vrijdag 1 mei 2020

Wild fotograferen, esthetiek versus ethiek

Op Instagram, Flickr en andere (social) media zie je vaak de mooiste foto’s van wild voorbijkomen maar dankzij Paul Bertner vraag ik me wel steeds vaker af hoe die foto’s eigenlijk zijn gemaakt. 
Zijn persoonlijke ontboezemingen op ‘The Con in Conservation’ bijvoorbeeld openden mijn ogen voor wat betreft menselijke tussenkomst en hoe dieren eigenlijk worden beïnvloed.

Eigenlijk wist ik natuurlijk wel dat er een glijdende schaal bestaat, helemaal als het gaat om commerciële organisaties die fotosafari’s organiseren maar ik ben me er nu wel meer van bewust. Uiteraard wil iedereen de mooiste foto’s van wilde dieren maar hoe ver mag je daarin gaan? Mag je het geluk afdwingen?
De voorbeelden die Paul aanhaalt stuiten mij in ieder geval tegen de borst; een slang langdurig vasthouden en zo neerleggen totdat de compositie en belichting precies goed is of insecten meenemen om later bij de lodge te fotograferen met een uitgebreide flitsinstallatie. Esthetiek ging in die voorbeelden duidelijk boven de ethiek terwijl de betreffende organisaties die juist beweren na te leven/streven.

Met de nieuw opgedane kennis voel ik dan ook de behoefte om er iets mee te doen en daar past de oproep van Paul om verantwoording af te leggen goed bij. Hij is daarvoor in 2017 het Ethical Exif initiatief gestart op facebook, later nader uitgewerkt op zijn blog.

Ethical Exif houdt in dat je transparant bent over de situatie waaronder een foto is genomen. De betreffende informatie is kort en bondig en wordt als watermerk op je foto gepubliceerd, vergelijkbaar met wat vaak gedaan wordt met Exif gegevens zoals brandpuntsafstand, sluitertijd e.d. Vandaar ook de naam ‘Ethical Exif’. Deze informatie wordt dus openlijk getoond op de foto en dus expliciet NIET verborgen in de metagegevens van de foto. Die kan namelijk verloren gaan tijdens het delen terwijl dit bij een watermerk veel minder snel/gemakkelijk gaat.

Paul geeft zelf geen norm aan, over wat goed is en wat niet. Dat verandert namelijk voortdurend en met de inzichten van vandaag zijn zaken fout die gisteren nog goed waren. Het enige wat je wél kunt doen is duidelijkheid verschaffen over de omstandigheden waaronder een foto is gemaakt, dan kan de kijker zelf beoordelen of hij dat goed of fout vindt.

Tenslotte: Als kijker heb je invloed op het gedrag van fotografen door de likes die je uitdeelt op social media. Als het gedrag van de fotograaf niet in overeenstemming is met je eigen normen zul je dat minder snel stimuleren dan wanneer je het niet weet.

De elementen die Paul heeft geïdentificeerd als zowel relevant als belangrijk zijn als volgt:

1) 🄷 - Gezondheidsschaal / stressniveaus (schaal 1-9 met ☠️, de dood van het subject in plaats van 10)

2) 📷 – Gefotografeerd op de plaats waar het subject is gevonden

3) 🖐- Manipulatie van het onderwerp (in het veld of in een studio), dit symbool komt dan in plaats van 📸

4) ⏳ - tijd in gevangenschap

5) 👣 - translocatie (vastleggen, transporteren en vrijgeven van een onderwerp van de ene locatie naar de andere)

6) 🎨 - Gebruik van klonen of uitgebreide nabewerking

7) ↺ - Beeldrotatie

8) - Afspelen van geluiden (voornamelijk gebruikt in vogelfotografie, de wetenschap heeft momenteel geen uitsluitsel over de langetermijngevolgen voor gedrag)

Criteria voor de gezondheidsschaal waarmee de numerieke 🄷-waarde wordt bepaald:

🄷1 - Het onderwerp is zich niet bewust van de aanwezigheid van de fotograaf, houdt zich bezig met normale, ongestoorde activiteiten.

🄷2 - Het onderwerp is op de hoogte van de aanwezigheid van de fotograaf, maar negeert of is gewend aan de aanwezigheid van de fotograaf en vertoont normaal gedrag.

🄷3 - Het subject is op de hoogte van de aanwezigheid van de fotograaf en past zijn gedrag als gevolg daarvan aan (geen onmiddellijk lichamelijk letsel).

🄷4 - Fotograaf houdt zich bezig met het onderwerp bijv. Manipulatie van positie, translocatie naar een studio-omgeving, enz. Maar zonder fysiek bewijs van schade aan het onderwerp.

🄷5 - Defensieve stressreactie Bijv. Opvallend / defensief gapend

🄷6 - Fysiologische respons die het verlies van fitheid op korte termijn beïnvloedt, bijv. braken, tonische onbeweeglijkheid.

🄷7 - Fysiologische respons die het verlies van fitness op de middellange termijn beïnvloedt zoals het verlies van ledematen en andere fysieke schade (herstelbaar).

🄷8 - Onmiddellijke catatonie of niet reageren op manipulatie, langdurig verlies van fitheid - Heropleving en gedeeltelijk herstel na zorg en stressvrije omgeving.

🄷9 - Onmiddellijk niet reageren op manipulatie, gedeeltelijke opwekking maar met permanent verlies van fitheid.

☠️ - Dood van onderwerp

Een voorbeeld van een foto die ikzelf gemaakt heb waarin een dier duidelijk gemanipuleerd werd is hierboven ingevoegd. Het betrof een Piranha die in Peru door onze gids werd gevangen om ons te laten zien. Hij werd ter plekke uit het water gehaald en misschien een halve minuut boven water gehouden en daarna weer teruggezet. Vandaar een camera (gefotografeerd op de plaats waar hij werd gevonden) en 🄷4 omdat het dier duidelijk gemanipuleerd werd voor wat betreft zijn positie maar omdat hij snel weer teruggezet werd hoogstwaarschijnlijk geen schade.


Mochten de gehanteerde symbolen niet goed leesbaar zijn op deze blog dan kun je hier een PDF downloaden van dit artikel.

woensdag 1 april 2020

Consistent waarderen


Ik schreef al meerdere malen over het (ster)waarderingssysteem zoals in 2015 maar daarvoor ook al in 2009. In die artikelen ging het vooral over het waarom en dat is eigenlijk onveranderd. 


Over het hoe heb ik ook wel het één en ander geschreven maar waar ik ditmaal op wil ingaan is de consistentie die nodig is bij het waarderen van je foto’s. Dat je niet vandaag andere criteria hanteert dan volgende week of vorig jaar.

De criteria die ik sinds 2015 gebruik heb zijn als volgt: 


Zoals ik toen uit heb gelegd zijn mijn criteria niet beter of slechter dan die van iemand anders. Mocht je over het hoe en waarom willen weten, neem dan vooral even de blog van 2015 door.

Belangrijk voor nu is om vooral je eigen afwegingen te maken en dus zelf je criteria bepalen. Pas die dan echter wel consequent toe!

Het helpt dan bijvoorbeeld om het lijstje uit te printen en aan je beeldscherm te hangen. Wanneer je Lightroom gebruikt om je foto’s te beheren is er een leuk alternatief om jezelf eraan te herinneren welke criteria je hanteert en dat is het ‘Eindmarkering deelvenster’*: 


Je kunt daar namelijk zelf een .PNG bestand neerzetten. 

Tot nog toe heb ik daar nooit echt een goede toepassing voor gevonden maar als geheugensteun voor het consequent toepassen van je sterwaardering is het ideaal en het scheelt weer een papiertje aan je monitor!

Wanneer je rechts klikt in het geel omcirkelde gebied krijg je een contextmenu. Kies daar voor ‘Eindemarkering deelvenster’ en dan voor ‘Naar map Eindemarkeringen deelvenster’: 


De verkenner opent dan met de folder ‘Panel End Marks’ geselecteerd. Open die vervolgens: 

In dit voorbeeld staan er al een aantal .PNG bestanden in de folder maar in de meeste gevallen zal de folder leeg zijn. Zet hier nu een .PNG bestand neer (zoals dit voorbeeld van mij).

Vervolgens kun je in Lightroom onder ‘Eindemarkering deelvenster’ en dan ‘Naar map Eindemarkeringen deelvenster’ het betreffende bestand selecteren. Die wordt dan vervolgens in Lightroom op die plek getoond.

Download hier eventueel mijn.psd bronbestand om je eigen bestand te maken. Sla het resultaat op als .PNG en zet die in bovengenoemde folder.

* Helaas werkt dit op de Mac niet meer vanaf Catalina.







zondag 1 maart 2020

Het Lightroom HSL/Kleur paneel

Bij het nabewerken van je foto’s in Lightroom biedt het HSL/Kleur paneel (In de ‘Ontwikkelen’ module) belangrijke opties die niet altijd even goed begrepen worden. Toch is het niet zo ingewikkeld.

HSL is Engels voor ‘Hue, Saturation and Luminance’ maar deze afkorting wordt niet alleen gebruikt in de Engelstalige interface maar ook in de Nederlandstalige. Daarin komt het dus niet overeen met waar het voor staat: Kleurtoon, verzadiging en Luminantie. Het paneel had dus beter (ook) vertaald kunnen worden naar KVL/Kleur :)

Met behulp van het paneel kun je verschillende kleuren onafhankelijk van elkaar beïnvloeden op kleurtoon, verzadiging en luminantie. En hoewel het dus specifiek over kleurbeïnvloeding gaat is het paneel ook erg handig voor mensen die met zwart wit werken. Daarover later meer.

Als eerste ga ik even in op waar de drie begrippen voor staan:

KLEURTOON
Dit is het lastigste begrip van de drie denk ik maar wellicht helpt het om aan een regenboog te denken.
In een regenboog lopen de kleuren in elkaar over. Ergens in het ‘midden’ van de ene kleur is het duidelijk om welke kleur het gaat, bijvoorbeeld geel. Ga je nu naar links of rechts dan kom je dichter bij oranje of groen maar zo lang het nog geen oranje of groen is, is het dus nog steeds geel maar dan met verschillende kleurtonen. Dus is het geel van je foto wat te groen dan kun je het met de kleurtoon aanpassen naar wat meer oranje of andersom. Hetzelfde principe geldt voor alle overige kleuren.

VERZADIGING
Hierbij denk ik altijd aan een pot met (neutraal) grijze verf. Wanneer ik daar een beetje blauw bij doe dan is de verzadiging minimaal. Wanneer ik er net zo veel blauw bij doe als grijs, dan neemt de verzadiging toe. Het betreft dus als het ware de intensiteit van de kleur. Als je de verzadiging van een kleur naar -100 brengt wordt het een grijstint. En als je de verzadiging van alle kleuren naar -100 brengt krijg je een zwart/wit foto. Omdat je met het HSL paneel voor iedere individuele kleur dit kunt aanpassen krijg je controle over de sfeer van een foto. Intense kleuren worden vaak als vrolijk beschouwd terwijl minder intense kleuren vaak als wat somberder worden gezien.

LUMINANTIE
Het woord Luminantie staat letterlijk voor helderheid maar dat begrip heeft binnen Lightroom een andere betekenis dus dit kan verwarrend zijn. Het gaat hier om het lichter of donkerder maken van een kleur. Een praktisch voorbeeld is de lucht. Die is blauw en vaak wil je de lucht iets donkerder maken zonder de rest van de foto te beïnvloedend. Nu, dan kun je de dus het eenvoudigst de luminantie van blauw wat terugbrengen.

TWEE INGANGEN 
Zoals je ziet kun je de kleuren aanpassen op Kleurtoon, verzadiging en luminantie, daarvoor klik je op de titel van het paneel op het woord ‘HSL’:

Andersom kun je ook de kleurtoon, verzadiging en luminantie aanpassen op kleur, dan klik je op ‘Kleur’:
In beide gevallen doe je eigenlijk precies hetzelfde maar dan met een iets andere ‘invalshoek’. De meeste mensen die ik ken kiezen één van beide invalshoeken en werken dan altijd van daaruit.

KLEURENKIEZER
Dit is een heel handig tooltje! Het is wat verborgen en daarom kennen veel mensen het dan ook niet. Je kunt er heel nauwkeurig de kleur selecteren die je in je foto wilt aanpassen. Dit doe je door het tooltje simpelweg aan te klikken en dan op de betreffende plek in de foto te zetten. Dan hoef je niet meer te gokken of het nu geel is of groen wat je aan moet passen. 

Wanneer je de tool eenmaal op de plek hebt neergezet dan klik je met de linkermuisknop en houdt die ingedrukt terwijl je de muis omhoog of omlaag beweegt. Nu verandert de Kleurtoon, luminantie of verzadiging, afhankelijk van je hebt gekozen. In het voorbeeld hierboven is dat luminantie. Je schuift omhoog of naar beneden totdat het je naar de zin is en laat dan de muisknop weer los. In het HSL paneel kun je zien welke waardes nu precies zijn gewijzigd en hoeveel

ZWART/WIT 
Zoals bij de intro aangegeven is het HSL paneel ook goed te gebruiken in combinatie met zwart/wit. Voorheen heette het paneel dan ook HSL/Kleur/Zwart-wit maar tegenwoordig (vanaf versie 8) verandert het paneel van naam wanneer je in het Standaard paneel kiest voor Zwart-wit:
Het ‘HSL/Kleur’ paneel staat er nu niet meer tussen maar heet nu ‘Zwart-wit’:
De schuifjes doen echter hetzelfde! Je ziet nu alleen de effecten gerepresenteerd worden in grijswaarden. (Dit werkt overigens alleen wanneer de foto’s zijn gemaakt in RAW).
Door de ‘helderheid’ van elke kleur selectief aan te passen kun je creatief de stemming van het beeld drastisch beïnvloeden.

EXPERIMENTEER!
Mensen die misschien wat geïmponeerd zijn door het HSL paneel adviseer ik om er gewoon eens mee te experimenteren! Op ieder moment kun je namelijk weer opnieuw beginnen door de knop ‘Opnieuw instellen’ te klikken:
Lightroom werkt namelijk niet-destructief! Daardoor verlies je geen kwaliteit en loop je geen enkel risico. 

vrijdag 14 februari 2020

Derivatieven, wat zijn dat en bewaar je ze of niet?


Het eerste DAM book for photographers van Peter Krogh was een belangrijke inspiratiebron voor me toen ik digitaal ging fotograferen en mijn digitale omgeving moest inrichten. Een onderwerp echter waar ik lang moeite mee heb gehad om volledig te doorgronden was ‘derivatieven’ of ‘afgeleiden’ in het Nederlands. De naam zegt natuurlijk al wel iets over de aard van dit soort bestanden maar toch ook weer niet genoeg. Je kunt er namelijk vanuit verschillende perspectieven naar kijken:

Perspectief 1 Gebruik

Als je een foto hebt gemaakt in RAW dan kun je daar in het dagelijks gebruik maar beperkt iets mee. Wanneer je de foto wilt delen met iemand anders dan doe je dat meestal als JPG bijvoorbeeld. Wil je de foto op een website plaatsen dan gebruik je wellicht PNG en zorg je ervoor dat hij niet te groot is. Dit zorgt ervoor dat de foto sneller zichtbaar wordt op de computer of telefoon van de bezoeker. Door het kleine formaat is hij bovendien minder interessant om te stelen, vooral wanneer de foto daarnaast voorzien is van een watermerk. Wanneer je een foto wilt (laten) afdrukken dan vraagt dit juist weer wat andere ingrepen om de uiteindelijke afdruk er zo optimaal mogelijk uit te laten zien. Kortom, voordat je het in de gaten hebt, heb je diverse varianten en versies van dezelfde foto. Heel vaak zul je deze afgeleide bestanden niet hoeven te bewaren en te beheren omdat je ze heel snel opnieuw kunt maken wanneer je ze weer eens nodig hebt. Eerder verdedidgde ik dit standpunt al eens in dit artikel ‘Minimaliseer afgeleide bestanden’.

Perspectief 2 Beheer

Als je een foto hebt gemaakt in RAW dan is dat een ‘plat’ bestand die eerst nog moet worden ‘ontwikkeld’. De basis ontwikkelzaken kun je vaak doen met het programma waarmee je je foto’s beheert maar wanneer je iets specifieks wil moet je vaak uitstapjes maken naar programma’s als Photoshop. Op dat moment creëer je een nieuw bestand omdat het originele RAW bestand niet aangeraakt zal worden door het betreffende programma. Non-destructive editing wordt dit principe genoemd en vrijwel alle programma’s die met RAW bestanden kunnen werken, hanteren dit principe. Het originele bestand wordt niet bewerkt maar een afgeleide ervan, vaak in TIF formaat.

Vaak zul je de nodige tijd hebben gestoken in dit soort specifieke bewerking en daarom zul je het nieuwe bestand dan waarschijnlijk ook willen bewaren. Deze afgeleide bestanden zou ik dan wel weer toevoegen aan je catalogus. In de naamgeving van het bestand kun je duidelijk maken waarom het gaat hoewel ik de oorspronkelijk naam er zelf altijd deel van uit laat maken (voorbeeld: RM_20200207_155240_MASTER.TIF).

Toen ik net begon met digitaal fotograferen was dat in JPG. Later, toen ik kennis maakte met RAW ging ik fotograferen in RAW+JPG omdat ik het oude nog niet echt los durfde te laten. Na de overstap naar alleen fotograferen in RAW bleef ik al m’n foto’s aan het eind van m’n workflow (zie stap 17 in dit artikel) omzetten naar JPG omdat ik er om de één of andere reden vanuit ging dat dat het beoogde eindproduct moest zijn. Nu weet ik dus beter en ben ik er een stuk selectiever in geworden.

zondag 5 januari 2020

Terugblik op 2019

Een overzicht van alle artikelen van het afgelopen jaar op deze blog plus een download van alle historie terug tot aan 2008.

Een terugblik op alle artikelen van het afgelopen jaar inclusief dit (downloadbaar) document met een overzicht (en links) van alle artikelen vanaf 2008.

Kort artikel met veel links naar eerder gepubliceerde artikelen. Dit in de vrijmibo stijl van geenstijl.

FEBRUARI 2019
Voorbeelden van toepassingen op dit moment. Bijvoorbeeld om foto’s te vinden zonder dat die voorzien zijn van trefwoorden. Een tweede voorbeeld is de esthetische beoordeling door de computer. In het onderzoek naar de algoritmes hiervoor speelt de Riemann hypothese een grote rol

MAART 2019
Het artikel van vorig jaar geactualiseerd en een nieuwe whitepaper gemaakt (versie 2019).

APRIL 2019
Hoe bepaal je welke foto's hoger gewaardeerd moeten worden dan de andere?

De Lightroom Migration Tool van ON1 aan de tand gevoeld (en nog niet goed genoeg bevonden)

JUNI 2019
Een vervolg op het artikel van juni 2015 waarin de boodschap van destijds iets is afgezwakt. Soms is een spiekbrief misschien toch wel handig...

JULI 2019
Mijn ervaring met de recent uitgebrachte Codec van Microsoft.


Een vervolg op juni 2017 met twee concrete voorbeelden ten gunste van een DAM

AUGUSTUS 2019
Mijn ervaringen met een geïntegreerde oplossing nadat ik in 2014 overgestapt ben van best-of-breed.

SEPTEMBER 2019
Toelichting op het preferencebestand en hoe je hem kunt resetten.

OKTOBER 2019
Een Excel sheet met alle plug-ins die mij bekend zijn plus een korte beschrijving. Tevens als download beschikbaar gesteld.

NOVEMBER 2019
Grondige uitleg van slimme verzamelingen plus voorbeelden.

DECEMBER 2019
Puget heeft net een Benchmark gepubliceerd (Beta 0.8). Mijn eerste ervaringen.

Voor de mensen die m’n blog volgen en eens een artikel terug willen zoeken heb ik een index gemaakt met een vergelijkbaar overzicht als dit maar dan tot aan 2008. Dit overzicht kan hier gedownload worden.


vrijdag 20 december 2019

Lightroom PC’s vergelijken met behulp van de Puget Benchmark

Wanneer je een nieuwe PC nodig hebt wil je graag weten hoeveel die beter zal presteren ten opzichte van je huidige. Puget heeft sinds een paar dagen een Benchmark beschikbaar waarmee dat mogelijk is:
  1. Download het (1,7 Gb grote) bestand hier
  2. Unzip het bestand naar dezelfde plek als waar je catalogus staat
  3. Start Lightroom (Classic), stel de taal in op Engels en open de ‘Benchmark catalog.lrcat’ catalogus
  4. Zorg ervoor dat de Heal tool staat op ‘Heal’, Size: 75, Feather: 0 en Opacity: 100. Dit kun je alleen controleren door een (willekeurige) foto in te laden en naar de Develop module te gaan: 
  5. Verwijder naderhand de foto die je hiervoor hebt moeten inladen!
  6. Installeer de benchmark plug-in (zie hieronder)
  7. Ga nu naar 'File' en 'Plug-in options' en kies 'Benchmark run'
Het installeren van de Benchmark Plug-in:
  • Ga naar ‘File’ en ‘Plug-in options’ 
  • Klik op ‘Add’
  • Navigeer naar de benchmark folder en selecteer de ‘PugetBench.lrplugin’ folder
  • Klik op ‘Done’

De benchmark is helaas alleen maar voor Windows computers beschikbaar en ik heb hem aan de tand gevoeld op mijn 4 jaar oude computer met de volgende specs:

  • Gigabyte Z97X=UD5H – ATX – LGA 1150
  • Intel Core i7 4790 / 4 Ghz – 8 MB cache – LGA 1150
  • GeForce GTX 750 1GB – GDDR5 PCI Express
  • 32 GB DDR3 1600 MHz / PC3-12800
  • Samsung 850 EVO SSD 500 GB
  • Windows 10 - 64bit (10.0.18362)
  • Lightroom Classic 9.1
Bij mijn eerste poging had ik Lightroom nog niet geüpgraded naar versie 9 omdat die nog maar kort geleden uit was gekomen. De benchmark liep helaas niet door, ook niet na een upgrade naar 9.1

Geen idee wat er aan de hand is maar 
Puget adviseert om bij problemen eerst de preference file te resetten. Dat heb ik dus maar gedaan (Alt + Shift ingedrukt houden en dan Lightroom starten) helaas zonder veel resultaat.

In mei 2020 heb ik het opnieuw geprobeert met een nieuwe versie van de Benchmark (0.9) en een nog recentere versie van Lighroom (9.2) en toen liep hij wél door:




De waardes die getoond worden verhouden zich overigens tot een standaard systeem die 1000 scoort. De specificaties van dit systeem zijn:
  • Intel Core i9 9900K 8 Core
  • NVIDIA GeForce RTX 2080 8GB
  • 64GB RAM
  • Samsung 960 Pro 1TB
  • Windows 10 (1903)
  • Adobe Lighroom Classic CC 2019
  • Overall Score: 1000
  • Active Tasks Score: 100
  • Passive Tasks Score: 100
Het is uiteraard ook interessant om te weten wát er nu precies getest wordt:

De Benchmark gebruikt verschillende foto's van drie verschillende bronnen:
  • Canon EOS 5D Mark III - 22MP .CR2
  • Sony a7r III - 42MP .ARW
  • Nikon D850 - 45MP .NEF
Er worden zowel 'passieve als 'actieve' taken uitgevoerd: 
Actieve taken:

Passieve taken:

  • Importeren van 500x foto's (Toevoegen, minimale voorvertoning, geen Smart Previews)
  • Genereren van 500x Smart Previews
  • Panorama maken van 6 foto's
  • HDR maken van 6 foto's
  • Export van 50x JPG's met kwaliteit 60 - 3840 pixels lange zijde
  • Converteren naar DNG van 50x foto's
Actieve taken:
  • Bibliotheek modus (de tijd tussen pijl naar rechts en het tonen van de volgende foto)
  • Ontwikkel modus (de tijd tussen pijl naar rechts en het tonen van de volgende foto)
  • Switchen van Bibliotheek naar Ontwikkel modus (de tijd daartussen)
  • Ontwikkel modus (hoe lang duurt het voordat de automatische tint zichtbaar wordt en witbalans
  • Ontwikkel modus - Vlekken verwijderen. Hoe snel kun je de tool gebruiken voordat er duidelijke vertraging gaat optreden
Voor degenen die, voordat ze het zelf gaan proberen, even willen kijken hoe het gaat is er een video door Puget beschikbaar gesteld:

zaterdag 9 november 2019

De 'Slimme Verzamelingen' van Lightroom (Classic)


Lightroom kent verschillende opties om je foto’s te organiseren. De ‘ouderwetse’ manier via mappen (folders) uiteraard maar Adobe heeft zich vooral gefocust op (hyrachische) trefwoorden, verzamelingen en slimme verzamelingen. Over deze laatste heb ik vaker geschreven maar dan vaak in het kader van een ander onderwerp. Vandaag dus specifiek over de Slimme Verzameling, wat is het, waarom zou je het gebruiken en hoe kun je het gebruiken?

Wat is het?

De naam suggereert dat het een uitbreiding is op de ‘gewone’ verzameling maar eigenlijk hebben ze niet zo veel overeenkomsten. Een gewone verzameling is eigenlijk niet meer is dan een label die je toekent aan foto’s die bij elkaar horen. Een foto kan dus in meerdere verzamelingen voorkomen zonder dat die daarvoor gedupliceerd hoeft te worden zoals dat zou moeten wanneer je hetzelfde zou willen doen met folders. Dit is telkens (toevoegen en weer verwijderen aan een verzameling) een handmatige handeling.

Een slimme verzameling daarentegen vul je niet handmatig. Hij vult zichzelf automatisch aan de hand van bepaalde criteria die je uiteraard wel weer zelf bepaald. Een eenvoudig voorbeeld van een slimme verzameling die alle foto’s bevat die ik omgezet heb naar Zwart Wit:

Op dit moment heeft deze verzameling 188 foto’s:

Stel dat ik vandaag weer een foto omzet naar zwart-wit. Dan wordt die automatisch toegevoegd aan deze verzameling en worden er 189 getoond. Vandaar dus ‘slim’. In feite betreft het dus opgeslagen zoekopdracht.

Nu is dit een dusdanig simpel voorbeeld dat die waarschijnlijk niet zo nuttig is. Als ik een overzicht wil hebben van alle zwart wit foto’s dan kan ik sneller gewoon een filter toepassen:

Waarom zou je dan slimme verzamelingen willen gebruiken?

Vooral voor overzichten die je 
a) terugkerend wilt gebruiken en 
b) een combinatie van verschillende criteria betreffen

Dit voorbeeld betreft nog steeds niet zo’n hele lastige maar ik gebruik hem wel heel veel. Vandaar dat ik hem als Slimme Verzameling bewaar.

Ik vind namelijk dat al mijn foto’s die ik met drie sterren of hoger heb gewaardeerd minimaal van enige context moeten zijn voorzien in de vorm van trefwoorden. Nu had ik voor het criterium ‘Trefwoorden’ ook voor het argument ‘Zijn leeg’ te kiezen:


Sterker, daar ben ik deze verzameling ooit mee begonnen maar die beviel niet. In de praktijk blijkt namelijk al heel snel dat er een paar trefwoorden aan toe worden gevoegd zoals namen van personen (als je gezichtsherkenning gebruikt bijvoorbeeld). De context die ik voor ogen had zit er dan nog niet tussen maar de foto verdwijnt dan wel uit de verzameling en daarmee uit mijn overzicht.

Vandaar mijn keuze voor een helpertrefwoord @nog_geen_trefwoorden. 
Dat trefwoord voeg ik (automatisch) toe aan alle foto’s die binnenkomen m.b.v. een importvoorinstelling (preset). Daar is dus geen handmatige handeling voor nodig.

De verzameling open ik vervolgens af en toe als ik even tijd en/of zin heb. Van de foto of foto’s die ik dan ‘behandel’, dat wil zeggen: voorzie van de trefwoorden die ik voor ogen had, verwijder ik dan naderhand het helpertrefwoord. Op dat moment verdwijnen deze foto’s, terecht, uit mijn slimme verzameling.

Ik gebruik slimme verzamelingen dus vooral om mijn worfklow te ondersteunen en ik hanteer daarvoor een set aan verschillende ‘helpertrefwoorden’. Zie voor nadere toelichting ook dit artikel dat ik daarover eerder schreef of dit artikel voor een voorbeeld van een andere toepassing. John beardsworth heeft een hele collectie specifiek gericht op worklow (link) die erg leerzaam is iedereen die zich voor het eerst met deze materie gaat bezig houden.

Hoe kun je slimme Verzamelingen gebruiken?

Er zijn veel verschillende criteria die je in een Slimme verzameling kunt gebruiken met talloze regels die je daarop kunt toepassen. Veel daarvan wijzen zichzelf:


Voor het criterium ‘Trefwoorden’ zijn er 8 regels die je daar kunt gebruiken:

Bevat 

Zoekt op de term die je opgegeven hebt inclusief delen van woorden. Geef je bijvoorbeeld ‘aan’ op dan worden foto’s getoond die trefwoorden bevatten als aanbouw, aankomst, aankondiging, etc. Wanneer je meerdere termen opgeeft (alleen spaties gebruiken, geen seperators als komma’s) dan zoekt Lightroom de foto’s die één van beide termen bevat. Je krijgt dus meer resultaten dan met één van beide termen. 

Bevat alles 

Lightroom zoekt hier op foto’s waarin alle termen voorkomen die je hebt opgegeven. Je krijgt dus minder resultaten naarmate je meer termen opgeeft. 

Bevat woorden 

Hier zoekt Lightroom alleen op de volledig opgegeven term. Wanneer je ‘Aan’ opgeeft worden alleen de foto’s getoond waar dat trefwoord in staat en dus niet aanbouw of aanlegsteiger. 

Bevat niet 

Zoekt naar tekst die een bepaalde reeks letters of cijfers juist niet bevat. Een voorbeeld:

Zoals wel eens eerder aangegeven organiseer ik mijn foto’s niet in folders maar in (gewone) verzamelingen. Om door mijn catalogus te kunnen browsen wil ik daarom dat al mijn foto’s minstens in één verzameling zijn ondergebracht. Daarvoor het ik een slimme verzameling gemaakt die dit voor me in de gaten houdt. Vergeet ik dit eens dan zie ik dat in een oogopslag en ik kan vervolgens de betreffende foto’s gemakkelijk onderbrengen in de juiste verzameling(en). Vervolgens verdwijnen ze dan meteen uit deze slimme verzameling. 

Begint met 

Zoekt naar tekst die begint met de opgegeven term 

Eindigt met 

Zoekt naar tekst die eindigt met de opgegeven term 

Zijn leeg 

Als, in dit geval Trefwoorden, leeg is dan worden de betreffende foto’s getoond 

Zijn niet leeg 

Zoekt naar foto’s waarin één of meer trefwoorden aanwezig zijn 

Opmerkingen:
  • Wat veel mensen niet weten is dat je de ALT toets ingedrukt kunt houden voordat je een nieuw criterium opgeeft (OPTIE toets op de Mac). Dat geeft de mogelijkheid voor meerdere En & Of mogelijkheden:


  • ! Wat veel mensen ook niet weten is dat je een uitroepteken kunt gebruiken voorafgaand aan een bepaald woord om die uit te sluiten van het zoekresultaat.
  • + voeg een plusteken toe voor een bepaald woord om daarop de ‘begint met’ regel toe te passen.
  • + voeg een plusteken toe na een bepaald woord om de regel ‘Eindigt met’ op toe te passen.
  • Binnen een gewone verzameling kun je de volgorde van de foto’s rangschikken naar eigen wens, volstrekt willekeurig. Bij een slimme verzameling is dit niet mogelijk. Daar kun je de volgorde alleen beïnvloeden door een van de standaard rangschikmogelijkheden van Lightroom te kiezen:
  • Ook kun je een slimme verzameling (uiteraard) niet instellen als doelverzameling omdat je de inhoud niet rechtstreeks kunt veranderen. De enige manier om een foto aan een slimme verzameling toe te voegen of te verwijderen is door het criterium te wijzigen die bepalend is voor de verzameling.

Tenslotte

Gebruik voor eenvoudige overzichten beter geen Slimme Verzamelingen. Gebruik in die situaties gewoon een filter. Hiervoor bestaan een paar argumenten:

> Je voorkomt lange lijsten met filters waar je doorheen moet navigeren. Het kost tijd om de juiste te vinden en waarschijnlijk moet je ze daarom weer onderbrengen in Verzamelingensets om enigszins overzicht te bewaren.

> Zoals aangegeven zijn Slimme verzamelingen eigenlijk opgeslagen zoekopdrachten. Telkens wanneer Lightroom wordt opgestart worden die zoekopdrachten uitgevoerd en de Slimme Verzamelingen ‘gevuld’. Als je oplet kun je dat ook zien. In eerste instantie staat het aantal foto’s er nog niet achter, dat gebeurt pas wanneer Lightroom dat uitgerekend heeft. Nu, dit proces kost rekenkracht en beïnvloed dus hoe lang of het duurt voordat je met Lightroom aan de slag kunt nadat je het hebt opgestart