vrijdag 14 juli 2017

Publieke versus privé metadata bij foto’s


Eerder schreef ik al eens over zowel de gevaren van metadata als de voordelen (hier en hier) van meta data bij foto's. 
Je moet er dus bewust mee omgaan om er optimaal gebruik van te kunnen maken (Voor wie eerst wil weten waar het over gaat met ‘metadata’ adviseer ik om dit artikel te lezen).

In bepaalde gevallen wil je dat metagegevens juist onderdeel van je foto’s worden zodat de informatie  overal beschikbaar is daar waar de foto gebruikt wordt. Copyright en/of contactinformatie bijvoorbeeld!

Andere informatie echter wil je waarschijnlijk liever privé houden zoals de GPS coördinaten van je huis... 
Ook de informatie die je om organisatorische redenen aan je foto’s hebt toegevoegd zul je meestal niet willen niet onthullen, hetzelfde geldt voor de klantspecifieke zaken of hoe je de foto gemaakt hebt. Ik gebruik hier Lightroom voor.

Lightroom
Er zijn diverse manier om metadata privé te houden met behulp va Lightroom.

Lighroomdatabase
Allereerst, ALLES wat je in Lightroom doet met een foto (dus ook het aanpassen van metadata) blijft in eerste instantie in de database van Lightroom (Catalogus). De oorspronkelijk foto op je harde schijf verandert dus niet.

Metadata als titel, beschrijving en trefwoorden zijn in principe dus al privé, tenzij.

Afgeleide bestanden
Wil je een foto gebruiken voor bijvoorbeeld een website dan moet je die vanuit Lightroom eerst ‘exporteren’. Op dat moment heb je de keuze of je metadata wilt meegeven aan deze (nieuwe, afgeleide) foto en welke:


Verzamelingen, Slimme verzamelingen en verzamelingensets
Een van de manieren om je foto’s te organiseren binnen Lightroom is met verzamelingen, slimme verzamelingen en verzamelingensets. Over wat dit precies zijn en hoe het werkt ga ik in dit artikel verder niet in maar in het kort is dit een (beter) alternatief voor het organiseren van je foto's met folders (mappen):


Informatie over bijvoorbeeld klanten of wat je gedaan hebt kun hier prima in kwijt. Wanneer je een foto exporteert (zie hierboven) komt deze informatie NIETmee naar het afgeleide bestand maar blijft achter in Lightroom. Daarmee lenen verzamelingen, slimme verzamelingen en verzamelingensets zich prima voor het onderbrengen van privé informatie.

Hiërarchische trefwoorden
Een andere manier om je foto’s te organiseren is met trefwoorden en hiërarchische trefwoorden zoals in onderstaand voorbeeld met locaties:



Een dergelijke hiërarchie wordt ook vaak gebruikt voor klanten/opdrachten/sessies/

In tegenstelling tot verzamelingen kunnen trefwoorden wel in de export mee worden genomen naar de afgeleide bestanden. Zelfs de hiërarchie kan daarin worden gehandhaafd door die optie in het exportmenu aan te vinken:

Dus ondanks dat het een expliciete keuze moet zijn om deze data te exporteren en bovendien dit in het verleden niet altijd goed ging is er toch een risico dat op een bepaald moment ongewenste informatie aan een foto wordt toegevoegd en wordt gedistribueerd.

Big Note plug-in

Dit is een gratis plug-in van John Beardsworth die een extra veld toevoegt aan het meta-data-paneel van Lightroom. In dit veld kun je allerhande notities toevoegen aan je foto’s:


Alle informatie die je aan de Big Note veld toevoegt wordt alleen opgeslagen in de Lightroom database. Het wordt nooit weggeschreven naar het bestand zelf of als XMP sidecar bestand. Het veld kan ook niet  geëxporteerd worden dus ook niet per ongeluk.

Dit maakt het Big note veld ideaal om privé aantekeningen over een foto of een shoot bij te houden: de manier waarop je een klant het beste kan benaderen, (afwijkende) financiële afspraken, je set-up, etc.

Het Big note veld kan bovendien gebruikt worden in slimme verzamelingen.

Zoals gezegd, de plug-in kan gratis gebruitk worden en kan hier worden gedownload: http://www.lightroomsolutions.com/plug-ins/big-note/

donderdag 1 juni 2017

Foto’s organiseren in Folders of niet?

Wellicht vraag je je zelfs af of je je foto's überhaupt anders kunt organiseren dan met folders? 
Sinds dat we massaal de homecomputer zijn gaan gebruiken hebben we met z’n allen de organisatie met folders en subfolders (ook wel mappen genoemd) omarmd. 
We weten dus niet anders en dat is bij het organiseren van foto’s ook het geval. In fora en sociale media discussies zie ik dit thema heel vaak opduiken en er zijn (natuurlijk) voor- en tegenstanders om het al dan niet anders te doen.

In mijn blog van vorige maand ging ik in op de SLIM methode van Scott Kelby en een van de onderwerpen die ik daar besprak ging over bovenstaande vraag. Organiseer je je foto’s nu in folders of juist niet? Daar ben ik toen al even kort op ingegaan maar het leek me een mooi onderwerp om eens apart aandacht aan te besteden. Hoewel ik geen voorstander ben van het organiseren van je foto’s in folders probeer ik hier wel om dat zo goed als mogelijk te onderbouwen. Ikzelf ben (net als vrijwel iedereen) namelijk ook begonnen met het organiseren in folders en ik was daar destijds zelfs ronduit voorstander van. Ook ik had dus moeite met de paradigmashift; het idee om het anders te moeten/willen doen en dat dan ook daadwerkelijk te gaan doen. Toch ben ik uiteindelijk geswitcht en hier leg ik uit waarom en hoe.

Waarom organiseren in folders?
Folders (mappen) ‘voelen’ aan als de echte plek waar onze bestanden staan. Het geeft een gevoel van ‘in control zijn’ wanneer je een map aanmaakt met een bepaalde naam en je daar dan je foto’s in zet. Jij bepaalt wat de naam van de folder en de bestanden is en daardoor weet je ze later ook weer terug te vinden. Dit omdat je hoogstwaarschijnlijk dezelfde logica zult hanteren bij het opzoeken van een bestand als die je hanteerde bij het aanmaken.

Hoewel deze folderstructuur natuurlijk helemaal niet fysiek is zijn we deze virtuele weergave van een kantoorsetting (bureaublad, mappen e.d.) toch als zodanig zijn beschouwen. We slepen foto’s van de ene folder naar de andere maar in werkelijkheid blijft de data op de harde schijf gewoon op dezelfde plek staan. Alleen de index wijzigt en die geeft jou de indruk dat het bestand nu op een andere plek staat. Denk hier eens rustig over na.

We zijn dus eigenlijk al lang aan een virtuele omgeving gewend, echter zonder dat we daar erg in hebben. Ik ben er dan ook van overtuigd dat we snel kunnen wennen aan een andere virtuele omgeving, een die niet werkt met folders maar met ‘labels’. Het bestand wordt daarbij niet in een folder of map geplaatst maar er wordt een (of meerdere) labels aan gekoppeld. Wanneer je dan op zo’n label klikt zie je alle foto’s die van dat label zijn voorzien. Daar waar een foto (of ander bestand) maar in een folder kan staan (zonder duplicaten te hoeven maken) kan diezelfde foto van meerdere labels worden voorzien.

Voorbeelden
Iedereen die Gmail heeft herkent bovengenoemd principe waarschijnlijk wel. Ook daar gebruik je geen mappen om je mail in op te bergen (zoals bijvoorbeeld in Outlook) maar gebruik je zogenaamde labels. Een mail kan meerdere labels krijgen en verschijnt in beeld zodra je op een van die labels klikt. Het betreffende mailtje bestaat echter maar een keer en toch verschijnt het in alle verschillende categorieën die de labels vertegenwoordigen. Stel dat je hetzelfde in Outlook zou willen doen dan maak je waarschijnlijk een kopie van het betreffende mailtje en plaats je die in een andere map.

Voor foto’s die je in folders wilt beheren geldt iets soortgelijks. Stel, je bent op vakantie geweest naar Oostenrijk dan zou je mappenstructuur er als volgt uit kunnen zien:

Afbeeldingen/Vakanties/Oostenrijk 2017/

Of

Afbeeldingen/2017/Vakantie Oostenrijk

Of een andere structuur natuurlijk, er zijn talloze varianten te bedenken en je hebt zelf wel een idee hoe dit er in jouw omgeving uit zou gaan zien.

Stel nu dat je graag vogels, landschappen, architectuur en/of mensen fotografeert. De kans is groot dat je die ook graag wilt groeperen. Iets als:

Afbeeldingen/vogels/mus
Afbeeldingen/vogels/meeuw
Afbeeldingen/vogels/kraai

Je ziet dat het hier al veel lastiger wordt. Je moet iedere afzonderlijke foto beoordelen en op de juiste plek neerzetten. Helemaal lastig is het bij de foto’s van vogels die je gemaakt hebt tijdens je vakantie in Oostenrijk in 2017… Sleep je ze dan uit de vakantiemap naar de juiste vogelmap of maak je kopieën van de betreffende foto’s?. Wat denk je van een foto waarop zowel een Kraai als een Meeuw is te zien?

Soortgelijke problemen kom je tegen bij mensen op de foto’s. Groepeer je die per individuele persoon of op familienaam? Hanteer je bij vrouwen dan hun geboortenaam?
Wanneer je een virtuele groepering hanteert zoals ‘labels’ in Gmail (in andere programma’s heeft dit mechanisme vaak een andere naam. In Lightroom heet het bijvoorbeeld ‘Verzameling’) hoef je niet per se meer te kiezen, je kunt beide naast elkaar hanteren. Het ene sluit het andere niet uit, in tegenstelling tot folders.


Je zult wellicht redeneren (althans, dat deed ik) dat je foto’s toch ergens op de filesysteem (in folders) moeten staan. Dit kun je echter volledig geautomatiseerd aan Lightroom overlaten. Die doet dit op basis van de datum waarop de foto’s zijn gemaakt: 
De tijd die je hier ‘wint’ kun je dan besteden de ‘virtuele’ organisatie (In Lightroom bijvoorbeeld).

Overwegingen m.b.t. dubbele bestanden
Zoals je hebt gezien bestaat bij het organiseren in folders het risico dat er op een gegeven moment een kopie van een foto ontstaat. Beheerstechnisch kan dit in de toekomst problemen opleveren omdat je niet meer weet welk nu het origineel is. Wanneer de bestanden identiek zijn maakt dat natuurlijk niet uit maar wanneer een van beide is bewerkt of aangepast wel.

Overwegingen m.b.t. back-up
Wanneer je foto’s van de ene folder naar de andere folder verplaatst wordt dat door de meeste back-up programma’s als een verwijdering op de oude locatie gezien en een nieuw bestand op de nieuwe locatie.  Op een lokale harde schijf of een externe harde schijf is dit niet zo’n probleem maar over het netwerk (naar bijvoorbeeld een NAS of naar een online back-up) is dit wel een issue vanwege de beperkte bandbreedte van het netwerk. Het kost domweg veel tijd voordat de back-up klaar is. Wanneer er in de tussentijds iets met de originelen gebeurt heb je een probleem.

Dubbele bestanden (zie vorige overweging) nemen dubbel zo veel plaats in op de back-up (dubbele kosten) en kosten dubbel zo veel tijd om naar de back-up locatie te komen.

Na bovenstaande argumenten om van folders af te stappen als belangrijkste organisatie instrument voor m'n foto's volgt hieronder hoe dit dan concreet kan worden vorm gegeven in Adobe Lightroom.  

Hoe gaat dit dan concreet in Lightroom?
Eigenlijk biedt Lightroom je verschillende mogelijkheden om je werk te organiseren; met behulp van verzamelingen of met trefwoorden. Beide leg ik hieronder uit maar het is goed om te beseffen dat je ze niet beide hoeft te gebruiken maar een keuze kunt maken. Naast elkaar gebruiken van beide methodes mag en kan uiteraard wel.

Verzamelingen
Als eerste ga ik in op verzamelingen omdat die een grote gelijkenis hebben met folders.
Om de vergelijking met folders en subfolders verder door te trekken; we praten dan over ‘verzamelingensets’ en ‘verzamelingen’. De foto’s worden ondergebracht in verzamelingen en die verzamelingen kun je weer onderbrengen in verzamelingensets. Die sets kun je overigens weer onderbrengen in andere sets zoals hieronder is afgebeeld:

Het icoontje van een schoenendoos representeert dus een verzamelingenset en die kun je aanmaken door op de + te klikken in de balk met de titel ‘Verzamelingen’. Je ziet hier dat ik twee verzamelingensets op het hoogste niveau heb aangemaakt, een voor werk en een voor persoonlijk werk. Daaronder heb ik ook een aantal verzamelingsensets aangemaakt en op het ‘laagste’ niveau, betreft het dan de verzamelingen. Beide maak je op dezelfde manier aan met het + knopje.  

Waar ikzelf mee ben begonnen is een verzameling aanmaken voor iedere set foto’s die ik normaal gesproken bij elkaar in 1 folder zou plaatsen. Vaak een aansluitende reeks van een bepaalde gebeurtenis.

Bij opdracht 3 bij Klant C bijvoorbeeld ben ik ’s ochtends begonnen met groepsfoto’s, daarna met de individuele portretten en de rest van de dag ben ik op de werkplekken geweest om daar foto’s te maken. Bij terugkomst kan ik dan heel snel alle foto’s in de juiste verzameling onderbrengen door ze er eenvoudigweg naar toe te slepen. Ik maak ook vaak een verzameling met alle foto’s van de betreffende opdracht maar dat gaat eenvoudiger met een slimme verzameling maar daarover later meer…

Trefwoorden
Hoewel ikzelf dus ben begonnen met het nabootsen van mijn folderstructuur in verzamelingen (zie hiervoor) is mijn ervaring dat de groepering er eigenlijk helemaal niet toe doet... Het belangrijkste is dat je je foto’s maar terug kunt vinden op het moment dat je ze nodig hebt.

Het lastige is echter dat je deze zoekwens vooraf helemaal niet goed kunt voorzien...

Het overgrote deel van de zoekvragen die ik in mijn carrière kreeg van klanten en familie waren AdHoc. Ze sloten dan ook nooit aan bij de structuren die ik vooraf had bedacht. Toen ik dit een aantal malen bij de hand had gehad, heb ik besloten om mijn energie vooral te steken in het beter faciliteren van dit soort zoekvragen. Het mechanisme daarvoor heet ‘trefwoorden’ (keywords). Het voordeel daarvan is bovendien dat het systeem compatible is met andere systemen. Mocht ik ooit van Lightroom over willen stappen naar een ander fotobeheersysteem dan komen mijn trefwoorden gewoon mee. 

In mijn Workflow zorg ik er expliciet voor dat mijn foto’s van trefwoorden worden voorzien. Daarbij gebruik ik Lightroom trouwens ook (zodat ik het niet vergeet); Iedere nieuw binnengekomen foto wordt namelijk automatisch voorzien van wat ik een ‘helpertrefwoord’ noem. In dit concrete geval is dat @NogTrefwoordenToeTeVoegen

Alle foto’s krijgen dit woord dus standaard mee (net als mijn copyrightgegevens bijvoorbeeld), ik heb daar dan ook geen handmatige handelingen o.i.d. meer voor nodig.

Wanneer ik dan eens tijd heb ga ik een setje van deze foto’s (zie onderwerp ‘slimme verzamelingen’ hieronder) bij langs en voeg ik trefwoorden toe. Wanneer ik daar tevreden over ben verwijder ik het betreffende helpertrefwoord.

Om het proces van ‘keyworden’ enigszins behapbaar te houden maak ik wel onderscheid voor welke foto’s ik dit doe. Ik hanteer daarbij de logica dat wanneer ik een foto zoek ik eigenlijk alleen geïnteresseerd ben in de beste foto’s die aan mijn zoekcriterium voldoen. Ik besteed dus ook daadwerkelijk meer tijd aan mijn 4 sterrenfoto’s dan aan mijn 2 sterrenfoto’s wanneer het gaat om het toevoegen van trefwoorden (ditzelfde onderscheid pas ik toe bij het ‘ontwikkelen’ van mijn RAW opnames). 

Lightroom heeft uitgebreide zoekopties waarmee je foto’s kunt terugvinden. Je kunt daarbij zaken als trefwoorden (en andere zelf toegevoegde gegevens) combineren met gegevens die door je camera zijn toegevoegd zoals datum e.d. Op die manier kun je je zoekresultaten steeds verder ‘filteren’ totdat je het gewenste resultaat hebt:

In bovenstaand voorbeeld heb ik gefilterd op alle foto’s die gemaakt zijn op 16 februari 2014 met als trefwoord Hunebed met diafragma F5 en ISO 640 met vijf foto’s als zoekresultaat.

De rol van ‘slimme verzamelingen’
Wanneer het concept van trefwoorden in de plaats van verzamelingen duidelijk is kun je nog een abstractieniveau dieper gaan met ‘Slimme verzamelingen’. Daarmee kun je foto’s automatisch groeperen aan de hand van (heel veel verschillende) kenmerken van de foto’s zoals trefwoorden. Simpel gezegd zou je het kunnen beschouwen als een zoekopdracht zoals hierboven beschreven maar dan vooraf vastgelegd. Wanneer er dan een nieuwe foto wordt gemaakt die voldoet aan het criterium verschijnt die ook in het zoekresultaat (In dit geval lukt dat natuurlijk niet omdat de opnamedatum onderdeel is van de zoekopdracht).

Hoewel je slimme verzamelingen prima kunt gebruiken als alternatief voor ‘gewone’ verzamelingen worden ze over het algemeen toch anders gebruikt door fotografen, namelijk ter ondersteuning van hun workflow.
Wanneer de foto’s overkomen naar de computer worden er een aantal ‘helpertrefwoorden’ aan toegevoegd die overeenkomen met het werk dat ik aan al mijn foto’s wil doen. @NogTeWaarderen bijvoorbeeld en @LocatieToevoegen. Ik gebruik een @ teken ter onderscheid met 'gewone' trefwoorden. 

Met behulp van deze helpertrefwoorden maak ik slimme verzamelingen aan welke alle foto’s toont die dit trefwoord bevatten (alle nieuwe binnengekomen foto’s dus):

Op een moment dat ik eens tijd heb om een aantal te voorzien van een sterwaardering dan doe ik dat. Wanneer ik daarmee klaar ben verwijder ik het betreffende helpertrefwoord uit die foto’s (dat kan overigens bij de betreffende groep foto’s tegelijk). Ze verschijnen dan niet meer in de betreffende slimme verzameling. 

Hierboven is te zien dat er geen foto’s meer zijn die gewaardeerd hoeven te worden maar dat er nog wel een hoop zijn waar ik locatiegegevens aan toe zou moeten voegen en namen van personen: 

Locatiegegevens vind ik echter niet zo belangrijk, tegenwoordig probeer ik die automatisch mee te geven m.b.v. GPS. 

Namen is eigenlijk achterhaald met de huidige versie van Lightroom. Die heeft namelijk gezichtsherkenning waardoor het handmatig noteren van namen van personen op de foto’s in de trefwoorden eigenlijk niet meer nodig is. Dit doe ik dan ook al een tijdje niet meer en eigenlijk zou deze stap uit m’n workflow verwijderd kunnen worden.

Dit illustreert overigens nog iets en dat is dat je worfklow steeds aan verandering onderhevig is en dus nooit echt ‘af’ is.

Veel fotografen gebruiken de slimme verzamelingen net als ik, om bij te houden waar ze gebleven zijn met hun werk. Voor eenmalige zoekvragen volstaat de zoekfunctie, daarvoor hoef je geen slimme verzameling aan te maken.

maandag 1 mei 2017

Is de ‘Slim’ methode van Kelby wel zo slim?





Kortgeleden las ik een discussie in een forum over de ‘SLIM’ methode van Scott Kelby (link). SLIM staat voor Simplified Lightroom Image Management en de reden waarom Scott het heeft bedacht is sympathiek:

“It’s designed for regular everyday Lightroom users. It’s not for Lightroom experts who are have a plan that works in place; it’s not people who contribute stock images, it’s not for working journalists; it’s not for users who enjoy complex systems. It’s for “everybody else.” Regular photographers who just want a really simple way to organize and backup their images, and their catalog, and be able to find their images without a ton of effort and planning up front, so they can stop all the worrying and frustration and really enjoy Lightroom again.”

Voor alledaagse Lightroomgebruikers dus en juist niet gericht op professionals (fotografen, journalisten, etc) of doorgewinterde hobbyisten waar al voldoende hulpbronnen voor bestaan.

Bij nadere bestudering blijkt Kelby’s system zo eenvoudig dat het helaas de kracht van Lightroom onbenut laat, het schiet zijn doel volgens mij daarom voorbij.

Een interessante vraag is hoe een autoriteit op het gebied van Lightroom en Photoshop de uitgangspunten van Adobe (toen ze Lightroom zijn gaan ontwikkelen) zo bij zich neer legt. Er zijn volgens mij namelijk geen objectieve voordelen te halen uit zijn adviezen maar wel belangrijke nadelen. Laten we er eens een paar bij pakken:

1. Het hernoemen van de folders waarin de foto’s terecht komen

Kelby adviseert om in de foldernaam een beschrijving van het gefotografeerde op te geven, bijvoorbeeld ‘vakantie Oostenrijk’. Dit in tegenstelling tot wat Adobe propageert, namelijk een datum-gebaseerde folder structuur zoals ‘ 2016-09-16’

Voordelen van dit advies:

Je herkent aan de naam van de folder welke foto’s erin zitten, dus wanneer je door je collectie ‘browst’. Of dit werkelijk een voordeel is vraag ik me af. Wanneer je namelijk foto’s zoekt door middel van het browsen door je folders dan maak je geen gebruik van de kracht van een fotobeheerprogramma als Lightroom. Dit systeem zou je prima kunnen hanteren met alleen een browser zoals de Windows verkenner of Apple’s Finder, daarvoor hoef je dus geen duur programma aan te schaffen als Lightroom.

Nadelen van dit advies:

Een nadeel van dit hernoemen is dat dit mensenwerk is. Het kost je dus tijd. Lightroom ’s standaard datum-gebaseerde naam werkt volledig automatisch. Wanneer je nu de tijd die je hiermee bespaart zou besteden aan het toekennen van trefwoorden (vakantie Oostenrijk) aan de foto’s dan ben je wel toekomstbestendig bezig. Deze trefwoorden kun je namelijk later gebruiken om je foto’s weer terug te vinden. Het is namelijk vrij zeker dat je toekomstige zoekwensen nu nog niet helder zijn. Laat dit vooral even bezinken!

Mocht je in de toekomst ‘vakantie Oostenrijk’ willen zoeken dan kom je er wel met Kelby’s structuur maar het voorziet niet in zoekwensen waarover je vooraf niet hebt nagedacht. Wat bijvoorbeeld van een specifieke foto die je in Salzburg hebt gemaakt van een bepaalde kerk? Vooral wanneer je vaker in Oostenrijk bent geweest weet je misschien niet meer precies in welk jaar je de betreffende kerk hebt bezocht. Wanneer je nu je foto’s van trefwoorden hebt voorzien dan kun je zoeken op ‘Oostenrijk’ en ‘Salzburg’ en ‘Kerk’. Grote kans dat je de foto dan meteen hebt gevonden. Met het browsen door je folders zou je daar potentieel heel veel tijd mee kwijt zijn geweest.

Kelby zegt "Adding multiple keywords to a photo takes about a minute, finding a photo in an organised tree takes about the same, so why using that much time in adding keywords"

Hier ben ik het grondig mee oneens. Uit mijn eigen ervaring blijkt namelijk dat dit niet het geval is en dat het zoeken van foto’s door te navigeren door je folders erg inefficiënt is. Hij gaat er bovendien vanuit dat je net zo vaak zult zoeken als dat je foto’s in je structuur onderbrengt… Dat is natuurlijk niet zo. In werkelijkheid breng je maar een keer structuur aan maar zoek je veel vaker. Dit kun je dus niet zondemeer tegen elkaar wegstrepen.

Ook het feit dat er database gedreven fotobeheerprogramma’s bestaan als Lightroom, Expression Media e.d. illustreert naar mijn mening de behoefte aan organisatie die beter is dan met folders. Wanneer je niet gelooft in dit uitgangspunt, gebruik dan gewoon de Windows verkenner, Apple’s Finder of Adobe’s Bridge.

Bij grote gebeurtenissen in de familie, huwelijken, sterfgevallen e.d. ontstaan altijd zoekwensen waar je vooraf niet aan gedacht hebt. Een structuur bedenken doe je dan ook beter niet vooraf maar juist achteraf, op het moment dat je hem nodig hebt.

Trefwoorden zijn hierbij het krachtigste hulpmiddel, steek daar dus je tijd in en laat de foldernamen zoals Lightroom die voor je bedacht heeft over aan Lightroom. Dit kost je evenveel tijd maar biedt je veel extra’s. Het overlaten van de folderstructuur aan Lightroom heeft overigens ook andere voordelen zoals rondom bestandsbeheer; het veilig stellen en houden van je fotobestanden met back-ups e.d.

2. Het ‘spiegelen’ van verzamelingen (collections) met je folderstructuur

Wat mij betreft 100% verspilde energie. Wat Kelby hier adviseert is om een collectiestructuur in Lightroom (een soort ‘label’) aan te maken die gelijk is aan de structuur die je net hebt opgezet met folders. Ik snap wel waarom hij die collectiestructuur wil, omdat je de folderstructuur namelijk nergens in Lightroom ziet (behalve de bibliotheek). Verzamelingen daarentegen zie je overal, ook tijdens het ontwikkelen.

Adobe’s uitgangspunt is namelijk dat je de (logische) organisatie van je foto’s in verzamelingen doet en op dat principe heeft men Lightroom opgebouwd.

In plaats van meebewegen met dit principe steekt Kelby tijd en energie in het ‘spiegelen’ van informatie vanuit de folders naar collecties zodat die wel overal zichtbaar is. Het lijkt alsof Kelby hier op twee gedachtes hikt: enerzijds tegemoetkomen aan de gebruikers die gewend zijn om hun organisatie in folders te doen en daar het liefst bij willen blijven en anderzijds op het optimaal kunnen gebruiken van Lightroom. Deze tegenstrijdigheid wringt echter enorm en kost in dit geval daarom onnodige handelingen en verloren tijd.

Beter zou zijn om te kiezen: A). ik ga m’n organisatie doen met folders en gebruik dan een applicatie die daar geschikt voor is (Windows verkenner, Apple Finder, Adobe Bridge, etc).
Of B). ik conformeer me aan het ontwerp van Lightroom en probeer me die eigen te maken zodat ik de tooling optimaal kan gebruiken om m’n foto’s te beheren. In het laatste geval laat je de folderstructuur dan over aan Lightroom, die handelt het dan volledig automatisch voor je af. De organisatiestructuur (die je voorheen in folders deed) doe je in het vervolg dan met (slimme) verzamelingen en/of (hierachische) trefwoorden. Je zult merken dat dit hele krachtige instrumenten zijn om grip te krijgen en te houden op je foto’s en het werk daaromheen (workflow).

3. Het overzetten van de foto’s van toestel (of fotokaart) naar de computer

Kelby adviseert om dit zogenaamde ‘ingestion’ proces buiten Lightroom om te doen. Eerst de foto’s van je camera of kaartlezer naar je computer halen, daar dan de folder-reorganisatie (en het hernoemen) te doen en deze dan pas toe te voegen aan Lightroom.

Het importproces van Lightroom kan dit hele proces volledig geautomatiseerd voor je afhandelen en daarnaast nog veel extra’s. Ik begrijp dat het importproces van Lightroom een bepaalde leercurve heeft maar het is volgens mij goed om daar vanaf het begin af aan vertrouwd mee te raken, ook als beginner. Dit zorgt ervoor dat je later veel gemakkelijker in staat bent om er meer te halen en bovendien hoef je dan geen ‘ongewenste’ handelingen weer af te leren.

Tenslotte

Ik snap de bedoeling van Kelby uiteraard wel: handvaten geven aan mensen die net met Lightroom beginnen of zich er liever niet al te diep in willen verdiepen.

Toch denk ik niet dat de SLIM methode daarvoor de ideale oplossing is. Eenvoudig beginnen met Lightroom kan volgens mij ook zonder de uitgangspunten en principes ervan geweld aan te doen.

Ik stel dan ook voor om een nieuwe methode te ontwikkelen: ELF – Eenvoudig Lightroom Fotobeheer!








dinsdag 4 april 2017

Lightroom specifieke eigenschappen voor HDR en Panorama


Achtergrond
Sinds versie 6 van Lightroom of CC 2015 kun je HDR’s en Panorama’s genereren van een set andere foto’s. Die moeten dan natuurlijk wel met die bedoeling gemaakt zijn.

Een panorama maak je met een horizontale of verticale reeks foto’s. Lightroom laat die dan ‘samensmelten’ tot één samengestelde, langgerekte foto, de panorama. Daarvoor dienen de foto’s uit de reeks elkaar wel gedeeltelijk te overlappen en qua belichting niet teveel van elkaar te verschillen.

HDR (High Dynamic Range) zijn foto’s met een veel groter dynamisch bereik dan normaal.  Bij HDR worden foto’s samengevoegd van hetzelfde onderwerp maar met verschillende belichtingen. De belichtingsmeter van de camera geeft bijvoorbeeld een belichting aan van 1/500. Dan maak je daarnaast nog een foto met 1/125 en een met 1/2000. Je hebt dan een reeks opnames met respectievelijk 0, +2 en -2 stops belichting (een normaal belichte foto, een overbelichte foto en een onderbelichte foto).  Vaak hoef je dit niet eens handmatig te doen omdat de camera er een optie voor heeft (Bracketing). Het idee is dat de overbelichte foto detaillering in de schaduwen bevat die de normaal belichte foto niet bevat. De onderbelichte foto bevat detaillering in de hoge lichten die de normale foto niet heeft. Wanneer je ze dan samenvoegt heb je alle detaillering tot je beschikking, daar waar je normale foto ‘dichtgelopen’ schaduwen zou hebben gehad en ‘uitgevreten’ lichte partijen.
Van belang bij HDR is wel dat camera niet te veel verschuift tussen de verschillende afzonderlijke opnames. Bovengenoemde bracketing optie is dan handig omdat je dan de hele serie foto’s kunt maken zonder je oog van de zoeker te halen. Met bracketing kun je een HDR reeks dan ook vaak uit de hand maken. Wanneer je de instellingen telkens handmatig moet wijzigen zul je over het algemeen wel een statief nodig hebben.

Nieuwe foto!
Bij zowel HDR als Panorama genereert je dus een nieuwe foto. Een DNG bestand dat nog niet eerder bestond. Je begon met bijvoorbeeld 3 foto’s en nadat je ze samenvoegt (met bijvoorbeeld Lightroom maar er zijn talloze andere mogelijkheden) heb je er een vierde bij. Het is dus niet zo dat de foto’s ‘echt’ worden samengevoegd, de afzonderlijke foto’s blijven als zodanig bestaan en er komen dus alleen nieuwe bij; de HDR’s en Panorama’s.
Nu heb je, voordat je een HDR of Panorama gaat genereren, wellicht al bewerkingen toegepast op één of meerdere ‘bron’foto’s. Dan is het de vraag wat daarvan mee zal komen naar de HDR of Panorama die (mede) met deze foto tot stand is gekomen. Het korte antwoord is dat zeker niet alles meekomt. Daar zijn verschillende redenen voor en die variëren per situatie. Jeffrey Friedl, maker van veel Lighroom plugins (link) heeft één en ander uitgezocht Ik heb zijn bevindingen aangevuld met mijn eigen screenshots:

 
HDR
Veel mensen vragen zich af hoeveel foto’s er nodig zijn in een serie (bracket) voor een HDR samenvoeging. Volgens de ontwikkelaars van Adobe heb je aan twee belichtingen voldoende mits die drie stops of minder uit elkaar liggen (-1,5 stop en + 1,5 stop). Is de afstand groter dan heb je meer opnames (belichtingen) nodig. De richtlijn is:
  • van -1.5 tot 1.5 = 2 opnames
  • van -3.0 tot 3.0 = 3 opnames
  • van -4.5 tot 4.5 = 4 opnames
  • van -6.0 tot 6.0 = 5 opnames





HDR en Panorama ontwikkelinstellingen
De ontwikkelinstellingen worden niet altijd op dezelfde manier overgenomen tussen de foto’s in een HDR of Panorama reeks:

Bij een panorama worden er geometrische veranderingen toegepast op het eindresultaat. Daarom worden de geometrische instellingen van de foto’s die de panorama vormen zoals lens correcties en transformaties (upright) niet meegenomen in het eindresultaat (Behalve ‘rand verwijderen’ in het penseelgereedschap).

Bij HDR wordt het dynamisch bereik groter gemaakt dan de oorspronkelijke opnames en daarom worden de primaire instellingen die daar invloed op uitoefenen (zoals belichting, contrast, hooglichten, schaduwen, witte tinten en zwarte tinten) niet overgenomen van de ‘bronfoto’s’ naar het HDR resultaat. 
De instellingen die niet over worden genomen (ze worden gereset) vanuit de bronfoto’s (bij zowel HDR als Panorama’s ) zijn:
  • Lokale correcties
  • Rode ogen
  • Upright (transformatie)
  • Uitsnijbedekking (Crop)




Instellingen die (op genoemde uitzonderingen na) wel meekomen vanuit de bronfoto’s zijn:
  • Basis paneel (behalve de primaire instellingen voor HDR zoals hierboven genoemd)
  • Kleurtintcurve paneel (HDR niet, Panorama wel)
  • HSL/Kleur/Zwart-wit paneel
  • Gesplitste tinten paneel
  • Details paneel
  • Lenscorrecties paneel (HDR wel, Panorama alleen ‘rand verwijderen’)
  • Effecten paneel
  • Camerakalibratie paneel (behalve procesversie, die moet altijd de recentste zijn voor HDR)
  • Vlekken verwijderen tool (alleen voor panorama’s)



vrijdag 31 maart 2017

31 maart, wereld back-up dag!

31 maart is het wereld back-up dag. 

Ieder jaar is er op deze datum aandacht voor een goede back-up. Dit omdat slechts 30% het anno 2017 nog maar heeft geregeld!  
De aandacht is er enerzijds voor de bewustwording maar er worden ook enorm veel praktijktips uitgewisseld, bijvoorbeeld op http://www.worldbackupday.com/nl/ 

Denk je eens in dat je je foto's zou kwijtraken. Ik heb al heel vaak radeloze mensen in fora hulp zien vragen. Soms zijn er oplossingen maar ook heel vaak niet. De oorzaken zijn heel divers maar dezelfde redenen om geen back-up in te regelen komen telkens weer terug:

  • "Ik weet dat het moet maar ik heb nu even geen tijd/geld/zin, ik doe het binnenkort"
  • Mensen onderschatten de risico's dat het hun overkomt
Bij het eerste punt speelt ook mee dat mensen vaak het idee hebben dat het ingewikkelde materie betreft en dat ze zich daar eerst in moeten verdiepen. 
Voor wat betreft het tweede punt moet je je realiseren dat techniek hoe dan ook een keer stuk gaat, de vraag is alleen wanneer. Als je dit al een tijdje voor bent door deze techniek te vervangen voordat het stuk ging heb je wellicht het idee dat de risico's meevallen. Toch is dat niet het geval. Al die radeloze mensen die ik heb gezien bevestigen dat. Zij dachten dit namelijk ook. Een back-up, vooral voor bestanden die je niet meer terugkrijgt zoals foto's en video's zouden een veel hogere prioriteit moeten hebben.


Dus, Mocht je nog geen back-up ingeregeld hebben, denk dan niet te lang na en doe het gewoon, vandaag nog!

Een hele pragmatische insteek hiervoor beschreef ik alweer een tijdje geleden hier: https://digitaalfotobeheer.blogspot.nl/2009/02/backup-je-fotomateriaal.html

Wil je wat meer verdieping dan kan dat hier:
https://digitaalfotobeheer.blogspot.nl/2010/02/het-belang-van-ook-back-ups-op-dvd.html


-->

woensdag 1 maart 2017

Review SAAL fotoalbum



SAAL is een nog relatief nieuwe speler op de Nederlandse markt maar ze timmeren marketingtechnisch wel hard aan de weg. Zo werd ik in de gelegenheid gesteld om hun foto albums aan een vergelijking te onderwerpen op voorwaarde dat ik m’n bevindingen zou publiceren. Nu, dat liet ik me geen twee keer zeggen. Vandaar dus voor de verandering eens een review van een fotoalbum in deze blog.

Mijn referentiekader is CEWE, ook een Duits bedrijf en ze richten zich beide op de consumentenmarkt. Hoewel ik mijn fotografie serieus neem laat ik mijn privé-albums niet bij een vaklab maken i.v.m. de prijs. Dan zou je bij centrales als Eyesonmedia (vroeger Capilux), Fifocolor, Procolor of zo uitkomen maar zoals gezegd is me dat soms te duur.

De laatste tien jaar laat ik m’n privéalbums dan ook voornamelijk bij CEWE (al dan niet via AH) maken omdat die me goed bevalt, goede prijs/kwaliteitsverhouding, consistente kwaliteit en eenvoudige software.
NB: Wie ervaringen van anderen wil zien over alle labs in Nederland moet vooral even een bezoekje brengen aan http://www.onlinefotoservices.nl/

Software

Zoals de meeste online fotoservices heeft SAAL eigen software om een fotoboek mee te maken. Die is overigens niet per se nodig, ze kunnen ook PDF van andere software verwerken. Ik heb echter wel hun software gebruikt en wat me opviel is dat het qua gebruik veel lijkt op wat ik eerder heb gebruikt bij andere leveranciers.
Wel zijn er (ook hier) nog wel wat verbeteringen mogelijk. Zo kun je in het linker venster een map kiezen waarin de foto’s staan die je voor het album wilt gebruiken, die had ik vooraf namelijk al even klaargezet. Echter blijft de betreffende map niet de hele tijd beschikbaar maar wordt er, zonder dat ik daarom vraag, een andere map geopend. Dan moet ik dus zelf eerst weer terug naar mijn ‘foto map’. Ik kon niet achterhalen wat dit gedrag veroorzaakte.  Na vrijwel iedere pagina gebeurde het maar niet altijd…

Ook was ik gewend om een foto met een rechtermuistoets als achtergrond toe te wijzen voor de linkerpagina, de rechterpagina of beide. De SAAL software kent alleen de laatste optie terwijl ik die juist niet zo vaak gebruik. Een paginagrote foto op één van de pagina’s gebruik ik echter vrij vaak en dat moest ik dus telkens met de hand doen. Niet zo heel veel werk maar toch.

Verder heb ik geen bijzonderheden aan de software kunnen ontdekken. Het werkt eenvoudig en intuïtief. Ik heb een hekel aan de standaard sjablonen en opmaaksuggesties die dit soort programma’s vaak kennen en daar heb ik dan ook geen gebruik van gemaakt. Of de SAAL versie beter of slechter is dan de concurrentie kan ik dan ook niet zeggen.

Ook de software van CEWE is niet perfect trouwens, zo duurt het ‘laden’ van een map met foto’s veel langer dan wat ik nu bij SAAL heb gezien. Ik heb wel de indruk dat de software van CEWE meer mogelijkheden biedt dan die van SAAL.

Album

Waar het om gaat is natuurlijk de kwaliteit van het boek en dan vooral de foto’s. Nu, die heb ik gelukkig wel goed kunnen vergelijken met wat ik gewend was.
Ik heb namelijk een ‘Portfolio’ album gemaakt met veel van mijn beste foto’s.

Uiteraard zijn de meeste van die foto’s al wel eens in eerdere fotoboeken beland en dat geeft mooi gelegenheid om de foto’s te vergelijken! Belangrijk om te vermelden is dat ik wel altijd voor echte foto’s kies en dus niet voor print. Dat scheelt kwalitatief (en prijstechnisch) namelijk nogal wat. We vergelijken dus wel appels met appels.

Ik begin de vergelijking aan de buitenkant van het album.


De verhouding is iets anders, het SAAL album is wat langwerpiger dan het album van CEWE hoewel het in beide gevallen om een liggend A4 album ging.  Onderop het album van CEWE, bovenop die van SAAL.

De binding ziet er op het oog hetzelfde uit:


Onderop het album van CEWE, bovenop die van SAAL

Wanneer je het album opent zie je bij SAAL meteen de eerste foto, in tegenstelling tot het album van CEWE waar eerst een schutblad zit:


Het valt op dat de 'structuur' van de kaft als het ware 'door de eerste foto heen schijnt’, dat vind ik eigenlijk niet zo mooi: 

Een schutblad ziet er bovendien wat professioneler uit naar mijn mening. (dat de foto’s niet precies in de vouw van de pagina’s vallen is overigens een bewuste keuze van mij geweest).

Aan de achterkant iets vergelijkbaars. Bovendien valt de barcode (QR code) bij SAAL over de laatste foto:

De kwaliteit van de foto’s is vergelijkbaar met die van CEWE. Er zijn kleine verschillen maar aangezien ik niet met ICC kleurprofielen heb gewerkt zou een volgend album bij hetzelfde lab er waarschijnlijk ook al anders hebben uitgezien. SAAL laat gewoon een goede kwaliteit afdruk zien waarmee ik erg tevreden ben.

Bij SAAL kun je het boek (net als bij CEWE) ook zonder barcode op de achterkant krijgen maar dan wel tegen bijbetaling, een erg onsympathieke werkwijze wat mij betreft. Bij SAAL vond ik de barcode overigens zo onopvallend dat ik hem heb laten zitten:

Boven de barcode van CEWE (groot en pontificaal in het midden) en onder die van SAAL (zeer klein en onopvallend in de hoek geplaatst maar wel over de laatste foto van het boek heen)

Financieel

Prijstechnisch liggen de albums van SAAL net iets beneden niveau als mijn referentiekader CEWE. Het boek dat ik meestal bestel en nu ook weer heb besteld betreft een hardcover Large (A4), liggend formaat op echt fotopapier, glanzend:


 De betalingsafhandeling verliep vlot en soepel, je kunt betalen via iDEAL of PayPal.

Afhandeling
Daags na de bestelling ontving ik al een bericht dat het album onderweg was dus dat gaat lekker vlot. Alleen had de post er nog bijna een week voor nodig om het af leveren maar daar heeft SAAL natuurlijk geen invloed op.

Conclusie

Mijn doel was om te kijken of het de moeite loont om van leverancier te switchen. Daarvoor moet de ‘uitdager’ gewoonlijk toegevoegde waarde leveren en kortgezegd heb ik dat niet gezien.
Op een aantal fronten (kwaliteit van de foto’s en de binding) evenaart SAAL die van CEWE. Op één onderdeel is SAAL beter (de barcode) maar op een belangrijk onderdeel (geen schutblad) is SAAL slechter. De prijs zou dan de doorslag moeten geven maar ook daar zie ik nauwelijks verschil, SAAL is iets goedkoper maar niet substantieel.
Van CEWE zie ik regelmatig wat aanbiedingen voorbij komen maar ik ben ervan overtuigd dat dit bij SAAL ook wel zou gaan gebeuren. Kortom, ook hier is het in evenwicht.



Voor mij is er dan ook geen reden om van leverancier te wisselen maar ik heb het wel erg leuk gevonden om aan de test mee te doen. Ik wil SAAL dan ook bedanken voor deze mogelijkheid!