zondag 1 maart 2020

Het Lightroom HSL/Kleur paneel

Bij het nabewerken van je foto’s in Lightroom biedt het HSL/Kleur paneel (In de ‘Ontwikkelen’ module) belangrijke opties die niet altijd even goed begrepen worden. Toch is het niet zo ingewikkeld.

HSL is Engels voor ‘Hue, Saturation and Luminance’ maar deze afkorting wordt niet alleen gebruikt in de Engelstalige interface maar ook in de Nederlandstalige. Daarin komt het dus niet overeen met waar het voor staat: Kleurtoon, verzadiging en Luminantie. Het paneel had dus beter (ook) vertaald kunnen worden naar KVL/Kleur :)

Met behulp van het paneel kun je verschillende kleuren onafhankelijk van elkaar beïnvloeden op kleurtoon, verzadiging en luminantie. En hoewel het dus specifiek over kleurbeïnvloeding gaat is het paneel ook erg handig voor mensen die met zwart wit werken. Daarover later meer.

Als eerste ga ik even in op waar de drie begrippen voor staan:

KLEURTOON
Dit is het lastigste begrip van de drie denk ik maar wellicht helpt het om aan een regenboog te denken.
In een regenboog lopen de kleuren in elkaar over. Ergens in het ‘midden’ van de ene kleur is het duidelijk om welke kleur het gaat, bijvoorbeeld geel. Ga je nu naar links of rechts dan kom je dichter bij oranje of groen maar zo lang het nog geen oranje of groen is, is het dus nog steeds geel maar dan met verschillende kleurtonen. Dus is het geel van je foto wat te groen dan kun je het met de kleurtoon aanpassen naar wat meer oranje of andersom. Hetzelfde principe geldt voor alle overige kleuren.

VERZADIGING
Hierbij denk ik altijd aan een pot met (neutraal) grijze verf. Wanneer ik daar een beetje blauw bij doe dan is de verzadiging minimaal. Wanneer ik er net zo veel blauw bij doe als grijs, dan neemt de verzadiging toe. Het betreft dus als het ware de intensiteit van de kleur. Als je de verzadiging van een kleur naar -100 brengt wordt het een grijstint. En als je de verzadiging van alle kleuren naar -100 brengt krijg je een zwart/wit foto. Omdat je met het HSL paneel voor iedere individuele kleur dit kunt aanpassen krijg je controle over de sfeer van een foto. Intense kleuren worden vaak als vrolijk beschouwd terwijl minder intense kleuren vaak als wat somberder worden gezien.

LUMINANTIE
Het woord Luminantie staat letterlijk voor helderheid maar dat begrip heeft binnen Lightroom een andere betekenis dus dit kan verwarrend zijn. Het gaat hier om het lichter of donkerder maken van een kleur. Een praktisch voorbeeld is de lucht. Die is blauw en vaak wil je de lucht iets donkerder maken zonder de rest van de foto te beïnvloedend. Nu, dan kun je de dus het eenvoudigst de luminantie van blauw wat terugbrengen.

TWEE INGANGEN 
Zoals je ziet kun je de kleuren aanpassen op Kleurtoon, verzadiging en luminantie, daarvoor klik je op de titel van het paneel op het woord ‘HSL’:

Andersom kun je ook de kleurtoon, verzadiging en luminantie aanpassen op kleur, dan klik je op ‘Kleur’:
In beide gevallen doe je eigenlijk precies hetzelfde maar dan met een iets andere ‘invalshoek’. De meeste mensen die ik ken kiezen één van beide invalshoeken en werken dan altijd van daaruit.

KLEURENKIEZER
Dit is een heel handig tooltje! Het is wat verborgen en daarom kennen veel mensen het dan ook niet. Je kunt er heel nauwkeurig de kleur selecteren die je in je foto wilt aanpassen. Dit doe je door het tooltje simpelweg aan te klikken en dan op de betreffende plek in de foto te zetten. Dan hoef je niet meer te gokken of het nu geel is of groen wat je aan moet passen. 

Wanneer je de tool eenmaal op de plek hebt neergezet dan klik je met de linkermuisknop en houdt die ingedrukt terwijl je de muis omhoog of omlaag beweegt. Nu verandert de Kleurtoon, luminantie of verzadiging, afhankelijk van je hebt gekozen. In het voorbeeld hierboven is dat luminantie. Je schuift omhoog of naar beneden totdat het je naar de zin is en laat dan de muisknop weer los. In het HSL paneel kun je zien welke waardes nu precies zijn gewijzigd en hoeveel

ZWART/WIT 
Zoals bij de intro aangegeven is het HSL paneel ook goed te gebruiken in combinatie met zwart/wit. Voorheen heette het paneel dan ook HSL/Kleur/Zwart-wit maar tegenwoordig (vanaf versie 8) verandert het paneel van naam wanneer je in het Standaard paneel kiest voor Zwart-wit:
Het ‘HSL/Kleur’ paneel staat er nu niet meer tussen maar heet nu ‘Zwart-wit’:
De schuifjes doen echter hetzelfde! Je ziet nu alleen de effecten gerepresenteerd worden in grijswaarden. (Dit werkt overigens alleen wanneer de foto’s zijn gemaakt in RAW).
Door de ‘helderheid’ van elke kleur selectief aan te passen kun je creatief de stemming van het beeld drastisch beïnvloeden.

EXPERIMENTEER!
Mensen die misschien wat geïmponeerd zijn door het HSL paneel adviseer ik om er gewoon eens mee te experimenteren! Op ieder moment kun je namelijk weer opnieuw beginnen door de knop ‘Opnieuw instellen’ te klikken:
Lightroom werkt namelijk niet-destructief! Daardoor verlies je geen kwaliteit en loop je geen enkel risico. 

vrijdag 14 februari 2020

Derivatieven, wat zijn dat en bewaar je ze of niet?


Het eerste DAM book for photographers van Peter Krogh was een belangrijke inspiratiebron voor me toen ik digitaal ging fotograferen en mijn digitale omgeving moest inrichten. Een onderwerp echter waar ik lang moeite mee heb gehad om volledig te doorgronden was ‘derivatieven’ of ‘afgeleiden’ in het Nederlands. De naam zegt natuurlijk al wel iets over de aard van dit soort bestanden maar toch ook weer niet genoeg. Je kunt er namelijk vanuit verschillende perspectieven naar kijken:

Perspectief 1 Gebruik

Als je een foto hebt gemaakt in RAW dan kun je daar in het dagelijks gebruik maar beperkt iets mee. Wanneer je de foto wilt delen met iemand anders dan doe je dat meestal als JPG bijvoorbeeld. Wil je de foto op een website plaatsen dan gebruik je wellicht PNG en zorg je ervoor dat hij niet te groot is. Dit zorgt ervoor dat de foto sneller zichtbaar wordt op de computer of telefoon van de bezoeker. Door het kleine formaat is hij bovendien minder interessant om te stelen, vooral wanneer de foto daarnaast voorzien is van een watermerk. Wanneer je een foto wilt (laten) afdrukken dan vraagt dit juist weer wat andere ingrepen om de uiteindelijke afdruk er zo optimaal mogelijk uit te laten zien. Kortom, voordat je het in de gaten hebt, heb je diverse varianten en versies van dezelfde foto. Heel vaak zul je deze afgeleide bestanden niet hoeven te bewaren en te beheren omdat je ze heel snel opnieuw kunt maken wanneer je ze weer eens nodig hebt. Eerder verdedidgde ik dit standpunt al eens in dit artikel ‘Minimaliseer afgeleide bestanden’.

Perspectief 2 Beheer

Als je een foto hebt gemaakt in RAW dan is dat een ‘plat’ bestand die eerst nog moet worden ‘ontwikkeld’. De basis ontwikkelzaken kun je vaak doen met het programma waarmee je je foto’s beheert maar wanneer je iets specifieks wil moet je vaak uitstapjes maken naar programma’s als Photoshop. Op dat moment creëer je een nieuw bestand omdat het originele RAW bestand niet aangeraakt zal worden door het betreffende programma. Non-destructive editing wordt dit principe genoemd en vrijwel alle programma’s die met RAW bestanden kunnen werken, hanteren dit principe. Het originele bestand wordt niet bewerkt maar een afgeleide ervan, vaak in TIF formaat.

Vaak zul je de nodige tijd hebben gestoken in dit soort specifieke bewerking en daarom zul je het nieuwe bestand dan waarschijnlijk ook willen bewaren. Deze afgeleide bestanden zou ik dan wel weer toevoegen aan je catalogus. In de naamgeving van het bestand kun je duidelijk maken waarom het gaat hoewel ik de oorspronkelijk naam er zelf altijd deel van uit laat maken (voorbeeld: RM_20200207_155240_MASTER.TIF).

Toen ik net begon met digitaal fotograferen was dat in JPG. Later, toen ik kennis maakte met RAW ging ik fotograferen in RAW+JPG omdat ik het oude nog niet echt los durfde te laten. Na de overstap naar alleen fotograferen in RAW bleef ik al m’n foto’s aan het eind van m’n workflow (zie stap 17 in dit artikel) omzetten naar JPG omdat ik er om de één of andere reden vanuit ging dat dat het beoogde eindproduct moest zijn. Nu weet ik dus beter en ben ik er een stuk selectiever in geworden.

zondag 5 januari 2020

Terugblik op 2019

Een overzicht van alle artikelen van het afgelopen jaar op deze blog plus een download van alle historie terug tot aan 2008.

Een terugblik op alle artikelen van het afgelopen jaar inclusief dit (downloadbaar) document met een overzicht (en links) van alle artikelen vanaf 2008.

Kort artikel met veel links naar eerder gepubliceerde artikelen. Dit in de vrijmibo stijl van geenstijl.

FEBRUARI 2019
Voorbeelden van toepassingen op dit moment. Bijvoorbeeld om foto’s te vinden zonder dat die voorzien zijn van trefwoorden. Een tweede voorbeeld is de esthetische beoordeling door de computer. In het onderzoek naar de algoritmes hiervoor speelt de Riemann hypothese een grote rol

MAART 2019
Het artikel van vorig jaar geactualiseerd en een nieuwe whitepaper gemaakt (versie 2019).

APRIL 2019
Hoe bepaal je welke foto's hoger gewaardeerd moeten worden dan de andere?

De Lightroom Migration Tool van ON1 aan de tand gevoeld (en nog niet goed genoeg bevonden)

JUNI 2019
Een vervolg op het artikel van juni 2015 waarin de boodschap van destijds iets is afgezwakt. Soms is een spiekbrief misschien toch wel handig...

JULI 2019
Mijn ervaring met de recent uitgebrachte Codec van Microsoft.


Een vervolg op juni 2017 met twee concrete voorbeelden ten gunste van een DAM

AUGUSTUS 2019
Mijn ervaringen met een geïntegreerde oplossing nadat ik in 2014 overgestapt ben van best-of-breed.

SEPTEMBER 2019
Toelichting op het preferencebestand en hoe je hem kunt resetten.

OKTOBER 2019
Een Excel sheet met alle plug-ins die mij bekend zijn plus een korte beschrijving. Tevens als download beschikbaar gesteld.

NOVEMBER 2019
Grondige uitleg van slimme verzamelingen plus voorbeelden.

DECEMBER 2019
Puget heeft net een Benchmark gepubliceerd (Beta 0.8). Mijn eerste ervaringen.

Voor de mensen die m’n blog volgen en eens een artikel terug willen zoeken heb ik een index gemaakt met een vergelijkbaar overzicht als dit maar dan tot aan 2008. Dit overzicht kan hier gedownload worden.