen (door sommigen ook wel ‘domme verzamelingen’ genoemd) kunnen dat. Die moeten echter wel eerst gevuld worden en dat is een handmatige exercitie.

Er zijn echter mogelijkheden om zo’n gesynchroniseerde domme verzameling toch slim te vullen:

Maak eerst een normale verzameling aan, bijvoorbeeld ‘Portfolio’ en vink het vakje ervoor aan als teken dat deze verzameling gesynchroniseerd moet worden met Lightroom mobile / Lightroom web. Je kunt aan het tekentje links van de verzameling zien dat deze gesynchroniseerd is met het web.

Creëer nu een slimme verzameling met de juiste criteria PLUS een extra criterium: Verzameling naam > bevat niet > ‘portfolio’. 



Mijn ‘portfoliowaardige’ foto’s geef ik allemaal het trefwoord ‘portfolio’ mee, daarom kan de slimme verzameling die vinden met het eerste argument.
Het tweede argument kijkt of de betreffende foto's in de verzameling 'Portfolio' staan. Wanneer dat niet het geval is wordt de foto getoond. Staat de foto al wel in de verzameling 'Portfolio' dan zie ik hem niet:

In het voorbeeld zie je dat de slimme verzameling 110 foto's toont die wel het trefwoord 'portfolio' hebben maar die nog niet gepubliceerd worden via de verzameling 'portfolio'. Nu kun je eenvoudigweg alle 110 foto's selecteren en naar de verzameling 'Portfolio slepen':

Je ziet dat de foto's meteen niet meer voldoen aan de criteria van de slimme verzameling 'NogNietGepubliceerd', de teller staat daar dan ook op 0, Deze slimme verzameling toont geen foto's meer. 

Nu is het alleen zaak om af en toe even te controleren of de slimme verzameling nog steeds leeg is. Indien dat niet het geval is (omdat er 'portfoliowaardige' foto's bij zijn gekomen) dan kun je de betreffende foto's heel snel en gemakkelijk naar de verzameling 'Portfolio' slepen om ze ook te publiceren op het web. 

Voor het overzicht helpt het wanneer je zowel de gepubliceerde verzameling als de slimme verzameling even in een verzamelingenset zet (zoals in het voorbeeld).

Addendum feb 2018: 

Jeffrey Friedl heeft een maand na deze post een plugin voor Lightroom gepubliceerd die de handmatige handelingen zoals hierboven beschreven kan vervangen: Smart Collection Sync

woensdag 4 oktober 2017

Kun je de performance van Lightroom verbeteren door de ontwikkelhistorie te wissen?


Er zijn veel sites waarop tips zijn te vinden voor het verbeteren van de prestaties van LR (zoals deze tweaks van de Lightroomqueen). 

Een tip die heel vaak genoemd wordt is het verwijderen van de ontwikkelhistorie en daar ben ik ditmaal eens wat dieper ingedoken. Het is namelijk zo dat ik weliswaar graag een beter presterende Lightroom zou willen hebben maar dat ik ook niet graag iets weg gooi...

Allereerst dus maar eens kijken wat nu precies de impact is. Daarvoor maak ik eerst een back-up van m’n catalogus. Als het resultaat me niet aanstaat kan ik altijd weer terug...

Wat is het idee achter de tip?
Nu, wanneer je veel bewerkingen (vooral lokale) hebt toegepast op een foto dan heeft dit effect op de performance van Lightroom en de catalogus kan er flink van groeien. In het Historiepaneel (zichtbaar wanneer je in de ontwikkelmodus zit aan de linkerkant van het scherm) kun je zien of er veel bewerkingen zijn toegepast op een foto zoals hier:

Deze historie kun je dus verwijderen en wel op twee niveaus; individuele foto’s of meerdere. 
Belangrijk hierbij is om te weten dat je dan NIET het eindresultaat ongedaan maakt! Je kunt alleen niet meer zien hoe ver je bepaalde schuifjes hebt verplaatst en in welke volgorde je dat hebt gedaan (de stappen die je gedaan hebt zeg maar). Soms is dit handige informatie, bijvoorbeeld om van iemand anders iets te leren maar meestal zul je de informatie niet meer nodig hebben.

Hoe nu concreet?
Mijn catalogus bestaat uit bijna 92.000 foto’s:


Nu heeft het aantal foto’s op zich geen invloed op de performance van Lightroom. Echter wordt de database wel groter naarmate er meer foto’s in beheerd worden en de bewerkingen die daarbij horen.

M’n Lightroom database (het Lrcat bestand) is 2,3 Gb groot:

Naarmate de database groter is duurt het langer om af te sluiten (althans, als je Lightroom zo hebt ingesteld dat hij een back-up maak bij het afsluiten). In feite optimaliseert Lightroom dan eerst het bestand en comprimeert hem daarna. Dit duurde in mijn situatie zo’n 1,5 minuut en dat ‘voelt’ altijd vrij lang.

Na het weer opstarten van Lightroom selecteer ik een foto met historie. Vanuit het Ontwikkel scherm > menu ‘Ontwikkelen’ > kiezen voor ‘Historie wissen’ (Engels: Develop mode > Develop menu > Clear History)

Wanneer je één foto hebt geselecteerd op het moment dat je bovenstaande commando geeft dan zie je waarschijnlijk niets gebeuren. Als je oplet zie je de historie aan de linkerkant verdwijnen. Van:

 Naar:

Ik wil echter niet van een enkele foto de ontwikkelhistorie verwijderen maar dat doen voor m’n hele catalogus tegelijk. Daarvoor ga ik eerst in de bibliotheekmodus en selecteer ik alle foto’s (Ctrl +A op windows en CMD + A op mac).

Wanneer alle foto’s geselecteerd zijn ga ik naar de ontwikkelmodule en geef ik nogmaals het commando ‘Ontwikkelen’ > ‘Historie wissen’ . Ditmaal volgt er wel een dialoogscherm:

Hier is ‘geselecteerde foto’s’ dan de juiste keuze

Resultaten:

Voordat de historie werd verwijderd zijn alle ontwikkelstappen nog te zien (links onder Historie).

Nadat de ontwikkelhistorie is verwijderd blijft het resultaat van de ontwikkeling gewoon behouden (zie de schuifjes in het ontwikkelscherm rechts):

Je kunt de individuele ontwikkelstappen dus gewoon blijven zien nadat je de ontwikkelhistorie hebt verwijderd. Je kunt er zelfs gewoon op 'voortborduren'.

De optie die daarnaast nog bestaat heet ‘Opnieuw instellen’ maar daarmee ga je terug naar het oorspronkelijke nulpunt van alle schuifjes. In dat geval moet je dus echt helemaal van vooraf aan beginnen met ontwikkelen van de betreffende foto. Wees voorzichtig dat je deze optie niet per ongeluk aanklikt wanneer je alle foto’s geselecteerd heb…

Conclusie:
Mijn Master catalogus met 92.000 foto’s ging van 2,3 Gb naar 1,7 Gb.

Het afsluiten (inclusief het optimaliseren van de catalogus en het maken van een back-up) ging van 1,5 naar 1 minuut.
Voor beide componenten had ik op meer 'winst' gehoopt.

Is de performance nu ook beter geworden? Met name bij het ontwikkelen met lokale aanpassingen reageert LR steeds trager naarmate je langer aan het werk bent. Wanneer je een aantal foto’s hebt aangepast kun je het programma beter eens opnieuw opstarten zodat het allemaal weer een beetje ‘snappy’ aanvoelt. 

Nu, na het verwijderen van de ontwikkelhistorie van de hele catalogus is dit (bij mij) helaas niet merkbaar beter geworden. Uiteraard ben ik benieuwd naar de ervaringen van anderen, laat het me vooral weten!

vrijdag 1 september 2017

Zijn mijn argumenten voor het DNG-formaat ‘FUD’?

Kortgeleden kreeg ik van een collega fotograaf het verwijt dat ik aan FUD doe bij de discussie over het gebruik van het DNG formaat (VolgensWikipedia is FUD een afkorting voor Fear, Uncertainty, and Doubt. In het Nederlands: 'Angst, Onzekerheid en Twijfel').

Een belangrijk onderdeel in mijn Foto workflow is het DNG formaat en daarover schreef ik verschillende malen op deze blog. Het verwijt dat ik kreeg was dat ik (o.a) niet-steekhoudende argumenten zou gebruiken (en die daarom FUD zouden zijn).
Op zich had mijn gesprekspartner gelijk dat bepaalde argumenten beter zijn dan andere maar ik bedrijf geen politiek en ik heb ook geen belangen in Adobe. Mijn voorkeur voor DNG is puur gedreven vanuit de overtuiging dat er meer voordelen dan nadelen aan zitten en dat is een optelsom van veel verschillende zaken.

Mijn belangrijkste argument is dat DNG mijn volledige workflow een stuk eenvoudiger maakt. Dat werkt niet alleen sneller maar het elimineren van handmatige tussenstappen geeft ook veel minder kans op fouten en daarmee het risico op verlies of beschadiging van je foto’s. Dit argument werd overigens valide bevonden door mijn gesprekspartner maar de volgende twee argumenten werden als FUD beschouwd:

Het validatiemechanisme
Met de DNG validatie optie in Lightroom kun je periodiek checken of al je bestanden nog goed zijn (mits dat DNG bestanden zijn). Mocht er ergens een bit zijn ‘omgevallen’ dan toont Lightroom je het betreffende bestand. Je kunt dan een back-up terugzetten van het betreffende bestand en aanvullend onderzoek doen naar waarom de corruptie heeft plaatsgevonden (is je harde schijf aan het overlijden bijvoorbeeld?).
Het argument waarom dit FUD zou zijn was dat validatie op zich je bestanden niet tegen data-corruptie beschermt. Daarom zou het geen extra beveiliging zijn, corrupte bestanden zouden bovendien geen andere bestanden besmetten.

Nu, met beide stellingen ben ik het oneens. Data corruptie ontdek je niet zo snel, vooral niet wanneer je duizenden foto’s hebt. Het is onmogelijk om die periodiek allemaal even te openen om te zien of ze nog goed zijn. Een geautomatiseerde optie zoals Lightroom die biedt geeft je in een paar minuten zekerheid dat alle foto’s nog onbeschadigd op je computer staan. Ik heb er een gewoonte van gemaakt om deze check uit te voeren voor iedere back-up. Hiermee voorkom ik dat beschadigde bestanden (wat formeel gezien gewijzigde bestanden zijn en daarmee in aanmerking komen om geback-upt te worden) naar de back-up gaan. In het geval je voor je back-up gebruik maakt van een eenvoudig synchronisatieprogramma overschrijft dan het foute bestand het goede bestand en zou je dus kunnen zeggen dat je een besmetting hebt. Dat is dan meteen het antwoord op het tweede tegenargument. Weliswaar maken ‘echte’ back-up programma’s gebruik van versiebeheer en loopt het niet zo’n vaart met deze ‘besmetting’ maar het is wel zo dat over het algemeen niet oneindig veel versies worden bewaard. Op een gegeven moment vervalt je goede bestand dan en hou je alleen een corrupte versie over in je back-up.

Vandaar dus dat het DNG validatiemechanisme een zeer belangrijke schakel is in mijn workflow. Alleen vanwege het bestaan van dit mechanisme durf ik te vertrouwen op een volledige magnetische back-up. Voorheen maakte ik zo snel mogelijk nadat de foto’s waren overgezet naar de computer (en goed waren bevonden) een kopie naar DVD (en later BlueRay) disks. Dit zijn WORM media (Write Once, Read Many), wanneer een foto op je computer op een bepaald moment corrupt raakt, dan beïnvloed dat zo’n kopie nooit. Helaas hebben deze optische schijven hun eigen nadelen en bovendien was het erg arbeidsintensief. Daarom was ik erg blij dat DNG validatie kwam!

M’n gesprekspartner vond dat wanneer je er na 5 jaar achter komt dat een foto corrupt is dat dit niet zo erg is omdat je hem dan alsnog terug kunt zetten vanaf een back-up. Zoals hierboven uiteengezet gaat dit alleen op bij oneindig versiebeheer. In de praktijk is dit nooit het geval en ben je de foto kwijt.

Het tweede argument dat als FUD werd beschouwd was de ondersteuning voor bestandsformaten. Camerafabrikanten hanteren allemaal hun eigen (legacy) formaten en mijn argument was dat je daar op een bepaald moment last van kunt krijgen omdat het betreffende formaat bijvoorbeeld niet meer ondersteund wordt. Hij bracht daartegen in dat je op dat moment de betreffende bestanden altijd nog om kunt zetten naar DNG. Feitelijk is dat juist natuurlijk maar ook hier moet je dan wel tijdig ‘ontdekken’ dat je met niet-ondersteunde bestandsformaten zit. In het geval van (semi)professionele fotografen is dit risico beperkt omdat die precies weten hoe het zit. Anders is het echter met derden die deze bestanden in handen krijgen (bijvoorbeeld na overlijden van een fotograaf). Een oproep van iemand in een forum maakte me hier attent op. Hij had foto’s van een Kodak DC40 toestel uit 1996 die hij niet kon openen in de gangbare softwarepakketten. Mijn opponent gaat ervan uit dat, wanneer je wilt dat je erven foto’s krijgen, je ze geen ‘negatieven’ moet geven maar JPG of TIF-bestanden. Daar kan ik deels in mee gaan was het niet dat ikzelfk wel erg blij was met de (fysieke) dia’s en negatieven die m’n (groot)ouders hebben nagelaten (naast hun fotoboeken uiteraard). Ik kan daar tegenwoordig veel meer mee dan zij destijds. Vermoedelijk zal dat met mijn digitale negatieven (DNG’s) niet anders zijn straks. Ik wil het m’n nageslacht zo gemakkelijk mogelijk maken door ze één open gedocumenteerd formaat te geven. 

Jullie mogen het zeggen, is dit FUD?