zondag 1 april 2012

No more springtimes for Kodak …



Ooit was kodak een even innovatief en toonaangevend bedrijf als tegenwoordig bijvoorbeeld Apple.
Dat het met zo’n bedrijf ooit slecht zou kunnen aflopen had niemand verwacht en toch stelt Kodak niet veel meer voor binnen de fotografie. Helaas, want zaken als aanraakschermen, Wi-Fi, digitale fotografie of fotocamera’s überhaupt komen toch echt allemaal uit de ooit zo innovatieve Kodak koker. 


Deze ommekeer is ook vrij snel gekomen. Vanaf de oprichting in 1888 is het zo’n 100 jaar eigenlijk alleen maar ieder jaar beter gegaan. Oplopende verkoopaantallen, omzetten en winsten. De afbouw daarentegen vond plaats in slechts een paar jaar.



Veel mensen worden direct getroffen bij de teloorgang van een bedrijf maar in dit geval zal het verlies veel breder worden geleden. Ik ben ervan overtuigd dat de meeste mensen die begaan zijn met de fotografie waarschijnlijk wel een zwak hebben voor Kodak of een van hun producten; een camera, een film of iets anders.


Hoewel Kodak in mijn jeugd al niet helemaal meer synoniem was met het woord fotografie zoals in het begin, (zo hadden mijn ouders bijvoorbeeld een Afga Click) was mijn eigen allereerste camera toch een Kodak. Het was een Instamatic 133 zoals hieronder afgebeeld, met een zwarte onderkant en een metaalkleurige bovenkant. 

Instamatic stond voor een systeem van handige (net niet kleinbeeld) filmcassette ’s zoals je die later (in een kleiner formaat) in het pocket systeem weer tegenkwam.
Ik herinner me nog m’n allereerste (al wel kleur) opname van de schapen van de buren en ik heb als kleine jongen probleemloos vele cassettes (met 126 film) volgeschoten. Het omwisselen van een volle cassette voor een lege kon ik als kind prima zelf doen. Zelfs binnen fotograferen met eenvoudig te monteren flitskubussen (of hoe die dingen maar mogen heten) was een fluitje van een cent. 

Kodak kwam destijds dus nog steeds zijn slogan uit 1888 "u drukt op de knop, wij doen de rest" letterlijk na hoewel ik daar toen natuurlijk (nog) niet bij stil stond. Met mij 49 miljoen 999 anderen als ik de Elseviers Foto en Film encyclopedie mag geloven.


Toen ik later eenmaal serieus fotografeerde maakte ik weliswaar geen gebruik meer van Kodak camera’s maar bleef ik toch gretig gebruik maken van Tri-X (zwart/wit) films die, wanneer goed belicht en ontwikkeld in HC-110 (ook Kodak), een fantastisch mooie, puntige korrel opleverde en natuurlijk de onovertroffen Kodachrome dia films. Het geduld dat je moest uitoefenen voordat je de resultaten kon bewonderen kun je tegenwoordig niet meer aan je kinderen uitleggen, zij zijn tenslotte gewend om meteen even op het schermpje achterop het toestel mee te kijken. Lijkt het wegbrengen van je rolletje naar de ‘fotowinkel’ om de hoek nog veel werk en een paar dagen wachten voordat de foto’s afgedrukt waren nog lang, een Kodachrome moest je in een enveloppe naar het buitenland sturen en het duurde weken voordat de (ingeraamde) dia’s weer in de bus lagen. Gelukkig dat het destijds niet gebruikelijk was om vaker dan één keer per jaar op vakantie te gaan, anders was je al weer onderweg als de dia’s van je vorige vakantie arriveerden. Toch was het de kwaliteit, karakter en duurzaamheid van Kodachrome waarvoor je het er voor over had. Paul Simon schreef er zelfs een liedje over!
Ik heb al vele (vermeende) oorzaken van de teloorgang van het bedrijf gelezen maar het zal wel een combinatie zijn van veel complexe factoren. Mijn speculaties zullen daar vermoedelijk niets zinvols aan toevoegen. Om voornamelijk nostalgische redenen vind ik het zelf echter jammer dat het merk aan het verdwijnen is. Nadat Kodachrome een paar jaar geleden door Kodak van de markt werd gehaald heb ik eerlijk gezegd geen (althans niet bewust) Kodak producten meer gekocht en met mij zijn dat er natuurlijk veel te veel mensen geweest.
Daar staat tegenover dat wanneer Kodak producten had gemaakt waar ik op dat moment behoefte aan had gehad, of zelfs die behoefte creëerde zoals Apple dat tegenwoordig zo goed doet, dan was er weer niets aan de hand geweest. Daarin ergens moet het mis zijn gegaan en hoewel ik weet dat Kodak al vroeg de bakens heeft verzet vanwege het aankomende digitale tijdperk is het, terugkijkend, toch alsof het hen allemaal een beetje overkomen is.  Jaarlijks een researchbudget van meer dan een half miljard dollar (medio jaren tachtig vorige eeuw) heeft dat dus niet kunnen voorkomen. Het kan verkeren, een waarschuwing aan de Kodak’s van tegenwoordig zoals Apple of Google.

Het verval van Kodak, afgezet tegen een paar  van mijn Kodak herinneringen maakt dat ik dit stukje toch wat bedroefd afsluit. Mijn goede herinneringen aan Kodak zullen dus hoogstwaarschijnlijk niet meer uitgebreid worden met nieuwe en dat alleen al is eeuwig zonde.

Update oktober 2014: Deze (leuke!) promotievideo van Kodak uit 2006 voorspelt een grote rol voor Kodak in de digitale revolutie.


Update januari 2016: Kokak komt misschien opnieuw met de Ektachrome en zelfs Kodachrome films op de markt! link